Đề án Bằng chứng kiểm toán và kỹ thuật thu thập bằng chứng kiểm toán

MỤC LỤC

A . LỜI MỞ ĐẦU 1

Phần I: Cơ sở lý luận về bằng chứng kiểm toán và các phương pháp thu thập bằng chứng kiểm toán 2

I. Cơ sở lý luận về bằng chứng kiểm toán 2

1. Khái niệm 2

2. Yêu cầu đối với bằng chứng kiểm toán 2

2.1 Yêu cầu về tính đầy đủ 3

2.2 Yêu cầu về tính hiệu lực 4

3. Phân loại bằng chứng kiểm toán 5

3.1 Theo nguồn gốc 5

3.2 Theo loại hình 6

4. Các bằng chứng kiểm toán đặc biệt 7

4.1 Ý kiến của các chuyên gia 8

4.2 Giải trình của nhà quản lý 9

4.3 Tài liệu của kiểm toán viên nội bộ, kiểm toán viên khác 10

4.4 Bằng chứng về các bên hữu quan 13

II. Phương pháp thu thập bằng chứng kiểm toán 15

1. Kiểm tra 15

2. Quan sát 16

3. Điều tra 17

4. Lấy xác nhận 17

5. Tính toán 18

6. Quy trình phân tích 18

Phần II: Thu thập bằng chứng kiểm toán đối với một số chu trình cụ thể 20

1. Phương pháp thu thập bằng chứng kiểm toán trong chu trình bán hàng – thu tiền 20

2. Phương pháp thu thập bằng chứng kiểm toán trong chu trình tiền lương 21

3. Phương pháp thu thập bằng chứng kiểm toán trong chu trình mua hàng–thanh toán 22

4. Phương pháp thu thập bằng chứng kiểm toán trong chu trình HTK 23

5. Phương pháp thu thập bằng chứng kiểm toán trong chu trình tiền 25

6. Phương pháp thu thập bằng chứng kiểm toán trong chu trình tài sản cố định 26

 

 

