Tóm tắt Luận án Nghiên cứu thành phần hóa học và hoạt tính sinh học của quả các cây gội nước (Anphanamixis Polystachya), xà cừ (khaya senegalensis), và xoan (Melia Azedarach) thuộc họ xoan (Meliaceae) ở Việt Nam - Vũ Thị Hiền

Lấy 4,0 kg mẫu khô của quả cây gội nƣớc, sấy ở 40oC, sau đó xay nhỏ

rồi đƣợc chiết với metanol ở nhiệt độ phòng trong thời gian 1 tuần. Dịch chiết

đƣợc cất thu hồi dung môi, thu đƣợc 290g cao. Sau đó chiết lần lƣợt với

cloroform và butanol, cất thu hồi dung môi thu đƣợc 106g và 35g cao, tƣơng

ứng. Cao cloroform đƣợc tiến hành sắc ký cột silica gel với hệ dung môi

hexan-axeton (100:0, 25:1, 15:1, 10:1, 7:1, 5:1) và hệ dung môi CHCl3:CH3OH

(100:0, 6:1, 3:1, 2:1, 1:1) thu đƣợc 7 phân đoạn chính (kí hiệu từ F1 đến F7) (sơ

đồ 2.1)

Phân đoạn F1 (8,6 g) đƣợc tiến hành sắc ký cột silica gel (200 gam, 60 x

5 cm) rửa giải bằng hệ dung môi hexan:axeton (100:0, 25:1, 15:1, 10:1, 4:1),

mỗi hệ dung môi sử dụng 250 ml, thu đƣợc 7 phân đoạn (kí hiệu từ F1.1 đến

F1.7). Phân đoạn F1.4 (1,0 g) đã đƣợc sắc ký trên cột silica gel (200 gam, 60 x

5 cm) với hệ dung môi rửa giải hexan:axeton (100:0, 25:1, 15:1, 10:1, 4:1, mỗi

hệ dung môi sử dụng 250 ml) thu đƣợc hợp chất AP-5 (153 mg).

Phân đoạn F2 (2,3 g) tiếp tục sắc ký cột silica gel (200 gam, 60x3 cm)

với hệ dung môi rủa giải hexan:axeton (9:1 , 6:1, mỗi hệ dung môi sử dụng 200

ml) thu đƣợc sáu phân đoạn nhỏ (ký hiệu từ F2.1 đến F2.6). Phân đoạn F2.6

(0,5 g) đƣợc tiến hành sắc ký cột Sephadex LH-20 (50 gam, 60x3cm) đƣợc giải

hấp với hệ dung môi CH3OH:H2O thu đƣợc hợp chất AP-1 (41 mg).

Phân đoạn F3 (2,7 g) đƣợc sắc ký cột silica gel (200 gam, 60×3,2 cm)

đƣợc rửa giải bằng hệ dung môi hexan:axeton (9:1, 6:1, 4:1, 1:1, mỗi hệ dung

sử dụng 250ml) để thu đƣợc bốn phân đoạn nhỏ (ký hiệu từ F3.1 đến F3.4).

Phân đoạn F3.2 (0,5 g) tiếp tục đƣợc sắc ký cột pha đảo RP -18 (100 gam, 60 x

3 cm) giải hấp bằng hệ dung môi CH3OH:H2O thu đƣợc hợp chất AP-2 (31

mg).

Phân đoạn F4 (4,7 g) đƣợc phân lập bằng sắc ký cột silica gel (200 gam,

60 x 5cm) đƣợc rửa giải với hệ dung môi CHCl3:CH3OH (20:1, 10:1, 6:1, 4:1,

2:1, mỗi hệ sử dụng 200 ml) thu đƣợc 5 phân đoạn (ký hiệu từ F4.1 đến F4.5).

Phân đoạn F4.1 tiếp tục đƣợc sắc ký cột silica gel (200 gam, 60 x 3 cm) rửa

giải bằng hệ dung môi CHCl3:CH3OH (19:1, 16:1, mỗi hệ dung môi sử dụng

200 ml) thu đƣợc hợp chất AP-4 (43 mg) và AP-3 (21 mg).

