Luận án Đặc điểm dịch tễ học lâm sàng nhiễm nấm ở trẻ sơ sinh và hiệu quả điều trị dự phòng bằng fluconazole trên trẻ đẻ non

MỤC LỤC

ĐẶT VẤN ĐỀ . 1

Chương 1: TỔNG QUAN. 3

1.1. ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC NẤM GÂY BỆNH Ở NGƯỜI . 3

1.1.1. Hình dạng đại thể của nấm. 3

1.1.2. Cấu tạo của tế bào nấm . 4

1.1.3. Đặc điểm cấu trúc và sinh sản của nấm . 8

1.1.4. Phân loại nấm, bệnh do nấm gây ra và cơ chế gây bệnh . 12

1.2. DỊCH TỄ HỌC LÂM SÀNG NHIỄM NẤM Ở TRẺ SƠ SINH. 16

1.2.1. Các nghiên cứu về nhiễm nấm ở trẻ sơ sinh . 16

1.2.2. Nhiễm trùng do nấm ở trẻ sơ sinh. 20

1.3. CÁC THUỐC KHÁNG NẤM. 33

1.3.1. Lịch sử phát triển . 33

1.3.2. Tổng quan về dược lý học của thuốc kháng nấm . 34

1.4. DỰ PHÒNG NẤM CHO TRẺ ĐẺ NON. 41

1.4.1. Thuốc điều trị dự phòng. 41

1.4.2. Một số nghiên cứu dự phòng nhiễm nấm cho trẻ đẻ non bằng

fluconazole . 43

Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. 46

2.1. ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU. 46

2.2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU . 46

2.2.1. Mục tiêu 1 . 46

2.2.2. Mục tiêu 2 . 55

2.2.3. Xử lý và phân tích số liệu . 61

2.2.4. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu . 62

Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. 63

3.1. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU MỤC TIÊU 1. 63

3.1.1. Các đặc điểm chung . 63

3.1.2. Triệu chứng lâm sàng và cận lâm sàng. 68

3.1.3. Thời gian điều trị thuốc kháng nấm. 77

3.1.4. Phân bố các yếu tố nguy cơ. 77

3.1.5. Tình trạng đáp ứng với thuốc chống nấm. 793.1.6. Tình trạng sống chết. 80

3.2. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU MỤC TIÊU 2. 81

3.2.1. Đặc điểm chung. 81

3.2.2. Chẩn đoán lúc vào viện. 86

3.2.3. Phân bố các yếu tố nguy cơ. 87

3.2.4. Kết quả dự phòng. 89

Chương 4: BÀN LUẬN. 93

4.1. ĐẶC ĐIỂM DỊCH TỄ HỌC LÂM SÀNG NHIỄM NẤM Ở TRẺ SƠ SINH. 93

4.1.1. Giới tính . 93

4.1.2. Cân nặng lúc sinh. 93

4.1.3. Tiền sử sản khoa. 95

4.1.4. Tuổi thai và tuổi lúc nhập viện. 96

4.1.5. Triệu chứng lâm sàng. 97

4.1.6. Cận lâm sàng. 99

4.1.7. Đặc điểm trẻ sơ sinh nhiễm nấm. 101

4.1.8. Các yếu tố nguy cơ. 115

4.2. ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ DỰ PHÒNG NẤM BẰNG FLUCONAZOLE