doc28 trang | Chia sẻ: maiphuongdc | Ngày: 26/08/2014 | Lượt xem: 1667 | Lượt tải: 9download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Đề án Bằng chứng kiểm toán và kỹ thuật thu thập bằng chứng kiểm toán, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
n: Bằng chứng kiểm toán đặc biệt giúp giảm được chi phí kiểm toán đồng thời vẫn đảm bảo yêu cầu hợp lý, hợp pháp của bằng chứng. - Hỗ trợ cho công tác kiểm toán cho KTV: Do KTV không thể am tường tất cả mọi lĩnh vực của xã hội, vì vậy các chuẩn mực kiểm toán cho phép họ được sử dụng các bằng chứng kiểm toán đặc biệt để hỗ trợ cho công tác kiểm toán của KTV. Một số bằng chứng kiểm toán đặc biệt chủ yếu trong kiểm toán Báo cáo tài chính 4.1 Ý kiến của các chuyên gia Theo chuẩn mực 18 “ Chuyên gia là các cá nhân hoặc các hãng có kỹ năng kiến thức và kinh nghiệm về các lĩnh vực chuyên môn nào đó ngoài ngạch kế toán và kiểm toán Bằng chứng này sử dụng trong giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán. Khi KTV thu thập thông tin cơ sở về đơn vị được kiểm toán thì cần phải dự kiến nhu cầu sử dụng chuyên gia nếu thấy cần thiết và đã xem xét, cân nhắc những yếu tố như: tính chất trọng yếu của khoản mục sẽ được kiểm tra so với toàn bộ thông tin tài chính; nội dung và mức độ phức tạp của các khoản mục kể cả những rủi ro và sai sót trong đó; các bằng chứng kiểm toán khách có hiệu lực đối với các khoản mục này. Việc dự kiến sử dụng ý kiến chuyên giathường một số lĩnh vực như: đánh giá tài sản (đất đai, nhà cửa, máy móc, thiết bị, các công trình nghệ thuật, đá quý); Xác định số lượng hoặc chất lượng hiện có của tài sản (trữ lượng quặng, khoáng sản, nhiên liệu trong lòng đất, thời gian hữu ích còn lại của tài sản máy móc); hoặc trong trường hợp dùng các phương pháp đặc biệt để xác định tổng giá trị như phương pháp ước lượng của thống kê; xác định các phần việc sẽ hoàn thành và đã hoàn thành trong quá trình thực hiện hợp đồng kiểm toán để xác định doanh thu; khi cần các ý kiến của luật sư về cách diễn giải các hợp đồng và luật pháp. Việc thu thập và sử dụng tư liệu của chuyên gia được tiến hành như: Đánh giá kỹ năng, trình độ nghiệp vụ của chuyên gia (thể hiện qua bằng cấp chuyên môn, giấy phép hành nghề, là thành viên của tổ chức huyên nganh, kinh nghiệp của chuyên gia); Đánh giá tính khách quan của chuyên gia; Xác định công việc của chuyen gia (về mục đích, phạm vi công việc nội dung công việc nguồn tư liệu của chuyên gia làm bằng chứng kiểm toán của KTV có đầy đủ và thích hợp không); phạm vi đánh giá của các chuyên gia, xác định mối quan hệ giữa chuyên gia với khách hàng, yêu cầu giữ bí mật thông tin của khách hàng, các phương pháp mà chuyên gia sử dụng. Với ý kiến các chuyên gia, KTV chỉ nên thu thập khi thực sự cần thiểt, khi không có bằng chứng nào thay thế và chủ với những thủ tục kiểm toán cần thiết. Tuy nhiên, dù KTV có sử dụng ý kiến chuyên gia làm bằng chứng kiểm toán vẫn đòi hỏi KTV là người chịu trách nhiệm cuối cùng về ý kiến nhận xét đối với báo cáo tài chính được kiểm toán. 4.2 Giải trình của nhà quản lý VSA 580 về “giải trình của giám đốc” có quy định: “KTV phải thu thập được các giải trình của Giám đốc (hoặc người đứng đầu) đơn vị được kiểm toán”.Bằng chứng này được sử dụng nhằm mục đích thừa nhận trách nhiệm của Ban giám đốc phải chịu trách nhiệm về sự tin cậy và tính hợp pháp của các thông tin trên báo cáo tài chính qua hệ thống kiểm soát nội bộ và hệ thống kế toán.KTV xác minh và đưa ý kiến của mình về sự tin cậy và hợp lý của các thông tin trên báo cáo tài chính. Nội dung giải trình thường có ba loại cam kết chính: Loại I: Giải trình chung về trách nhiệm của Ban Giám đốc (tính độc lập, khách quan, trung thực) trong việc trình bày đúng đắn báo cáo tài chính. Loại II: Giải trình từng mặt, yếu tố cấu thành sự trung thực và hợp lý có 5 loại: xác nhận về quyền và nghĩa vụ; xác nhận về định giá và phân bổ; xác nhận về phân loại và trình bày. Loại III: Giải trình về mối quan hệ của Ban Giám đốc với KTV. Hình thức giải trình bao gồm: Các giải trình bằng văn bản được thể hiện dưới hình thức: Bản giải trình của Giám đốc; Thư của KTV liệt kê tất cả những hiểu biết của mình về các giải trình của Giám đốc xác nhận là đúng; Biên bản họp hội đồng quản trị hoặc báo cáo tài chính đã được Giám đốc ký duyệt. Các yếu tố cơ bản của giải trình bao gồm văn bản giải trình phải được gửi trực tiếp cho KTV với nội dung gồm các thông tin giải trình, ngày tháng, họ tên, chữ ký của người lập hoặc xác nhận vào bản giải trình của Giám đốc được ghi trên báo cáo kiểm toán, trong một số trường hợp đặc biệt, bản giải trình lập trước hoặc sau ngày phát hành báo cáo kiểm toán; bản giải trình thường do Giám đốc các đơn vị ký, trong một số trường hợp đặc biệt, KTV chấp nhận bản giải trình từ các thành viên khác trong đơn vị được Giám đốc ủy quyền. Thu thập và sử dụng giải trình của Giám đốc Đánh giá giải trình của Giám đốc: KTV cần thu thập bằng chứng kiểm toán từ các thông tin ở trong đơn vị hay ngoài đơn vị để xác minh các giải trình của Giám đốc có mâu thuẫn với bằng chứng kiểm toán khác, KTV phải tìm hiểu nguyên nhân và phải xem lại độ tin cậy của bằng chứng kiểm toán và các giải trình của Giám đốc; xác định mức độ hiểu biết các vấn đề đã được giải trình của người lập giải trình. Một số hạn chế của bằng chứng giải trình: Giải trình của Giám đốc không thể thay thế các bằng chứng kiểm toán mà KTV thu thập được; giải trình của Giám đốc có độ tin cậy không cao do bằng chứng loại này được cung cấp từ phía doanh nghiệp do đó nó thuộc vào mức độ liêm khiết và trung thực của Giám đốc.VSA 580, đoạn 17 quy định: “ KTV phải đánh giá lại độ tin cậy của tất cả các giải trình khác của Giám đốc trong quá trình kiểm toán và xem xét mức độ ảnh hưởng của nó đến báo cáo tài chính và phải đưa ra ý kiến chấp nhận từng phần hoặc từ chối”. Ngoài những nội dung trong chuẩn mực trên, KTV có thể yêu cầu Giám đốc giải trình thêm một số nội dung khác phụ thuộc vào loại hình kinh doanh, DN, tính chất trọng yếu của từng khoản mục trên báo cáo tài chính… 4.3 Tài liệu của kiểm toán viên nội bộ, kiểm toán viên khác + Bằng chứng kiểm toán đặc biệt là tư liệu của KTV nội bộ Bằng chứng này được sử dụng nhằm mục đích giúp cho KTV xác định lịch trình, nội dung, phạm vi của các thủ tục kiểm toán. Theo VSA 610 “ Sử dụng tư liệu của KTV nội bộ” đoạn 12 quy định: Đánh giá ban đầu về họat động kiểm toán nội bộ căn cứ vào những tiêu thức chủ yếu sau: vị trí của kiểm toán nội bộ trong cơ cấu tổ chức của đơn vị ảnh hưởng đến tính khách quan, độc lập của kiểm toán nội bộ; chức năng của KTV nội bộ; năng lực chuyên môn của KTV nội bộ, tính thận trọng nghề nghiệp của KTV nội bộ; hoạt động và hiệu quả của KTV nội bộ trong năm tài chính trước. Thực hiện thu thập và sử dụng tư liệu của kiểm toán nội bộ: Liên hệ và phối hợp công việc với KTC nội bộ; đánh giá và kiểm tra lại tư liệu kiểm toán nội bộ: Các bằng chứng đã thu thập được là đầy đủ, thích hợp để làm căn cứ vững chắc, hợp lý để rút ra các kết luận… Với việc sử dụng tư liệu của KTV nội bộ, KTV phải kiểm soát được quá trình kiểm toán của KTC nội bộ và KTC chỉ sử dụng tư liệu của KTV nội bộ đối với những đơn vị có tổ chức kiểm toán nội bộ và tổ chức này hoạt động có hiệu quả, hiệu lực. Khi sử dụng các tư liệu của KTV nội bộ, KTV nhận thấy KTV nội bộ đã phát hiện ra một số sai sót một khoản mục nào đó thì với tính hoài nghi và sự xét đoán của mình, KTV sẽ phải kiểm tra kỹ hơn, thực hiện nhiều thủ tục hơn để thu thập nhiều bằng chứng hơn về khoản mục này. + Bằng chứng kiểm toán đặc biệt là tư liệu của các KTV khác Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 600 “ Sử dụng tư liệu của KTV khác”, đoạn 17 quy định: “KTV khác phải phối hợp với KTV chính trong trường hợp KTV chính sử dụng kết quả kiểm toán của mình”. Mục đích sử dụng của bằng chứng này là khi kiểm toán báo cáo tài chính một đơn vị trong đó có gộp cả thông tin tài chính của đơn vị cấp trên với một hay nhiều đơn vị cấp dưới và đơn vị kinh tế khác thì KTV sử dụng tư liệu kiểm toán của KTV khác (là KTC chịu trách nhiệm kiểm toán báo cáo tài chính và ký báo cáo kiểm toán của cac đơn vị được gộp vào báo cáo tài chính của đơn vị cấp trên) về các thông tin tài chính của các đơn vị đó. Trường hợp KTV kết luận báo cáo tài chính của đơn vị cấp dưới và đơn vị kinh tế khác có ảnh hưởng không trọng yếu thì không cần thu thập loại bằng chứng này. Quá trình thu thập và sử dụng tư liệu của KTV khác: + Thủ tục kiểm toán: Khi lập kế hoạch trong đó có dự kiến sẽ sử dụng tư liệu của KTV khác, KTV phải xem xét năng lực chuyên môn của KTV khác dựa vào: tổ chức kiểm toán nơi KTV khác đăng ký hành nghề, những cộng sự của KTV khác, khách hàng – những người có quan hệ công việc với KTV khác, trao đổi trực tiếp với KTV khác. KTV cần thông báo cho KTV khác về: Yêu cầu về tính độc lập liên quan đến đơn vị cấp trên, đơn vị cấp dưới, đơn vị kinh tế khác và thu thập bản giải trình về việc tuiân thủ các yêu cầu đó; việc sử dụng tư liệu và báo cáo kiểm toán của KTV khác và sự phối hợp giữa hai bên ngay từ khi lập kế hoạch kiểm toán; những vấn đề đặc biệt quan tâm, những thủ tục xác định các nghiệp vụ giao dịch nội bộ cần được nêu ra trong bản thuyết minh lịch trình kiểm toán; những yêu cầu về kế toán, kiểm toán, lập báo cáo và thu thập bản giải trình về việc tuân thủ các yêu cầu trên. + Kết luận và lập báo cáo kiểm toán: Khi KTV kết luận và tư liệu của KTV khác là không dùng được và KTV không thể tiến hành thêm các thủ tục kiểm toán bổ sung đối với báo cáo tài chính của đơn vị cấp dưới và đơn vị kinh tế khác được KTV khác kiểm toán, nếu xét thấy có ảnh hưởng trọng yếu đến báo cáo tài chính được kiểm toán thì KTV cần phải đưa ra ý kiến bị giới hạn phạm vi kiểm toán. Trường hợp KTV khác đưa ra hoặc dựa kiến đưa ra báo cáo kiểm toán sửa đổi thì KTV cần phải xem xét lại bản chất và mức độ ảnh hưởng của những sửa đổi đó đối với báo cáo tài chính do KTV kiểm toán và từ đó có thể phải sửa đổi báo cáo của mình. KTV cần lưu vào hồ sơ của mình các tài liệu liên quan đến báo cáo tài chính đã được KTV khác kiểm toán, các tài liệu về việc thực hiện thủ tục kiểm toán và các kết luận thu được từ các thủ tục kiểm toan, tên của KTC khác và các kết luận dù không trọng yếu của KTV khác. Tuy nhiên, KTC vẫn là người phải chịu trách nhiệm cuối cùng về những rủi ro kiểm toán khi sử dụng tư liệu của KTV khác. Thực tế, sự phối hợp này rất khó thực hiện và KTV chỉ xem xét báo cáo kiểm toán của đơn vị kiểm toán khác phát hành vào năm trước, trong đó KTV quan tâm đến những phát hiện, ý kiến của KTV khác trong kết luận kiểm toán và KTV phải thu thập thêm bằng chứng về những vấn đề có ảnh hưởng trọng yếu đến báo cáo tài chính của đơn vị Hiện nay, có quy định của Nhà nuớc về kiểm soát chất lượng dịch vụ kế toán kiểm toán và cơ quan đánh giá chất lượng của các công ty kiểm toán khác nên việc sử dụng tư liệu của KTV khác còn gặp nhiều hạn chế. 4.4 Bằng chứng về các bên hữu quan Theo ISA-24, ban