Phân đoạn F5 (1,5 g) đƣợc phân lập bằng sắc ký cột silica gel (200 gam,

60 x 3cm) đƣợc rửa giải bằng hệ dung môi CHCl3:CH3OH (9:1, 6:1, mỗi hệ

dung môi sử dụng 200 ml) thu đƣợc hợp chất AP-6 (13 mg).

pdf28 trang | Chia sẻ: trungkhoi17 | Lượt xem: 332 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Tóm tắt Luận án Nghiên cứu thành phần hóa học và hoạt tính sinh học của quả các cây gội nước (Anphanamixis Polystachya), xà cừ (khaya senegalensis), và xoan (Melia Azedarach) thuộc họ xoan (Meliaceae) ở Việt Nam - Vũ Thị Hiền, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
ƣợc trồng nhiều ở trạm xá đông y, y tế xã và trong nhà dân. Tuy nhiên cho đến nay hầu nhƣ chƣa có công trình nghiên cứu nào về thành phần hoá học và hoạt tính sinh học của các cây này của Việt Nam đƣợc công bố. Với mong muốn làm sáng tỏ kinh nghiệm sử dụng trong dân gian, nâng cao tính hiệu quả, an toàn của dƣợc liệu, đƣa dƣợc liệu vào sử dụng một cách khoa học hơn và có thể đẩy mạnh khai thác sử dụng cây thuốc này vào việc phòng và chữa bệnh cho nhân dân trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam. Do vậy, việc nghiên cứu về họ xoan ở Việt Nam là một yêu cầu bức thiết, có ý nghĩa lý luận và thực tiễn quan trọng, góp phần quan trọng trong việc tìm hiểu nguồn tài nguyên thiên nhiên, về giá trị kinh tế và tầm quan trọng của nguồn dƣợc liệu thiên nhiên của nƣớc ta. Vì lý do đó chúng tôi đã chọn đề tài: “N ứ ầ ọ s ọ ủ q các cây ộ ớ (Anphanamixis polystachya), x ừ (Khaya senegalensis) và xoan (Melia azedarach) ộ ọ X (Me e e) ở V N ”. . ố ứu Đối tƣợng nghiên cứu của luận án là dịch chiết từ quả các cây quả các cây gội nƣớc (Anphanamixis polystachya), xà cừ (Khaya senegalensis) và xoan (Melia azedarach) ở Việt Nam. . N ụ ứ - Chiết chọn lọc với các dung môi thích hợp để thu đƣợc hỗn hợp các hợp chất từ quả gội nƣớc (Anphanamixis polystachya), quả xà cừ (Khaya senegalensis) và quả xoan (Melia azedarach). - Phân lập và xác định cấu trúc một số hợp chất. - Thử hoạt tính sinh học của một số hợp chất phân lập đƣợc. 2 4. P ơ ứ - Phƣơng pháp lấy mẫu: mẫu quả cây thu hái, định danh, sấy khô bằng thiết bị sấy bơm nhiệ. Chiết với thiết bị siêu âm, cất quay chân không thu cao chiết cho nghiên cứu đƣợc nêu ở phần thực nghiệm. - Phƣơng pháp tách và phân lập: đã sử dụng các phƣơng pháp sắc ký (CC), sắc ký lớp mỏng (TLC) với pha tĩnh khác nhau nhƣ silica gel, sephadex LH-20, RP-18, sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) với cột ODS. - Phƣơng pháp xác định cấu trúc: phổ tử ngoại (UV), phổ hồng ngoại (IR), phổ khối lƣợng va chạm electron (EI-MS), phổ khối lƣợng phun mù electron (ESI-MS), phổ khối lƣợng phân giải cao (HR-MS), phổ cộng hƣởng từ hạt nhân một chiều (1D NMR) và hai chiều (2D-NMR) với các kỹ thuật khác nhau nhƣ 1H-NMR, 13C-NMR, DEPT, 1H-1H COSY, HSQC và HMBC đã đƣợc sử dụng. - Thăm dò các hoạt tính sinh học kháng viêm và hoạt tính kháng khuẩn, kháng nấm bảo vệ thực vật. 5. N ớ ủ Lần đầu tiên nghiên cứu thành phần hoá học và hoạt tính sinh học của quả các cây gội nƣớc (Anphanamixis polystachya), xà cừ (Khaya senegalensis) và xoan (Melia azedarach) ở Việt Nam, chúng tôi đã thu đƣợc một số kết quả nhƣ sau: 1. Từ dịch chiết quả gội nƣớc (Anphanamixis polystachya) đã phân lập và xác định cấu trúc 6 hợp chất: - 04 hợp chất limonoid: dysobinin (AP1), chisocheton compound G (AP2), chisocheton compound E (AP3) và 6α - acetoxyepoxyazadiradione VI (AP4); - 02 hợp chất sterol: β-sitosterol, -sitosterol-3-O--D-glucopyranoside. Các hợp chất (AP1, AP2, AP3, AP4) lần đầu tiên phân lập từ cây này. 2. Từ dịch chiết quả xà cừ (Khaya senegalensis) phân lập đƣợc 6 hợp chất: - 04 hợp chất limonoid: seneganolide, khayanone, khayanolide B, 6- acetoxy-methyl angolensate; - 02 hợp chất flavonoid: (-)-epicatechin và quercitrin. 3. Từ dịch chiết quả xoan (Melia azedarach) phân lập đƣợc 8 hợp chất: - 01 limonoid ớ : 3α,12α-diacetoxy-7α-benzoyloxy-1α- hydroxytrichilinin đƣợc gọi tên là trichilinin F. - 02 hợp chất flavonoid: apigenin và quercetin 3-O-[-L- rhamnopyranosyl-(1→6)]--D-glucopyranoside). - 01 hợp chất triterpenoid: taraxerol; - 02 hợp chất phenolic: scopoletin và acid vanillic; - 02 hợp chất sterol: β-sitosterol, -sitosterol-3-O--D-glucopyranoside. 3 4. Lần đầu tiên đánh giá hoạt tính kháng nấm của các hợp chất phân lập: AP2, AP3, KS2, KS3, KS4 với Fusarium oxysporum. Kết quả cho thấy KS3 có hoạt tính kháng nấm mạnh với hiệu quả ức chế trên 80% ở nồng độ 500ppm và không suy giảm sau 7 ngày nuôi cấy. 6. C ủ Luận án bao gồm 112 trang với 21 bảng số liệu, 19 hình và 3 sơ đồ với 109 tài liệu tham khảo. Kết cấu của luận án gồm: mở đầu (4 trang), tổng quan (25 trang), phƣơng pháp và thực nghiệm (20 trang), kết quả và thảo luận (69 trang), kết luận (1 trang), danh mục công trình công bố (1 trang), tài liệu tham khảo (8 trang). Ngoài ra còn có phần phụ lục gồm 130 phổ của một số hợp chất chọn lọc. CHƯ NG T NG QUAN Luận án đã tiến hành tổng quan tài liệu các nội dung: 1. Họ Xoan (Meliaceae) - Giới thiệu về đặc điểm chung thực vật của các loài thuộc họ Xoan, thành phần hóa học chính của các cây họ Xoan nhƣ các lớp chất limonoid, mono-, di- , sesqui-, và triterpenoid, coumarin, chromone, lignan, flavonoid và các phenolic khác. Bên cạnh đó tổng quan cũng đề cập đến hoạt tính sinh học và ứng dụng của các cây họ Xoan trong nông nghiệp, dƣợc phẩm 2. Cây gội nƣớc (Aphanamixis polystachya) - Giới thiệu về đặc điểm thực vật của cây gội nƣớc (Aphanamixis polystachya) - Thành phần hóa học của cây gội nƣớc (Aphanamixis polystachya) - Hoạt tính sinh học của cây gội nƣớc (Aphanamixis polystachya) 3. Cây xà cừ (Khaya senegalensis) - Giới thiệu về đặc điểm thực vật của cây xà cừ (Khaya senegalensis) - Thành phần hóa học của cây xà cừ (Khaya senegalensis) - Hoạt tính sinh học của cây xà cừ (Khaya senegalensis) 4. Cây xoan (Melia azedarach) - Giới thiệu về đặc điểm thực vật của cây xoan (Melia azedarach) - Thành phần hóa học của cây xoan (Melia azedarach) - Hoạt tính sinh học của cây xoan (Melia azedarach) CHƯ NG PHƯ NG PH P VÀ TH C NGHIỆM . . P ơ ứ . . . P ơ : 4 Mẫu quả cây thu hái, định danh, sấy khô bằng thiết bị sấy bơm nhiệt. Chiết với