TRÊN TRẺ ĐẺ NON. 119

4.2.1. Đặc điểm chung của hai nhóm nghiên cứu. 119

4.2.2. Các can thiệp trên hai nhóm nghiên cứu. 120

4.2.3. Tình trạng nhiễm khuẩn phối hợp. 121

4.2.4. Sử dụng kháng sinh. 122

4.2.5. Kết quả dự phòng. 123

4.2.6. Kết quả khác. 130

KẾT LUẬN . 131

KIẾN NGHỊ. 133

DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN

LUẬN ÁN

pdf159 trang | Chia sẻ: thanhtam3 | Ngày: 30/01/2023 | Lượt xem: 284 | Lượt tải: 2download
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Luận án Đặc điểm dịch tễ học lâm sàng nhiễm nấm ở trẻ sơ sinh và hiệu quả điều trị dự phòng bằng fluconazole trên trẻ đẻ non, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
. Các biến số nghiên cứu và phương pháp thu thập số liệu  Bệnh lý của mẹ: là biến định danh, tính tỷ lệ phần trăm bà mẹ mắc từng bệnh lý.  Sử dụng steroids trước sinh: là biến định danh, tính tỷ lệ phần trăm bà mẹ được tiêm steroids.  Hình thức chuyển dạ: là biến nhị phân, tính tỷ lệ phần trăm bà mẹ chuyển dạ tự nhiên, tỷ lệ phần trăm bà mẹ chuyển dạ cần can thiệp.  Hình thức sinh: là biến nhị phân, tính tỷ lệ phần trăm bà mẹ đẻ thường, tỷ lệ phần trăm bà mẹ mổ đẻ.  Hình thức vỡ ối: là biến nhị phân, tính tỷ lệ phần trăm bà mẹ vỡ ối tự nhiên, tỷ lệ phần trăm bà mẹ vỡ ối có can thiệp.  Thời gian vỡ ối: là biến nhị phân, tính tỷ lệ phần trăm bà mẹ vỡ ối dưới 6 giờ, tỷ lệ phần trăm bà mẹ vỡ ối trên 6 giờ.  Số lượng nước ối: là biến nhị phân, tính tỷ lệ phần trăm bà mẹ có số lượng nước ối bình thường, tỷ lệ phần trăm bà mẹ đa ối.  Tính chất nước ối: là biến nhị phân, tính tỷ lệ phần trăm bà mẹ có nước ối trong, tỷ lệ phần trăm bà mẹ có nước ối bẩn.  Tình trạng trẻ ngay sau sinh: là biến nhị phân, có suy hô hấp hay không có suy hô hấp.  Giới tính: là biến nhị phân, tính tỷ lệ phần trăm trẻ trai, tỷ lệ phần trăm trẻ gái.  Cân nặng: là biến nhị phân, tính tỷ lệ phần trăm trẻ có cân nặng <1000gr, tỷ lệ phần trăm trẻ có cân nặng từ 1000gr đến dưới 1500gr.  Tuổi thai: là biến định danh, tính tỷ lệ phần trăm trẻ phân bố theo từng nhóm tuổi thai: 30 tuần.  Tình trạng dinh dưỡng của thai: là biến nhị phân, trẻ có suy dinh dưỡng bào thai và không có suy dinh dưỡng bào thai, tính tỷ lệ phần trăm. 59  Chẩn đoán lúc vào viện: là các biến nhị phân, vàng da, nhiễm trùng huyết, viêm phổi, viêm ruột hoại tử, viêm màng não mủ, suy hô hấp tính tỷ lệ phần trăm.  Các can thiệp xâm lấn: là các biến nhị phân, đặt NKQ thở máy, thở NCPAP, đặt catheter rốn, đặt catheter động mạch quay đo huyết áp động mạch liên tục, đặt long-line, tính tỷ lệ phần trăm.  Thời gian duy trì các can thiệp: là các biến rời rạc, đơn vị tính là ngày, tính giá trị trung vị và IQR.  Tình trạng nhiễm vi khuẩn phối hợp: là các biến nhị phân, tính tỷ lệ phần trăm.  Tình trạng nhiễm nấm: là các biến nhị phân, tính tỷ lệ phần trăm trẻ nhiễm nấm.  Vị trí nhiễm nấm, chủng loại nấm và thời gian nhiễm nấm: là các biến định danh, tính số trẻ nhiễm nấm theo từng vị trí, chủng loại nấm và số trẻ nhiễm nấm theo từng tuần.  Đáp ứng với thuốc điều trị nấm, tính giá trị MIC: là các biến liên tục, tính các giá trị MIC theo từng loại nấm.  Kết quả điều trị: là biến nhị phân, tính tỷ lệ phần trăm trẻ ra viện và tỷ lệ phần trăm trẻ tử vong, trẻ tử vong phân làm 2 nhóm: tử vong trong giai đoạn dự phòng (trong 4 tuần dự phòng fluconazole) và tử vong sau khi việc điều trị dự phòng đã kết thúc.  Đánh giá tiền sử sản khoa của hai nhóm nghiên cứu  Khám lâm sàng trẻ sơ sinh đẻ non ở hai nhóm nghiên cứu Thăm khám lâm sàng và chẩn đoán tuổi thai của sơ sinh non tháng theo thang điểm Ballard (phần Phụ lục 1). 60 Xét nghiệm cận lâm sàng: Được thực hiện ngay khi bắt đầu và mỗi tuần sau khi bệnh nhân được lựa chọn vào nghiên cứu. Các xét nghiệm bao gồm: Công thức máu, đông máu cơ bản, sinh hóa máu, CRP. Nuôi cấy máu, dịch phế quản, nước tiểu hoặc dịch não tủy khi có định hướng trên lâm sàng xác định vị trí nhiễm nấm.  Đánh giá tỷ lệ nhiễm nấm giữa hai nhóm nghiên cứu  Mô tả vị trí nhiễm nấm, thời gian nhiễm nấm và chủng loại nấm nhiễm  Đánh giá kết quả điều trị và sự kháng thuốc SƠ ĐỒ NGHIÊN CỨU MỤC TIÊU 2 Bệnh nhân sơ sinh dưới 7 ngày tuổi, cân nặng < 1500gr, có từ 2 yếu tố nguy cơ nhiễm trùng do nấm trở lên. NHÓM DỰ PHÒNG Fluconazole 6mg/kg/48 giờ NHÓM CHỨNG Theo dõi quá trình điều trị Xác định tình trạng nhiễm nấm bằng cách nuôi cấy máu, dịch phế quản, nước tiểu hoặc dịch não tủy tùy theo định hướng chẩn đoán lâm sàng 61 2.2.3. Xử lý và phân tích số liệu Số liệu được thu thập và xử lý bằng toán thống kê y học, sử dụng phần mềm STATA 9.0. Các phương pháp thống kê được sử dụng bao gồm thống kê mô tả và thống kê phân tích, so sánh tương quan. Các biến rời rạc sẽ được trình bày theo tỷ lệ phần trăm, các biến liên tục sẽ được trình bày dưới dạng trung bình ± độ lệch chuẩn (SD), tỷ lệ nhiễm nấm sẽ được ước lượng với khoảng tin cậy 95% (95% CI). Tỷ lệ nhiễm nấm, tỷ lệ nhiễm nấm theo vị trí, liên quan đến các yếu tố như cân nặng, tình trạng can thiệp xâm lấn, thời gian nằm viện, sử dụng kháng sinh phổ rộng kéo dài. Tỷ lệ loại nấm phân lập, tỷ lệ kháng thuốc chống nấm. Thống kê mô tả bao gồm tính toán các tần số, tỷ lệ của các biến định tính và tính số trung bình và trung vị của các biến số định lượng. Trắc nghiệm chi bình phương được sử dụng để so sánh các tỷ lệ. Trắc nghiệm T-student, Mann Whitney và Anova được sử dụng để so sánh các số trung bình, hoặc trung vị. Yếu tố nguy cơ được phân tích bằng phương pháp hồi quy logistic. Các yếu tố nguy cơ có ý nghĩa trong phân tích hồi quy logistic sẽ có hệ số hồi quy β tương ứng. Khi lấy hệ số này nhân với 10 ta có chỉ số nguy cơ của từng biến số độc lập. Từng bệnh nhân sẽ có chỉ số nguy cơ bằng tổng các chỉ số nguy cơ của từng biến độc lập theo công thức ∑ 10 x β x χ (β là hệ số tương quan hồi quy của từng biến độc lập, χ là giá trị của biến: Có giá trị là 1 khi xuất hiện biến đó và giá trị là 0 khi không có biến xuất hiện). Tỷ suất chênh OR được tính toán để tìm hiểu tương quan giữa các biến số kết quả là biến định lượng với các biến số về đặc điểm của bệnh nhân. Mức ý nghĩa α=0,05 và khoảng tin cậy 95% được sử dụng. 62 2.2.4. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu  Phần nghiên cứu mô tả: không ảnh hưởng đến quá trình điều trị của bệnh nhân, không làm bệnh nhân nặng lên, không gây tử vong cho bệnh nhân.  Phần can thiệp thử nghiệm lâm sàng: các bệnh nhân ở nhóm chứng vẫn được tiếp tục điều trị theo một phác đồ chung đã được khuyến cáo và thực tế trên thế giới cũng đã tiến hành những nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng tương tự. Bên cạnh đó tại Việt Nam hiện nay chưa có hướng dẫn cụ thể nào về việc điều trị dự phòng nhiễm nấm cho trẻ đẻ non nằm điều trị trong bệnh viện.  Về kinh tế: kinh phí điều trị dự phòng của bệnh nhân do Bảo hiểm y tế thanh toán, nghiên cứu không gây tốn kém thêm cho gia đình bệnh nhân.  Nghiên cứu đã được Hội đồng xét duyệt đề cương của trường Đại học Y Hà Nội thông qua và Hội đồng đạo đức của Bệnh viện Nhi trung ương chấp thuận theo giấy chứng nhận số 747/ BVNTW-VNCSKTE. 