Bài giảng Ngôn ngữ tân từ

Một câu hỏi trong ngôn ngữ tân từ có biến là

n bộ được biểu diễn như sau: {s | F} . Trong

đó s là biến n bộ, F là một công thức chỉ có

một biến tự do là s.

Ví dụ: BIENGIOI(nuoc,tinhtp). Phép toán

quan hệ BIENGIOI[nuoc] được chuyển

thành câu hỏi trong ngôn ngữ tân từ có biến

là bộ: {s[nuoc] BIENGIOI s}

pdf25 trang | Chia sẻ: maiphuongdc | Ngày: 11/01/2014 | Lượt xem: 1211 | Lượt tải: 1download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Bài giảng Ngôn ngữ tân từ, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Khoa HTTT - Đại học CNTT 1 Bài 6: Ngôn ngữ tân từ Khoa HTTT - Đại học CNTT 2 Nội dung 1. Giới thiệu 2. Cú pháp 3. Các định nghĩa 4. Diễn giải của một công thức 5. Quy tắc lượng giá công thức 6. Ngôn ngữ tân từ có biến là n bộ 7. Ngôn ngữ tân từ có biến là miền giá trị Khoa HTTT - Đại học CNTT 3 1. Giới thiệu  Ngôn ngữ tân từ là ngôn ngữ truy vấn hình thức do Codd đề nghị (1972-1973) được Lacroit, Proix và Ullman phát triển, cài đặt trong một số ngôn ngữ như QBE, ALPHA..  Đặc điểm:  Ngôn ngữ phi thủ tục  Rút trích cái gì chứ không phải rút trích như thế nào  Khả năng diễn đạt tương đương với đại số quan hệ  Có hai loại:  Có biến là n bộ  Có biến là miền giá trị Khoa HTTT - Đại học CNTT 4 2. Cú pháp  ( ) : biểu thức trong ngoặc  Biến: dùng chữ thường ở cuối bộ ký tự: x,y,z,t,s…  Hằng: dùng chữ thường ở đầu bộ ký tự: a,b,c,…  Hàm: là một ánh xạ từ một miền giá trị vào tập hợp gồm 2 giá trị: đúng hoặc sai. Thường dùng chữ thường ở giữa bộ ký tự: h,g,f,…  Tân từ: là một biểu thức được xây dựng dựa trên biểu thức logic. Dùng chữ in hoa ở giữa bộ ký tự P,Q,R…  Các phép toán logic: phủ định (¬), kéo theo (⇒), và (∧), hoặc (∨).  Các lượng từ: với mọi (∀), tồn tại (∃) Khoa HTTT - Đại học CNTT 5 3. Các định nghĩa (1)  Định nghĩa 1: Tân từ 1 ngôi  Tân từ 1 ngôi được định nghĩa trên tập X và biến x có giá trị chạy trên các phần tử của X.  Với mỗi giá trị của x, tân từ P(x) là một mệnh đề logic, tức là nó có giá trị đúng (Đ) hoặc sai (S)  Ví dụ  P(x), x là biến chạy trên X, là một tân từ  P(gt), gt∈X là một mệnh đề, X = {Nguyen Van A, Tran Thi B}  Với tân từ NỮ(x) được xác định: “x là người nữ”. Khi đó  Mệnh đề NỮ(Nguyen Van A): cho kết quả Sai  NỮ(Tran Thi B): cho kết quả Đúng Khoa HTTT - Đại học CNTT 6 3. Các định nghĩa (2)  Định nghĩa 2: Tân từ n ngôi  Tân từ n ngôi được định nghĩa trên các tập X1, X2, …, Xn và n biến x1, x2, …, xn lấy giá trị trên các tập Xi tương ứng.  Với mỗi giá trị ai∈Xi, xi=ai.Tân từ n ngôi là một mệnh đề.  