giám đốc chịu trách nhiệm xác định và thuyết minh các nghiệp vụ với các bên hữu quan (là những đối tượng có khả năng điều hành, kiểm sát hoặc có ảnh hưởng đáng kể đến đối tượng được kiểm toán trong quá trình đưa ra quyết định tài chính và ngược lại. Mục đích của việc thu thập bằng chừng về các bên hữu quan để xác định liệu ban giám đốc đã xác minh và thuyết minh một cách đầy đủ về các bên hữu quan và nghiệp vụ với các bên hữu quan chưa. Theo yêu cầu của chuẩn mực kế toán sự tồn tại của các bên hữu quan và nghiệp vụ giữa các bên có thể ảnh hưởng tới BCTC. Thu thập bằng chứng về sự tồn tại và về các nghiệp vụ với các bên hữu quan: Theo VSA 550 – “Các bên liên quan” quy định KTV cần xem lại hồ sơ kiểm toán năm trước , thẩm tra mối quan hệ của thành viên hội đồng quản trị và ban giám đốc với các đơn vị khác, nghiên cứu các biên bản họp đại hội đồng cổ đông và hội đồng quản trị… Thu thập bằng chứng về sự tồn tại: KTV cần kiểm tra tính đầy đủ của những thông tin do ban giám đốc đơn vị cung cấp về việc xác định tên của các bên hữu quan bằng các thủ tục như: soát lại giấy tờ làm việc năm trước để kiểm tra tên của các bên hữu quan đã được biết, kiểm tra thủ tục xác định các bên hữu quan của doanh nghiệp (DN), thẩm tra về mối liên quan giữa các uỷ viên của ban giám đốc đối với các doanh nghiệp khác, kiểm tra bản ghi các cổ phần để xác định tên của những cổ đồn chính thức hoặc nếu cần thì phải thu thập danh sách cổ đồng chính từ bản ghi các cổ phần, xem xét lại biên bản cuộc họp cổ đồng và họp ban quản trị và những fhi chép theo luật định liên quan như bản ghi phần tham vốn của các uỷ viên quản trị, hỏi các KTV khác hiện tham gia hoặc KTV tiền nhiệm những thông tin về các bên hữu quan khác mà họ biết, xem xét tờ khai thuế lợi tức của khách hàng và những thông tin khác cung cấp bởi các cơ quan chủ quản. + Thu thập bằng chứng về các nghiệp vụ Trong giải trình của Giám đốc, trong báo cáo của đơn vị được kiểm toán luôn đề cập đến các nghiệp vụ về các bên liên quan. Khi thu thập bằng chứng về các bên liên quan, KTV phải điều tra, cân nhắc, thu thập các bằng chứng về nghiệp vụ, giải trình cảu ban giám đốc về các nghiệp vụ như mua hàng, phải thu phải trả, kiểm tra các nghiệp vụ đầu tư... với các bên liên quan qua các phương pháp thu thập bằng chứng kiểm toán, đối chiếu danh sách các số dư của các bên liên quan để khẳng định số dư của các bên liên quan tại thời điểm cuối năm đã có trong danh sách, xác định các nội dung kinh tế hỗ trợ cho việc ghi chép số dư các bên liên quan đồng thời đánh giá sự hợp lý của sự trình bày và khai báo các số dư của các bên liên quan và có thể đề nghị gửi thư xác nhận đối với các số dư trọng yếu của các bên có liên quan. Do sự hạn chế về bằng chứng nghiệp vụ với các bên hữu quan, KTV cần phải tiến hành các thủ tục: Xác nhận điều kiện và giá trị nghiệp vụ với các bên hữu quan; kiểm tra các bằng chứng do các bên hữu quan nắm giữ; xác nhận hay thảo luận thông tin với những người có liên quan đến nghiệp vụ như ngân hàng, luật sư, các nhà bảo lãnh và các nhà môi giới chứng khoán. Bằng chứng kiểm toán đặc biệt là loại bằng chứng được thu thập và sử dụng phổ biến trên thế giới. Để đạt được chiến lược kiểm toán phát triển lâu dài cả về chiều sâu và chiều rộng thì cần đặc biệt coi trọng đến phương pháp kiểm toán trong so việc thu thập bằng chứng kiểm toán đặc biệt cũng là một mục đích cơ bản của việc tăng cường hiệu quả và hoàn thiện phương pháp kiểm toán. Nhận thức được tầm quan trọng của Bằng chứng kiểm toán, nhưng làm thế nào để thu thập được bằng chứng kiểm toán? Và phải chăng mọi bằng chứng kiểm toán đều có độ tin cậy như nhau, đều có thể áp