63 Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 3.1. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU MỤC TIÊU 1 Từ tháng 02/2016 đến tháng 02/2017 có 49 trẻ sơ sinh được xác định nhiễm nấm trên tổng số 4264 trẻ sơ sinh nhập viện điều trị tại Khoa Sơ sinh Bệnh viện Nhi trung ương trong thời gian nghiên cứu. 3.1.1. Các đặc điểm chung 3.1.1.1. Giới tính Biểu đồ 3.1: Tỷ lệ nam/ nữ Nhận xét: Trong tổng số 49 trẻ sơ sinh nhiễm nấm có 39 trẻ nam chiếm tỷ lệ 79,6%, và 10 trẻ nữ chiếm tỷ lệ 20,4%. Tuy nhiên kết quả này không có nghĩa là tỷ lệ nhiễm nấm ở trẻ nam nhiều hơn trẻ nữ. 79,6% 20,4% Nam Nữ 64 3.1.1.2. Cân nặng lúc sinh Biểu đồ 3.2. Cân nặng lúc sinh Nhận xét: Có 26 trẻ có cân nặng lúc sinh từ 1000 - < 1500 nhiễm nấm, chiếm tỷ lệ 53,1%. Tỷ lệ suy dinh dưỡng bào thai: 3/49 trẻ (6,1%). 24,5% 53,1% 6,1% 16,3% 0 5 10 15 20 25 30 < 1000gr 1000 - < 1500gr 1500 - < 2500gr 2500gr 65 3.1.1.3. Tiền sử sản khoa và dinh dưỡng của trẻ sau sinh Bảng 3.1. Tiền sử sản khoa và dinh dưỡng của trẻ Tiền sử sản khoa n % Số lượng nước ối Bình thường 43 87,8 Đa ối 1 2,0 Thiểu ối 5 10,2 Tính chất nước ối Nước ối trong 48 98,0 Nước ối bẩn 1 2,0 Hình thức sinh Đẻ thường 48 98,0 Mổ đẻ 1 2,0 Tình trạng trẻ lúc sinh ra Không SHH sau đẻ 45 91,8 Có SHH sau đẻ 4 8,2 Tình trạng dinh dưỡng sau khi sinh Bú mẹ 1 2,0 Nuôi dưỡng TM một phần 12 24,5 Nuôi dưỡng TM hoàn toàn 36 73,5 Nhận xét: Hầu hết các trẻ trong nhóm trẻ bị nhiễm nấm có tiền sử sản khoa bình thường. Các trẻ nhiễm nấm có tỷ lệ phải nuôi dưỡng qua đường tĩnh mạch cao với 24,5% trẻ được nuôi dưỡng tĩnh mạch một phần và 73,5% trẻ được nuôi dưỡng tĩnh mạch hoàn toàn. 66 3.1.1.4. Tuổi thai và tuổi lúc nhập viện Biểu đồ 3.3. Tuổi thai Nhận xét: Nhóm trẻ có tuổi thai từ 28 - 32 tuần chiếm tỷ lệ cao nhất (53,1%) trong tổng số các trẻ sơ sinh nhiễm nấm. Bảng 3.2. Liên quan giữa tuổi thai và tuổi nhập viện Đặc điểm Số trẻ Mean ± SD Min Max Tuổi lúc nhập viện (ngày) 49 13,2 ± 11,2 1 42 Tuổi thai (tuần) 49 30,5 ± 4,2 25 40 Nhận xét: Hầu hết trẻ nhiễm nấm từ tuần thứ 2 sau khi sinh và đa số là trẻ sinh non. 24,5% 53,1% 6,1% 16,3% 0 5 10 15 20 25 30 < 28 tuần 28 - 32 tuần 33 - 36 tuần ≥ 37 tuần 67 3.1.1.5. Lý do vào viện Bảng 3.3. Lý do vào viện Lý do vào viện n % Suy hô hấp 44 89,8 Các bệnh lý khác 5 10,2 Tổng số 49 100,0 Nhận xét: Trẻ vào viện vì suy hô hấp là nguyên nhân chính. Các bệnh lý khác bao gồm: nhiễm khuẩn huyết, tắc mật, tăng sản thượng thận bẩm sinh, viêm ruột hoại tử. 3.1.1.6. Điều trị tại tuyến trước Bảng 3.4. Các can thiệp điều trị tại tuyến trước Cách thức điều trị n (%) Thời gian trung bình Thở NCPAP 08 (19,5) 6,9 ± 5,5 ngày Thở máy 33 (80,5) 13,4 ± 8,1 ngày Tổng số bệnh nhân 41 (100) 11,9 ± 8,7 ngày Nhận xét: Có 41/49 bệnh nhân đã được điều trị ở tuyến dưới trước khi chuyển đến Bệnh viện Nhi trung ương với thời gian trung bình là 11,9 ± 8,7 ngày. 68 3.1.2. Triệu chứng lâm sàng và cận lâm sàng 3.1.2.1. Thân nhiệt Biểu đồ 3.4. Thân nhiệt của bệnh nhân nhiễm nấm Nhận xét: Hầu hết bệnh nhân không sốt khi nhiễm nấm. 3.1.2.2. Triệu chứng thần kinh Biểu đồ 3.5. Triệu chứng thần kinh Nhận xét: Các triệu chứng thần kinh chủ yếu là giảm phản xạ, giảm trương lực cơ và li bì. 04% 02% 94% Sốt Hạ thân nhiệt Bình thường 83,7% 69,4% 46,9% 2% 2% 0 5 10 15 20 25 30 35 40 45 Giảm phản xạ Giảm trương lực cơ Li bì Co giật Tăng trương lực cơ 69 3.1.2.3. Triệu chứng tuần hoàn Biểu đồ 3.6. Triệu chứng tuần hoàn Nhận xét: Triệu chứng tuần hoàn chủ yếu là biểu hiện da tái, ít có các biểu hiện nặng như shock. 