Ký hiệu: P(x1, x2, …, xn)  Ví dụ: CHA(x1,x2): “x1 là CHA của x2”  Chú ý:  Các Xi không nhất thiết phải là rời nhau  Với xi=ai, P(x1, x2, …, ai, …, xn) là tân từ n-1 ngôi Khoa HTTT - Đại học CNTT 7 3. Các định nghĩa (3)  Định nghĩa 3: Từ  Từ là một hằng hay là một biến  Nếu f(t1, t2, …, tn) là hàm n ngôi thì f là một từ  Định nghĩa 4: Công thức  Công thức nguyên tố: P(t1, t2, …, tn), ti là các từ  Nếu F1, F2 là các công thức thì các biểu thức sau cũng là các công thức: F1∨F2, F1∧F2, F1=>F2, ¬F1  Nếu F1 là một công thức thì ∀:F1, ∃x:F1 cũng là các công thức  Nếu F1 là công thức thì (F1) cũng là một công thức Khoa HTTT - Đại học CNTT 8 3. Các định nghĩa (4)  Định nghĩa 4:  Công thức đóng là công thức nếu mọi biến đều có kèm với lượng từ. (khẳng định Đ, S)  Công thức mở là công thức tồn tại 1 biến không kèm lượng từ. (tìm kiếm thông tin)  Ví dụ:  C1:∀x∃t∀y(P(x,y,a)⇒ ∃z(Q(y,z,t)∧R(x,t)) là công thức đóng vì các biến x,y,z,t đều có kèm lượng từ ∀,∃  C2:∀x ∃t (P(x,y,a)⇒ ∃z(Q(y,z,t)∧R(x,t)) là công thức mở vì biến y không có lượng từ ∀,∃ Khoa HTTT - Đại học CNTT 9 4. Diễn giải của một công thức Gồm 4 phần: Miền giá trị của các biến của công thức (ký hiệu là tập M)  Sử dụng các hằng, các tân từ (ý nghĩa tân từ, xác định được quan hệ n ngôi)  Ý nghĩa của công thức  Xác định 1 quan hệ n ngôi trên tập Mn Khoa HTTT - Đại học CNTT 10 5. Quy tắc lượng giá công thức  Lượng giá tân từ: xét tân từ bậc n: P(x1,x2,…xn) và liên kết với quan hệ R, n ngôi. P(a1,a2,…,an): Đ ⇔ (a1,a2,…,an) ∈R P(a1,a2,…,an): S ⇔ (a1,a2,…,an) ∉R  Các phép toán ∧,∨,¬,⇒ dùng bảng chân trị  Lượng từ ∃: gọi x là biến. Công thức ∃x F(x) là đúng khi có ít nhất một ai∈M/F(ai):Đ M={a1,a2,…,an} ≡∨F(ai), ai∈M  Lượng từ ∀: x là biến, ∀x F(x): Đ với ∀ ai∈M/F(ai):Đ M={a1,a2,…,an} ≡∧F(ai), ai∈M Khoa HTTT - Đại học CNTT 11 6. Ngôn ngữ tân từ có biến là n bộ 6.1 Qui tắc 6.2 Định nghĩa 6.3 Công thức an toàn 6.4 Biểu diễn các phép toán Khoa HTTT - Đại học CNTT 12 6.1 Quy tắc (1) 1. Biến là 1 bộ của quan hệ 2. Từ: hằng, biến hoặc biểu thức có dạng s[C], s: biến, C: tập các thuộc tính của quan hệ được gọi là từ chiếu. 3. Công thức:  Rs (R là quan hệ, s là biến) được gọi là từ. Miền giá trị sẽ định nghĩa miền biến thiên của s.  t1θ a , t1θ t2 ở đây t1,t2 là các từ chiếu, còn a là một hằng, θ là toán tử so sánh dược gọi là công thức nguyên tố Khoa HTTT - Đại học CNTT 13 6.1 Quy tắc (2) 4. Một công thức nguyên tố là một công thức 5. F1 và F2 là công thức: F1∨F2, F1∧F2, F1⇒F2, ¬F1 là công thức 6. F là công thức , s là biến ∃sF, ∀sF là công thức 7. F là công thức, (F) là công thức Khoa HTTT - Đại học CNTT 14 6.2 Định nghĩa Một câu hỏi trong ngôn ngữ tân từ có biến là n bộ được biểu diễn như sau: {s | F} . Trong đó s là biến n bộ, F là một công thức chỉ có một biến tự do là s.  Ví dụ: BIENGIOI(nuoc,tinhtp). Phép toán quan hệ BIENGIOI[nuoc] được chuyển thành câu hỏi trong ngôn ngữ tân từ có biến là bộ: {s[nuoc] BIENGIOI s} Khoa HTTT - Đại học CNTT 15 F là công thức an toàn: nếu nó thoả mãn 3 điều kiện sau: i) Nếu s là bộ n thỏa: F(s) là đúng thì mọi thành phần của s là phần tử của DOM(F): ii) F’ là công thức con của F: iii) 6.3 Công thức an toàn )():( FDOMsĐúngsF ∈→ )'(:',' FDOMsĐúngsFssF ∈→∃ )'(:',' FDOMsĐúngsFssF ∉→∀ Khoa HTTT - Đại học CNTT 16 6.4 Biểu diễn các phép toán (1)  1. Phép hội  Q1,Q2 là các quan hệ n chiều  F1, F2 là các công thức ứng với