dụng ở mọi doanh nghiệp được kiểm toán…Chúng ta sẽ tìm hiểu trong phần sau. Phương pháp thu thập bằng chứng kiểm toán Theo chuẩn mực kiểm toán số 500, đoạn 20 quy định : “Kiểm toán viên thu thập bằng chứng kiểm toán bằng các phương pháp sau: kiểm tra, quan sát, điều tra, xác nhận, tính toán và quy trình phân tích. Việc thực hiện các phương pháp này một phần tuỳ thuộc vào thời gian thu thập được bằng chứng kiểm toán”. Mỗi cuộc kiểm toán có thể có mục tiêu, đối tượng cụ thể khác nhau, các doanh nghiệp được kiểm toán cũng có những đặc điểm khác nhau.Bên cạnh đó, mỗi phương pháp thu thập bằng chứng kiểm toán sẽ cung cấp những loại bằng chứng với độ tin cậy khác nhau, từng phương pháp lại có những ưu điểm và nhược điểm khác nhau.Vì vậy, tùy từng trường hợp cụ thể và dựa vào xét đoán nghề nghiệp mà KTV lựa chọn phương pháp phù hợp. Để hiểu rõ hơn chúng ta sẽ đi vào nghiên cứu cụ thể từng phương pháp. Kiểm tra Theo VSA số 500, đoạn 21: “Kiểm tra: Là việc soát xét chứng từ, sổ kế toán, báo cáo tài chính và các tài liệu có liên quan hoặc việc kiểm tra các tài sản hữu hình. Việc kiểm tra nói trên cung cấp bằng chứng có độ tin cậy cao hay thấp tuỳ thuộc vào nội dung, nguồn gốc của các bằng chứng và tuỳ thuộc vào hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ đối với quy trình xử lý tài liệu đó”.Theo đó kiểm tra gồm 2 loại Thứ nhất là kiểm tra vật chất: là việc kiểm kê tại chỗ hay tham gia kiểm kê các loại tài sản có hình thái vật chất cụ thể của khách thể kiểm toán.Do vậy kiểm tra vật chất thường áp dụng đối với hàng tồn kho, tài sản cố định hữu hình, tiền mặt và các giấy tờ thanh toán có giá trị. Ưu điểm của phương pháp này là bằng chứng có độ tin cậy cao vì minh chứng cho sự hiện hữu của tài sản và mang tính khách quan.Tuy nhiên bên cạnh đó phương pháp này cũng có những hạn chế nhất định: + Đối với một số TSCĐ như nhà xưởng, máy móc thiết bị…kiểm kê chỉ cho biết sự hiện hữu của tài sản mà không cho biết quyến sở hữu của đơn vị với tài sản đó. + Đối với HTK, kiểm kê chỉ cho biết sự tồn tại thực tế về số lượng còn chất lượng, tình trạng kỹ thuật, tính sở hữu, phương pháp đánh giá chúng thì chưa thể hiện. Vì những mặt hạn chế trên đây, nên bằng chứng có được từ kiểm kê luôn được kết hợp với các bằng chứng khác để có kết luận kiểm toán đúng. Ngoài kiểm tra vật chất, KTV còn tiến hành kiểm tra tài liệu.Là sự xem xét, đối chiếu các tài liệu chứng từ kế toán và các tài liệu khác có liên quan của khách thể kiểm toán. Loại kiểm tra này được tiến hành theo hai cách: Từ một kết luận có trước, KTV thu thập tài liệu làm cơ sở cho kết luận này.Ví dụ: KTV kiểm tra các tài liệu, hồ sơ pháp lý về quyền sở hữu tài sản. KTV kiểm tra các tài liệu của một nghiệp vụ từ khi phát sinh cho đến khi vào sổ sách và ngược lại.Quy trình có thể được tiến hành theo hai hướng:Từ chứng từ gốc – kiểm tra việc ghi chép chúng trên sổ sách hoặc từ sổ sách – kiểm tra ngược lại các chứng từ gốc có liên quan Ưu điểm của kỹ thuật này là việc thực hiện tương đối thuận tiện do tài liệu thường có sẵn, chí phí thu thập bằng chứng ít hơn các kỹ thuật khác.Tuy nhiên cũng có những hạn chế nhất định.Độ tin cậy của bằng chứng phụ thuộc vào nguồn gốc của tài liệu và sự hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ.Tài liệu cung cấp có thể bị sửa chữa, giả mạo làm mất tính khách quan nên cần có sự xác minh, kiểm tra bằng các phương pháp kỹ thuật khác. Quan sát Theo VSA 500, đoạn 22: “Quan sát: Là việc theo dõi một hiện tượng, một chu trình hoặc một thủ tục do người khác thực hiện (Ví dụ: Kiểm toán viên quan sát việc kiểm kê thực tế hoặc quan sát các thủ tục kiểm soát do đơn vị tiến hành...)”