thiết bị siêu âm, cất quay chân không thu cao chiết cho nghiên cứu đƣợc nêu ở phần thực nghiệm. . . . P ơ ế x , , x ị : Để phân tích và phân tách cũng nhƣ phân lập các hợp chất, sử dụng các phƣơng pháp sắc ký nhƣ: phƣơng pháp sắc ký (CC), sắc ký lớp mỏng (TLC) với pha tĩnh khác nhau nhƣ silica gel, sephadex LH-20, RP-18, sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) với cột ODS. . . . P ơ s : Phổ tử ngoại (UV); phổ hồng ngoại (IR); phổ khối lƣợng (ESI-MS), (HR-ESI-MS); phổ cộng hƣởng từ hạt nhân 1H-NMR; phổ cộng hƣởng từ hạt nhân 13C-NMR; phổ cộng hƣởng từ hạt nhân DEPT, HMBC, HSQC, COSY, NOESY; cấu trúc lập thể tƣơng của các hợp chất này đƣợc xác định các phƣơng pháp phổ NMR. . .4. P ơ ử s ọ Thử hoạt tính sinh học kháng viêm và thử nghiệm sinh học trực tiếp cho hoạt tính chống nấm gây bệnh thực vật. Đánh giá hoạt tính kháng nấm của các hợp chất phân lập với C. acutatum, C. fragariae, C. gloeosporioides, F. oxysporum, B. cinerea và P. obscurans. . . H ế ị 2.2.1. H : Các dung môi ngâm chiết mẫu thực vật thuộc thuộc loại tinh khiết (pure). Các dung môi sử dụng cho các loại sắc ký lớp mỏng và sắc ký cột thuộc loại tinh khiết phân tích (PA). Các dung môi đƣợc sử dụng là: hexan, metanol, butanol, etyl axetat, axeton, nƣớc cất. . . . T ế ị: Nhiệt độ nóng chảy đo trên máy Yanaco MP-S3; Độ quay cực đƣợc đo trên máy phân cực kế Jasco DIP -370; Phổ tử ngoại UV đƣợc ghi trên máy quang phổ Hitachi UV-3210, phổ hồng ngoại IR đo trên máy quang phổ Shimadzu FTIR-8501 và Bruker, viên nén KBr; Phổ khối lƣợng (ESI-MS, HR- ESI-MS) đƣợc đo trên máy Bruker Dailtonics APEX II 30eV spectrometer Trƣờng Đại học Y Trung Quốc (Đài Loan) và máy micrOTOF-QII 10187 Trƣờng Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hồ Chí Minh; Phổ cộng hƣởng từ hạt nhân 1H-NMR đƣợc đo trên máy Bruker 500MHz, phổ 13C- NMR, DEPT, HMBC, HSQC, COSY và NOESY đƣợc đo trên máy Bruker 125 MHz (Viện Hóa học, Viện Hàn lâm Khoa học Công nghệ Việt Nam) với chất chuẩn là TMS; Sắc ký cột sử dụng silicagen cỡ hạt 60,70-230 Kieselgel và 230-240 (Merck). Bản mỏng đƣợc tráng kieselgel 60 và các chất hiển thị bằng dung dịch H2SO4 10% ở 1100 C trong thời gian 10 phút, bằng đèn tử ngoại ở hai bƣớc sóng 254 nm và 368 nm; dùng hơi Iot (I2) hiện màu. 2.3. N ứ ừ q ộ ớ (Aphanamixis polystachya) 2.3.1. Ph ơ 5 Quả cây gội nƣớc (Anphanamixis polystachya) đƣợc thu hái ở khu bảo tồn Vũ Quang-Hà Tĩnh vào tháng 08/2013 và đƣợc PGS. TS Trần Huy Thái (Viện Sinh thái và Tài nguyên Sinh vật-Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) xác định tên khoa học và tiêu bản (DHV-2013) đƣợc lƣu giữ tại khoa Hóa học, Trƣờng Đại học Vinh. 2.3.2. P Lấy 4,0 kg mẫu khô của quả cây gội nƣớc, sấy ở 40oC, sau đó xay nhỏ rồi đƣợc chiết với metanol ở nhiệt độ phòng trong thời gian 1 tuần. Dịch chiết đƣợc cất thu hồi dung môi, thu đƣợc 290g cao. Sau đó chiết lần lƣợt với cloroform và butanol, cất thu hồi dung môi thu đƣợc 106g và 35g cao, tƣơng ứng. Cao cloroform đƣợc tiến hành sắc ký cột silica gel với hệ dung môi hexan-axeton (100:0, 25:1, 15:1, 10:1, 7:1, 5:1) và