3.1.2.4. Triệu chứng hô hấp Biểu đồ 3.7. Triệu chứng hô hấp Nhận xét: Các triệu chứng hô hấp nổi bật là thở nhanh, thở rên, co rút lồng ngực. 100% 16,3% 4,1% 2% 2% 0 10 20 30 40 50 60 Da tái Nổi vân tím Tím, lạnh đầu chi Nhịp tim < 100 ck/ phút Tình trạng shock 100,0% 91,8% 83,7% 44,9% 22,4% 0 20 40 60 80 100 120 Thở nhanh Co rút lồng ngực Thở rên Cơn ngừng thở > 20s Giảm oxy máu 70 3.1.2.5. Triệu chứng tiêu hóa Biểu đồ 3.8. Triệu chứng tiêu hóa Nhận xét: Các triệu chứng tiêu hóa chủ yếu là bú kém, bỏ bú và chậm tiêu. 3.1.2.6. Công thức máu Bảng 3.5. Công thức máu Thông số Vào viện Nhiễm nấm Sau điều trị 3 ngày Sau 1 tuần Sau 2 tuần HC (x 10 12 /L) 3,9 3,6 3,6 3,7 3,9 Hb (g/L) 127,8 109,8 104,7 111,4 118,5 HCT (%) 39,3 32,4 32,1 33,4 49,5 BC (x 10 9 /L) 15,9 13,4 12,8 13,7 12,4 % Neutrophil 56,9 54,3 48,7 48,6 49,1 % Lymphocyte 26,0 27,1 31,0 31,5 31,7 % Monocyte 11,0 12,1 11,7 11,7 10,8 % Eosinophile 1,7 2,4 3,6 4,2 4,8 % Basophile 0,9 0,8 0,9 0,6 0,6 TC (x 10 9 /L) 165,5 122 138,9 188 192 Nhận xét: Số lượng hồng cầu, bạch cầu, tỷ lệ bạch cầu đa nhân trung tính không có thay đổi nào đáng kể khi trẻ bị nhiễm nấm. 95,9% 65,3% 67,3% 42,9% 40,8% 2% 6,1% 0 5 10 15 20 25 30 35 40 45 50 Bú kém Bỏ bú Chậm tiêu Nôn dịch vàng Chướng bụng Tiêu chảy Gan to 71 Bảng 3.6: Số lượng tiểu cầu Thông số Số trẻ (n) SL tiểu cầu trung bình (x 10 9 /L) Độ lệch chuẩn SL tiểu cầu tối thiểu (x 10 9 /L) SL tiểu cầu tối đa (x 10 9 /L) Vào viện 49 165,5 114,4 2,8 412 Lúc cấy nấm dương tính 49 122,0 120,5 2,8 572 Sau điều trị 3 ngày 43 138,9 121,8 6 535 Sau 1 tuần 39 188,0 134,0 9 601 Sau 2 tuần 30 192,0 140,5 2,2 625 Nhận xét: Số lượng tiểu cầu có xu hướng giảm khi trẻ bị nhiễm nấm. Bảng 3.7: Số bệnh nhân có tiểu cầu giảm Tiểu cầu Lúc nhiễm nấm Sau ĐT 3 ngày Sau ĐT 1 tuần n % n % n % < 50.000 15 30,6 12 27,9 7 17,9 50.000 - 100.000 11 22,4 9 20,9 3 7,7 > 100.000 - 150.000 9 18,4 7 16,3 7 17,9 > 150.000 14 28,6 15 34,9 22 56,5 Tổng số 49 100 43 100 39 100 Nhận xét: Có 30,6% trẻ có tiểu cầu giảm < 50.000/ mm3 khi bị nhiễm nấm. Trong quá trình điều trị thuốc chống nấm số lượng tiểu cầu tăng dần. 72 3.1.2.7. Đông máu Bảng 3.8: Đông máu Thông số Vào viện Nhiễm nấm Sau điều trị 3 ngày Sau 1 tuần Sau 2 tuần PT (%) 60,7 64,9 75,5 74,8 71,5 PT (giây) 18,4 17,1 14,7 14 13,9 PT (inr) 1,6 1,5 1,3 1,3 1,3 APTTa 44,1 39,6 38,6 41 48,8 APTT b/c 1,3 1,3 1,2 1,3 1,6 Fibrinogen 3 3 3,5 2,2 2,8 Nhận xét: Không có rối loạn đông máu ở thời điểm trẻ bị nhiễm nấm. 3.1.2.8. Khí máu và lactat máu Bảng 3.9: Khí máu và lactat máu Thông số Vào viện Nhiễm nấm Sau điều trị 3 ngày Sau 1 tuần Sau 2 tuần pH 7,4 7,4 7,3 7,4 7,4 PaCO2 43,9 45,2 48,4 43,8 41,4 PaO2 111,5 98,2 74,1 111,7 99,6 HCO3 - 24,5 25,7 25,4 26,4 25,4 BE - 0,4 1 0,3 2,7 1,7 Lactat 3,4 2,7 2,9 1,9 1,2 Nhận xét: Ở thời điểm trẻ bị nhiễm nấm khí máu và lactat máu không có sự thay đổi nào đáng kể. 73 3.1.2.9. Sinh hóa máu Bảng 3.10: Một số chỉ số sinh hóa máu Thông số Vào viện Nhiễm nấm Sau điều trị 3 ngày Sau 1 tuần Sau 2 tuần CRP (mg/L) 17,2 30,7 30,9 17,8 13,2 Glucose (g/L) 5,6 5,1 4,5 4,1 4 Ure (mmol/L) 6,8 5 3,6 3,8 3,7 Creatinin (mmol/L) 73 55,5 50,3 50,7 50 Protein (g/L) 44,9 45,4 44 45,6 45 Albumin (g/L) 30,1 28,9 28,1 29,6 28,7 SGOT (IU/L) 129,3 98,1 60,3 53,4 88,3 SGPT (IU/L) 33,6 32,2 18,9 22,3 25,5 Natri (mmol/L) 134,2 132,1 133,2 134,1 133 Kali (mmol/L) 4,2 3,8 5,4 4,1 