.Loại bằng chứng này cho KTV hiểu biết về thực trạng tài sản, hành vi của nhân viên khách thể kiểm toán.Thường áp dụng trong thử nghiệm kiểm soát Ưu điểm của kỹ thuật này là bằng chứng thu được có độ tin cậy tương đối cao vì do chính KTV thu thập.Tuy nhiên đây chỉ là bằng chứng tại thời điểm quan sát.Bằng chứng thu được từ kỹ thuật này chưa thể hiện tính đầy đủ nên cần kết hợp với các loại bằng chứng khác. Điều tra Theo VSA 500, đoạn 23: “ Điều tra (còn gọi là thẩm vấn, phỏng vấn): Là việc tìm kiếm thông tin từ những người có hiểu biết ở bên trong hoặc bên ngoài đơn vị. Điều tra được thực hiện bằng việc chính thức gửi văn bản, phỏng vấn hoặc trao đổi kết quả điều tra, sẽ cung cấp cho kiểm toán viên những thông tin chưa có, hoặc những thông tin bổ sung để củng cố các bằng chứng đã có”. Kỹ thuật này quan trọng vì giúp KTV thu thập được những bằng chứng chưa có, củng cố các luận cứ của mình.Để đạt kết quả tốt, KTV cần nghiên cứu trước về các nội dung cần trao đổi, lựa chọn các câu hỏi, có thái độ hòa nhã,…vì phỏng vấn còn là một nghệ thuật. Độ chính xác của bằng chứng này thường không cao và thường chỉ dùng để củng cố cho các bằng chứng khác hoặc để thu thập thông tin phản hội.Khi sử dụng, KTV cần chú ý đến tính khách quan và sự hiểu biết của người được phỏng vấn, nếu quan trọng thì cần ghi được ghi vào Hồ sơ kiểm toán. Lấy xác nhận VSA 500, đoạn 24: “Xác nhận: Là sự trả lời cho một yêu cầu cung cấp thông tin nhằm xác minh lại những thông tin đã có trong các tài liệu kế toán (Ví dụ: Kiểm toán viên yêu cầu đơn vị gửi thư cho khách hàng xác nhận trực tiếp đối với số dư các khoản phải thu của khách hàng...)”. Bằng chứng thu thập được bằng kỹ thuật lẫy xác nhận có độ tin cậy cao nếu bảo đảm các yêu cầu sau:Thông tin được xác nhận theo yêu cầu của KTV. Sự xác nhận được thực hiện bằng văn bản.Sự độc lập của người xác nhận thông tin đối với đơn vị. KTV kiểm soát được toàn bộ quá trình thu thập thư xác nhận.Tuy nhiên phương pháp này lại tốn kém chi phí. Có hai hình thức xác nhận đó là xác nhận khẳng định và xác nhận phủ định.Xác nhận khẳng định bảo đảm độ tin cậy cao hơn nhưng tốn kém hơn. Tính toán VSA 500, đoạn 25: “Tính toán: Là việc kiểm tra tính chính xác về mặt toán học của số liệu trên chứng từ, sổ kế toán, báo cáo tài chính và các tài liệu liên quan khác hay việc thực hiện các tính toán độc lập của kiểm toán viên”. Ưu điểm của phương pháp này là bằng chứng có độ tin cậy cao về mặt con số.Tuy nhiên các phép tính và phân bổ đôi khi quá phức tạp, tốn thời gian đặc biệt là khi đơn vị được kiểm toán có quy mô lớn, loại hình kinh doanh đa dạng.Ngoài ra, do kỹ thuật này chỉ quan tâm đến sự chính xác thuần túy về mặt số học, không chú ý đến sự phù hợp của phương pháp tính được sử dụng nên thường được sử dụng cùng với các kỹ thuật khác như phân tích, kiểm tra… Quy trình phân tích VSA 500, đoạn 26: “ Quy trình phân tích: Là việc phân tích các số liệu, thông tin, các tỷ suất quan trọng, qua đó tìm ra những xu hướng, biến động và tìm ra những mối quan hệ có mâu thuẫn với các thông tin liên quan khác hoặc có sự chênh lệch lớn so với giá trị đã dự kiến”. Các mối quan hệ trong phân tích bao gồm mối quan hệ giữa các thông tin tài chính với nhau và quan hệ giữa các thông tin tài chính và phi tài chính. Do đó kỹ thuật phân tích gồm 3 nội dung: dự đoán, so sánh và đánh giá. Dự đoán: là việc ước đoán về số dư tài khoản, giá trị của các chỉ tiêu, tỷ suất hoặc xu hướng… So sánh: là việc đối chiếu số dự đoán với số liệu trên Báo cáo. Đánh giá: là việc sử dụng các phương pháp chuyên môn và các kỹ thuật khác ( phỏng vấn, quan sát) để phân tích và kết luận về các chênh lệch khi so