Q1, Q2  Công thức của Q= Q1∪Q2  Fs=F1s∨F2s  2. Phép trừ  Q1,Q2 là các quan hệ n chiều  F1, F2 là các công thức ứng với Q1, Q2  Công thức của Q= Q1-Q2  Fs=F1∧¬F2s Khoa HTTT - Đại học CNTT 17 6.4 Biểu diễn các phép toán (2)  3. Phép tích  Q1(x1,…,xm), Q2(y1,…,yn)  F1, F2 là các công thức ứng với Q1, Q2  Công thức của Q= Q1 x Q2 Fs: s(x1,…,xm, y1,…,yn) Fs=(∃v) (∃ p) (F1v ∧ F2p ∧ s1=v1 ∧ …sm=vm ∧ sm+1=p1 ∧ … sm+n=pn) Khoa HTTT - Đại học CNTT 18 6.4 Biểu diễn các phép toán (3)  4. Phép chiếu  Q1(x1,…,xn), F1 là các công thức ứng với Q1  Công thức của Q= Q1 [xi1, xi2,…,xik] Fs=(∃v) (F1v ∧ s1=vi1 ∧s2=vi2 ∧… sk=vik)  5. Phép chọn  Q1 là quan hệ n chiều, F1 là công thức ứng với Q1  Công thức Q=Q1:điều kiện ĐK (ĐK:xiθxj hoặc xiθa) Fs=F1s ∧ si θ sj hoặc F1s ∧ si θ a (1≤i, j ≤ n, i≠j) Khoa HTTT - Đại học CNTT 19 7. Ngôn ngữ tân từ có biến là miền giá trị 7.1 Quy tắc 7.2 Biểu diễn câu hỏi 7.3 Công thức an toàn 7.4 Biểu diễn các phép toán Khoa HTTT - Đại học CNTT 20 7.1 Quy tắc 1. Từ: là hằng hoặc biến 2. Công thức nguyên tố  Q(t1,t2,…,tn): ti là các từ, Q là quan hệ  tiθ tj ,tiθ a với ti là từ, a là một hằng, θ là phép toán 3. Một công thức nguyên tố là một công thức 4. F1 và F2 là công thức: F1∨F2, F1∧F2, F1⇒F2, ¬F1 là công thức 5. F là công thức , t:biến tự do, ∃sF,∀sF cũng công thức 6. F là công thức, (F) là công thức Khoa HTTT - Đại học CNTT 21 7.2 Biểu diễn câu hỏi {(x1,x2,…,xn) | F(x1,x2,…,xn)}  xi là các biến tự do của F  Q= {(x1,x2,…,xn) | F(x1,x2,…,xn)} nên (x1,x2,…,xn)∈Q ⇒ F(x1,x2,…,xn):Đúng Khoa HTTT - Đại học CNTT 22 F là công thức an toàn: nếu nó thoả mãn 3 điều kiện sau: i) Nếu s là bộ n thỏa: F(s) là đúng thì mọi thành phần của s là phần tử của DOM(F): ii) F’ là công thức con của F: iii) 7.3 Công thức an toàn niFDOMixĐúngnxxF ,...,1,)():),...,1(( =∈→ )'(:' FDOMxĐúngxF ∈→∃ )'(:' FDOMxĐúngxF ∉∃→∀ niFDOMixĐúngnxxF ,...,1,)():),...,1(( =∉∃→ Khoa HTTT - Đại học CNTT 23 7.4 Biểu diễn các phép toán (1)  1. Phép hội  Q1,Q2 là các quan hệ n chiều  F1, F2 là các công thức ứng với Q1, Q2  Công thức của Q= Q1∪Q2  F=F1∨F2  2. Phép trừ  Q1,Q2 là các quan hệ n chiều  F1, F2 là các công thức ứng với Q1, Q2  Công thức của Q= Q1-Q2  F=F1∧¬F2 Khoa HTTT - Đại học CNTT 24 7.4 Biểu diễn các phép toán (2)  3. Phép tích  Q1(x1,…,xm), Q2(y1,…,yn)  F1, F2 là các công thức ứng với Q1, Q2  Công thức của Q= Q1 x Q2 F(x1,…,xm, y1,…,yn) =F1(x1,…,xm)∧F2(y1,…,yn) Khoa HTTT - Đại học CNTT 25 7.4 Biểu diễn các phép toán (3)  4. Phép chiếu  Q1(x1,…,xn), F1(x1,…,xn) là các công thức ứng với Q1  Công thức của Q= Q1 [xi1, xi2,…,xik] Fs(xi1, xi2,…,xik)= (∃xji)(∃xjz)…(∃xjn-k)(F1(x1,…,xn)) trong đó (xi1, xi2,…,xik)∪(xj1, xj2,…,xjn-k)=(x1, x2,…,xn)  5. Phép chọn  Q1(x1,…,xn), F1(x1,…,xn) là các công thức ứng với Q1  Công thức Q=Q1:điều kiện ĐK (ĐK:xiθxj hoặc xiθa) F1(x1,…,xn) = F1(x1,…,xn) ∧ xi θ xj hoặc = F1(x1,…,xn) ∧ xi θ a

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • pdfNgamp244n ng7919 tamp226n t7915.pdf