4 Clo (mmol/L) 95,7 94,6 99,9 103,4 100,2 Magie (mmol/L) 0,9 0,8 0,7 0,5 0,8 Canxi ion (mmol/L) 1,3 1,4 1,4 1,5 1,4 Nhận xét: Các trẻ bị nhiễm nấm đều có CRP tăng. 74 3.1.2.10. Hình ảnh X quang Chúng tôi có 03 bệnh nhân nhiễm nấm phổi trong tổng số 49 trẻ nhiễm nấm Hình 3.1. Hình ảnh X quang phổi của bệnh nhân Nguyễn Gia K. nhiễm Candida albicans phổi Hình 3.2. Hình ảnh X quang phổi của bệnh nhân Nguyễn Đức Nhật M. nhiễm Candida albicans phổi 75 Hình 3.3. Hình ảnh X quang phổi của bệnh nhân Nguyễn Thị A. nhiễm Candida tropicalis phổi Nhận xét: Hình ảnh tổn thương trên X quang không đặc hiệu. 3.1.2.11. Thời điểm trẻ được phát hiện nhiễm nấm Biểu đồ 3.9. Phân bố nhiễm nấm theo thời gian nằm viện Nhận xét: Trong tổng số 49 bệnh nhân nhiễm nấm, có 34 trẻ mắc bệnh sau khi nằm viện trên 3 tuần, với tỷ lệ 69,4%. 14,3% 4,1% 12,2% 69,4% 0 5 10 15 20 25 30 35 40 3 tuần 76 3.1.2.12. Vị trí nhiễm nấm Biểu đồ 3.10. Vị trí nhiễm nấm Nhận xét: Vị trí nhiễm nấm chủ yếu là nhiễm nấm máu với tỷ lệ 85,7%. 3.1.2.13. Chủng nấm gây bệnh Biểu đồ 3.11. Chủng nấm gây bệnh Nhận xét: Nấm gây bệnh chủ yếu là Candida albicans với tỷ lệ 67,3%. Candida parapsilosis đứng hàng thứ hai với tỷ lệ 12,2%. 6,1% 85,7% 4,1% 4,1% Nấm phổi Nấm máu Nấm đường tiêu hóa Nấm đường tiết niệu 33 6 3 2 1 1 1 2 0 5 10 15 20 25 30 35 CANDIDA ALBICANS CANDIDA PARAPSILOSIS CANDIDA GUILLIERMONDII CANDIDA KRUSEI C. ALBICANS + KODAMEA OHMERI CANDIDA PELLICULOSA CANDIDA TROPICALIS KODAMEA OHMERI 77 3.1.3. Thời gian điều trị thuốc kháng nấm Bảng 3.11. Thời gian điều trị thuốc kháng nấm Thuốc kháng nấm Số trẻ (n) Thời gian điều trị (ngày) Fluconazole 20 14,2 ± 6,3 Amphotericin B 28 17,3 ± 5,7 Caspofungin 01 14 Nhận xét: Thời gian điều trị trung bình của Fluconazole là 14,2 ± 6,3 ngày và Amphotericin B là 17,3 ± 5,7 ngày. 3.1.4. Phân bố các yếu tố nguy cơ 3.1.4.1. Các can thiệp xâm lấn Bảng 3.12. Các can thiệp xâm lấn Các can thiệp (n=49) Số trẻ (n) Tỷ lệ % Thời gian trung bình (ngày) Thở máy 48 98,0 19,5 ± 11 Thở NCPAP 38 77,6 8,1 ± 3,2 Đặt catheter rốn 39 79,6 5,9 ± 1,1 Đặt catheter động mạch quay 39 79,6 9,2 ± 5,8 Long-line 37 75,5 19 ± 7,9 Nhận xét: Hầu hết các trẻ đều có các can thiệp xâm lấn với thời gian kéo dài. Trong đó tỷ lệ trẻ phải thở máy rất cao, lên đến 98%. 78 3.1.4.2. Bệnh lý trẻ đang điều trị khi phát hiện nhiễm nấm Biểu đồ 3.12. Bệnh lý trẻ đang điều trị Nhận xét: Bệnh lý mà trẻ đang điều trị khi phát hiện nhiễm nấm chủ yếu là viêm phổi và vàng da 3.1.4.3. Thời gian nằm viện Bảng 3.13. Thời gian nằm viện Kết quả điều trị Số trẻ (n) Số ngày nằm viện trung bình (Mean ± SD) Số ngày nằm viện ngắn nhất Số ngày nằm viện dài nhất Ra viện 28 50,3 ± 17,7 16 95 Tử vong 21 45,3 ± 35,9 01 128 Chung 49 48,2 ± 26,8 01 128 Nhận xét: Các trẻ sơ sinh nhiễm nấm đều có thời gian nằm điều trị trung bình kéo dài. Trong nhóm ra viện có bệnh nhân có thời gian nằm viện tới 95 ngày. Đặc biệt, trong nhóm tử vong có bệnh nhân nằm viện rất lân, tới 128 ngày. 98% 16,3% 8,2% 49% 6,1% 2% 0 10 20 30 40 50 60 Viêm phổi NTH VRHT Vàng da VMNM Hậu phẫu 79 3.1.4.4. Thời gian điều trị kháng sinh Bảng 3.14. Thời gian điều trị kháng sinh Kháng sinh Số trẻ (n) Số ngày trung bình (Mean ± SD) Thời gian ngắn nhất Thời gian dài nhất Cephalosporin thế hệ 3 28 12,1 ± 5,9 6 26 Carbapenem 41 17,2 ± 6,2 5 31 Quinolone 13 14,5 ± 9 1 30 Metronidazole 17 12,4 ± 3,5 7 18 Vancomycin 9 11,6 ± 5,3 5 18 Colistin 14 15,3 ± 7,9 1 30 Kháng sinh khác 24 8,2 ± 4,3 5 23 Nhận xét: Hầu hết các