sánh. Phân tích được sử dụng để thu thập bằng chứng kiểm toán gồm ba loại: Kiểm tra tính hợp lý, phân tích xu hướng và phân tích tỷ suất. Kiểm tra tính hợp lý: thông qua so sánh giữa số liệu thực tế với kế hoạch, dự toán, chỉ số của ngành; giữa thông tin tài chính và phi tài chính; giữa số liệu của đơn vị và kết quả dự kiến của KTV…để xác định sự chênh lệch đáng quan tâm và tập trung vào những điểm bất thường, có nhiều khả năng sai sót trong giai đoạn lập kế hoạch, thực hiện và kết thúc kiểm toán. Phân tích xu hướng: xem xét sự biến đổi của các chỉ số ( số dư tài khoản, các khoản mục chi phí, thu nhập, các nghiệp vụ…) theo thời gian nhằm phát hiện những biến động bất thường cần tập trung xem xét. Phân tích tỷ suất: so sánh các chỉ số với nhau để xem xét mối quan hệ logic vốn có của chúng có hợp lý không để tập trung xem xét. Các chỉ số cũng có thể được so sánh với số liệu của ngành để xem xét mức độ hợp lý. Phân tích được đánh giá là một thủ tục kiểm toán tương đối đơn giản, có hiệu quả vì tốn ít chi phí và thời gian mà vẫn có thể cung cấp bằng chứng về sự đồng bộ, chuẩn xác và có giá trị pháp lý về mặt kế toán, giúp KTV xác định được trọng tâm kiểm toán để không sa đà vào kiểm tra các nghiệp vụ cụ thể. Để biết KTV sử dụng các kỹ thuật thu thập bằng chứng kiểm toán trên vào các chu trình kiểm toán cụ thể như thế nào? Đó là nội dung của phần II: Thu thập bằng chứng kiểm toán đối với một số chu trình cụ thể Phần II Thu thập bằng chứng kiểm toán đối với một số chu trình cụ thể Phương pháp thu thập bằng chứng kiểm toán trong chu trình bán hàng – thu tiền Trong chu trình bán hàng - thu tiền, phương pháp chủ yếu để thu thập bằng chứng kiểm toán là kiểm tra, đối chiếu, quan sát. Đối với các nghiệp vụ bán hàng, KTV tiến hành kiểm tra: Các nghiệp vụ bán hàng ghi sổ là có thật: KTV xem xét lại các Nhật ký bán hàng, Sổ cái, Sổ chi tiết các khoản phải thu với những khoản mục có quy mô lớn và bất thường.Đối chiếu và xác nhận các bút toán bán hàng với hóa đơn, vận đơn…Đối chiếu chứng từ vận chuyển với sổ theo dõi hàng tồn kho. Các nghiệp vụ bán hàng ghi sổ đã được đình giá đúng: KTV tiến hành tính toán lại các con số trên hóa đơn bán hàng, đối chiếu các bút toán trên Nhật ký bán hàng, đối chiếu chi tiết các hóa đơn bán hàng với các chứng từ vận chuyển, bảng giá, đơn đặt hàng, hợp đồng kinh tế. Các nghiệp vụ bán hàng được phê chuẩn đúng đắn: KTV so sánh giá trị trên hóa đơn với bảng giá hoặc hợp đồng kinh tế. Các nghiệp vụ bán hàng ghi sổ đã được phân loại thích hợp: KTV xem xét nội dung kinh tế cụ thể của từng nghiệp vụ và việc phân loại định khoản tương ứng. Các nghiệp vụ bán hàng được ghi sổ đúng thời gian phát sinh: KTV so sánh ngày ghi sổ các nghiệp vụ bán hàng với ngày ghi trên hóa đơn, sổ vận chuyển hàng hóa.Ngoài ra, KTV kiểm tra các nghiệp vụ bán hàng được ghi đúng với sổ thu tiền và cộng dồn chính xác hay chưa. Các nghiệp vụ thu tiền: KTV kiểm tra các khoản thu tiền ghi sổ thực tế đã nhận: KTV kiểm tra Nhật ký thu tiền, Sổ chi tiết các khoản phải thu.Đối với nghiệp vụ thu tiền có quy mô lớn và bất thường KTV tiến hành đối chiếu các khoản phải thu đã ghi sổ với Phiếu thu, Giấy báo có của ngân hàng. Các khoản chiết khấu đã được xét duyệt đúng đắn, phiếu thu tiền đã được chiết khấu và ký duyệt: KTV tiến hành đối chiếu những khoản chiết khấu đã thanh toán với chính sách tín dụng của doanh nghiệp.Đối chiếu phiếu thu với chứng từ gốc, giấy báo có của ngân hàng và các chứng từ bán hàng. Tiền mặt thu được đã ghi vào sổ quỹ và Nhật ký thu tiền.KTV tiến hành đối chiếu giấy báo nhận tiề

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • doc36041.doc
Tài liệu liên quan