trẻ đều được sử dụng kháng sinh phổ rộng kéo dài do các bệnh lý nhiễm khuẩn phối hợp. 3.1.5. Tình trạng đáp ứng với thuốc chống nấm Bảng 3.15. Đáp ứng với thuốc chống nấm Chủng nấm nhiễm (số KSĐ) Số bệnh nhân nhạy cảm với thuốc chống nấm Flu Vori Caspo Mica Ampho C. albicans (22) 20 22 22 22 21 C. parapsillosis (5) 3 5 5 5 5 C. tropicalis (1) 0 1 1 1 1 C. pelliculosa (1) 1 1 1 1 1 C. guilliermondii (3) 0 3 3 3 3 C. krusei (2) 0 2 2 2 0 80 Bảng 3.16. Kháng sinh đồ - MIC 1 Thuốc kháng nấm MIC (μg/mL) C. Albicans (22) C. parapsilosis (5) C. guilliermondii (3) C. krusei (2) C. pelliculosa (1) C. tropicalis (1) Amphotericin B 0.5 → 8 ≤ 0.5 → 1 0.5 → 1 2 0.5 ≤ 0.25 Micafungin ≤ 0.06 ≤ 0.5 → 1 0.5 0.12 ≤ 0.06 ≤ 0.06 Caspofungin ≤ 0.25 ≤ 0.5 → 1 ≤ 0.25 ≤ 0.25 ≤ 0.25 ≤ 0.25 Voriconazole ≤ 0.12 → 1 ≤ 0.12 0.25 ≤ 0.12 ≤ 0.12 ≤ 0.5 Fluconazole ≤ 0.1 → 4 ≤ 1 → 4 4 → 8 8 ≤ 1 32 Nhận xét: Chủng nấm hay gặp nhất Candida albicans còn nhạy cảm tốt với các loại thuốc điều trị nấm, Candida guilliermondii kháng hoàn toàn với fluconazole, Candida krusei kháng cả amphotericin B và fluconazole. 3.1.6. Tình trạng sống chết Biểu đồ 3.13. Kết quả điều trị Nhận xét: Tỷ lệ tử vong rất cao (42,9%). 81 3.2. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU MỤC TIÊU 2 Từ tháng 8 năm 2017 đến tháng 12 năm 2018 chúng tôi tiến hành nghiên cứu trên 56 bệnh nhân ở nhóm dự phòng và 58 bệnh nhân ở nhóm chứng. 3.2.1. Đặc điểm chung 3.2.1.1. Bệnh lý của mẹ ở hai nhóm nghiên cứu Bảng 3.17. Bệnh lý của mẹ Bệnh lý của mẹ Nhóm dự phòng N = 56 Nhóm chứng N = 58 p n % n % Đái tháo đường 1 1,8 0 0,0 > 0,05 Mẹ nhiễm nấm âm đạo 1 1,8 0 0,0 Mẹ nhiễm khuẩn sinh dục 0 0,0 1 1,7 Bình thường 54 96,4 57 98,3 Nhận xét: Không có sự khác biệt về bệnh lý của mẹ giữa hai nhóm nghiên cứu. Hầu hết các bà mẹ có tình trạng sức khỏe tốt trong quá trình mang thai. 3.2.1.2. Sử dụng steroids trước sinh ở hai nhóm nghiên cứu Bảng 3.18. Sử dụng steroids Sử dụng steroids Nhóm dự phòng N = 56 Nhóm chứng N = 58 p n % n % 1 mũi 4 7,1 8 13,8 > 0,05 2 mũi 2 3,6 5 8,6 Không tiêm 50 89,3 45 77,6 Nhận xét: Không có sự khác biệt về so sánh việc tiêm steroids trước sinh giữa hai nhóm nghiên cứu. Tỷ lệ bà mẹ được tiêm steroids còn thấp, với 7,1% ở nhóm dự phòng và 13,8% ở nhóm chứng. 82 3.2.1.3. Hình thức chuyển dạ ở hai nhóm nghiên cứu Bảng 3.19. Hình thức chuyển dạ Chuyển dạ Nhóm dự phòng N = 56 Nhóm chứng N = 58 p n % n % Tự nhiên 49 87,5 51 87,9 > 0,05 Can thiệp 7 12,5 7 12,1 Nhận xét: Không có sự khác biệt về hình thức chuyển dạ giữa hai nhóm nghiên cứu. 3.2.1.4. Hình thức sinh ở hai nhóm nghiên cứu Bảng 3.20. Hình thức sinh Hình thức sinh Nhóm dự phòng N = 56 Nhóm chứng N = 58 p n % n % Sinh thường 47 83,9 51 87,9 > 0,05 Mổ đẻ 9 16,1 7 12,1 Nhận xét: Không có sự khác biệt về hình thức đẻ giữa hai nhóm nghiên cứu. Hầu hết các trẻ được sinh thường. 83 3.2.1.5. Hình thức và thời gian vỡ ối ở hai nhóm nghiên cứu Bảng 3.21. Hình thức và thời gian vỡ ối Vỡ ối Nhóm dự phòng N = 56 Nhóm chứng N = 58 p n % n % Tự nhiên 49 87,5 55 94,8 > 0,05 Can thiệp 7 12,5 3 5,2 Dưới 6 giờ 50 89,3 49 84,5 Trên 6 giờ 6 10,7 9 15,5 Nhận xét: Không có sự khác biệt về hình thức và thời gian vỡ ối giữa hai nhóm nghiên cứu. 3.2.1.6. Số lượng và tính chất nước ối Bảng 3.22. Tình trạng nước ối Tình trạng nước ối Nhóm dự phòng N = 56 Nhóm chứng N = 58 p n % n % Bình thường 53 94,6 58 100,0 > 0,05 Đa ối 3 5,4 0 0,0 Trong 52 92,9 55 94,8 > 0,05 Bẩn 4 7,1 3 5,2 Nhận xét: Không có sự khác biệt về số lượng nước ối giữa hai nhóm nghiên cứu. Phần lớn số lượng nước ối bình thường. Không có sự khác biệt về tính chất nước ối giữa hai nhóm nghiên cứu. Hầu hết tính chất nước ối bình thường. 84 3.2.1.7. Tình trạng trẻ sau sinh ở hai nhóm nghiên cứu Bảng 3.23. Tình trạng trẻ sau sinh Tình trạng sau sinh Nhóm dự phòng N = 56 Nhóm chứng N = 58 p n % n % Không SHH 18 32,1 24 41,4 > 0,05 Có SHH 38 67,9 34 58,6 Nhận xét: Không có sự khác biệt về tình trạng sau sinh giữa hai nhóm nghiên cứu. 3.2.1.8. Phân bố giới tính của hai nhóm nghiên cứu Bảng 3.24. Phân bố giới tính Giới tính Nhóm dự phòng N = 56 Nhóm chứng N = 58 p n % n % Nam 37 66,1 32 55,2 > 0,05 Nữ 19 33,9 26 44,8 Tổng số 56 100,0 58 100,0 Nhận xét: Không có sự khác biệt về tỷ lệ nam/nữ giữa hai nhóm nghiên cứu. 85 3.2.1.9. Phân bố cân nặng của hai nhóm nghiên cứu Bảng 3.25. Cân nặng của hai nhóm nghiên cứu Cân nặng Nhóm dự phòng N = 56 Nhóm chứng N = 58 p n % n % < 1000gr 14 25,0 23 39,7 > 0,05 1000gr - < 1500gr 42 75,0 35 60,3 Tổng số 56 100,0 58 100,0 Nhận xét: Không có sự khác biệt về cân nặng giữa hai nhóm nghiên cứu. 3.2.1.10. Phân bố tuổi thai của hai nhóm nghiên cứu Bảng 3.26. Phân bố tuổi thai Tuổi thai Nhóm dự phòng N = 56 Nhóm chứng N = 58 p n % n % < 28 tuần 19 34% 14 24% > 0,05 28 - 30 tuần 33 59% 36 62% > 30 tuần 4 7% 8 14% Tổng số 56 100,0 58 100,0 Nhận xét: Không có sự khác biệt về tuổi thai giữa hai nhóm nghiên cứu. 86 3.2.1.11. Tình trạng dinh dưỡng của thai ở hai nhóm nghiên cứu Bảng 3.27. Tình trạng dinh dưỡng Dinh dưỡng bào thai Nhóm dự phòng N = 56 Nhóm chứng N = 58 p n % n % Suy dinh dưỡng 3 5,4 3 5,2 > 0,05 Không suy dinh dưỡng 53 94,6 55 94,8 Tổng số 56 100,0 58 100,0 Nhận xét: Không có sự khác biệt về tình trạng dinh dưỡng bào thai giữa hai nhóm nghiên cứu. 3.2.2. Chẩn đoán lúc vào viện Bảng 3.28. Chẩn đoán lúc vào viện Chẩn đoán Nhóm dự phòng N = 56 Nhóm chứng N = 58 p n % n % Bệnh màng trong 43 76,8 46 79,3 > 0,05 Viêm phổi 0 0,0 1 1,7 - Nhiễm trùng huyết 1 1,8 0 0,0 - Nhiễm trùng sơ sinh 0 0,0 0 0,0 - Viêm ruột hoại tử 0 0,0 0 0,0 - Vàng da 1 1,8 0 0,0 - Viêm màng não mủ 0 0,0 0 0,0 - Suy hô hấp 35 62,5 36 62,1 > 0,05 Nhận xét: Không có sự khác biệt về chẩn đoán lúc vào viện giữa hai nhóm nghiên cứu. Trẻ vào viện chủ yếu với các lý do suy hô hấp, bệnh màng trong. 87 3.2.3. Phân bố các yếu tố nguy cơ 3.2.3.1. Các can thiệp ở hai nhóm nghiên cứu Bảng 3.29. Các can thiệp ở hai nhóm nghiên cứu Các can thiệp Nhóm dự phòng N = 56 Nhóm chứng N = 58 p n % n % Đặt NKQ thở máy 56 100,0 58 100,0 > 0,05 Đặt kim luồn 56 100,0 58 100,0 > 0,05 Đặt catheter động mạch 42 75,0 32 55,2 > 0,05 Đặt catheter rốn 45 80,4 41 70,7 > 0,05 Đặt catheter TM cảnh 0 0,0 1 1,7 > 0,05 Đặt long-line 30 53,6 38 65,5 > 0,05 Phẫu thuật 0 0,0 1 1,7 > 0,05 Bảng 3.30. Thời gian duy trì các can thiệp Các yếu tố nguy cơ Nhóm dự phòng N = 56 Nhóm chứng N = 58 p-value Median IQR Median IQR Lưu nội khí quản (ngày) 10 6-22 10 5-19 > 0,05 Lưu kim luồn (ngày) 26 10-42 33 15-47 > 0,05 Lưu catheter động mạch (ngày) 5 0-8 4 0-8 > 0,05 Lưu catheter rốn (ngày) 7 2-8 4 0-7 > 0,05 Lưu long-line (ngày) 20 13-22 20 12-22 > 0,05 Nhận xét: Không có sự khác biệt về các can thiệp giữa hai nhóm nghiên cứu. 88 3.2.3.2. Tình trạng nhiễm vi khuẩn phối hợp Bảng 3.31. Nhiễm vi k

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • pdfluan_an_dac_diem_dich_te_hoc_lam_sang_nhiem_nam_o_tre_so_sin.pdf
  • pdf2. TÓM TẮT TIẾNG VIỆT.pdf
  • pdf3. TÓM TẮT TIẾNG ANH.pdf
Tài liệu liên quan