hệ dung môi CHCl3:CH3OH (100:0, 6:1, 3:1, 2:1, 1:1) thu đƣợc 7 phân đoạn chính (kí hiệu từ F1 đến F7) (sơ đồ 2.1) Phân đoạn F1 (8,6 g) đƣợc tiến hành sắc ký cột silica gel (200 gam, 60 x 5 cm) rửa giải bằng hệ dung môi hexan:axeton (100:0, 25:1, 15:1, 10:1, 4:1), mỗi hệ dung môi sử dụng 250 ml, thu đƣợc 7 phân đoạn (kí hiệu từ F1.1 đến F1.7). Phân đoạn F1.4 (1,0 g) đã đƣợc sắc ký trên cột silica gel (200 gam, 60 x 5 cm) với hệ dung môi rửa giải hexan:axeton (100:0, 25:1, 15:1, 10:1, 4:1, mỗi hệ dung môi sử dụng 250 ml) thu đƣợc hợp chất AP-5 (153 mg). Phân đoạn F2 (2,3 g) tiếp tục sắc ký cột silica gel (200 gam, 60x3 cm) với hệ dung môi rủa giải hexan:axeton (9:1 , 6:1, mỗi hệ dung môi sử dụng 200 ml) thu đƣợc sáu phân đoạn nhỏ (ký hiệu từ F2.1 đến F2.6). Phân đoạn F2.6 (0,5 g) đƣợc tiến hành sắc ký cột Sephadex LH-20 (50 gam, 60x3cm) đƣợc giải hấp với hệ dung môi CH3OH:H2O thu đƣợc hợp chất AP-1 (41 mg). Phân đoạn F3 (2,7 g) đƣợc sắc ký cột silica gel (200 gam, 60×3,2 cm) đƣợc rửa giải bằng hệ dung môi hexan:axeton (9:1, 6:1, 4:1, 1:1, mỗi hệ dung sử dụng 250ml) để thu đƣợc bốn phân đoạn nhỏ (ký hiệu từ F3.1 đến F3.4). Phân đoạn F3.2 (0,5 g) tiếp tục đƣợc sắc ký cột pha đảo RP -18 (100 gam, 60 x 3 cm) giải hấp bằng hệ dung môi CH3OH:H2O thu đƣợc hợp chất AP-2 (31 mg). Phân đoạn F4 (4,7 g) đƣợc phân lập bằng sắc ký cột silica gel (200 gam, 60 x 5cm) đƣợc rửa giải với hệ dung môi CHCl3:CH3OH (20:1, 10:1, 6:1, 4:1, 2:1, mỗi hệ sử dụng 200 ml) thu đƣợc 5 phân đoạn (ký hiệu từ F4.1 đến F4.5). Phân đoạn F4.1 tiếp tục đƣợc sắc ký cột silica gel (200 gam, 60 x 3 cm) rửa giải bằng hệ dung môi CHCl3:CH3OH (19:1, 16:1, mỗi hệ dung môi sử dụng 200 ml) thu đƣợc hợp chất AP-4 (43 mg) và AP-3 (21 mg). Phân đoạn F5 (1,5 g) đƣợc phân lập bằng sắc ký cột silica gel (200 gam, 60 x 3cm) đƣợc rửa giải bằng hệ dung môi CHCl3:CH3OH (9:1, 6:1, mỗi hệ dung môi sử dụng 200 ml) thu đƣợc hợp chất AP-6 (13 mg). 6 7 2.4. N ứ ừ q x ừ (Khaya senegalensis) .4. . M Quả của cây xà cừ (Khaya senegalensis A. Juss) đƣợc thu thập ở Nghệ An vào tháng 1/2014. Mẫu nghiên cứu đƣợc định danh bởi PGS. TS. Trần Huy Thái (Viện Tài nguyên và Sinh vật - Viện Hàn lâm Khoa học Việt Nam). Tiêu bản (DHV 2014) đƣợc lƣu giữ tại khoa Sinh học-Trƣờng Đại học Vinh. 2.4.2. P Quả sau khi sấy khô (4,0 kg) đƣợc xay nhỏ, đƣợc chiết ba lần với MeOH ở nhiệt độ phòng. Dịch chiết MeOH đƣợc thu hồi dung môi ở áp suất thấp thu đƣợc cặn màu nâu đen (285,0 g). Cặn methanol đƣợc phân bố trong nƣớc, sau đó chiết lần lƣợt với hexane và ethyl acetate, thu đƣợc 55,0 gam cặn hexane và 95,0 gam cặn ethyl acetate. Cặn ethyl acetate đƣợc tiến hành sắc ký cột trên với hệ dung môi gradient n- hexane:acetone (100:0; 50:1; 39:1; 30:1; 20:1; 15:1; 9:1; 4:1; 2:1; 1:1) thu đƣợc 7 phân đoạn chính. Phân đoạn 3 đƣợc tiến hành sắc ký cột trên silica gel với hệ dung môi gradient hexane:acetone (20:1; 15:1; 9:1; 2:1) thu đƣợc 5 phân đoạn nhỏ. Phân đoạn 3.2 đƣợc tinh sạch bằng sắc kí cột silica gel rửa giải bằng hệ dung môi n- hexane:acetone (20:1) thu đƣợc hợp chất KS2 (23 mg). Phân đoạn 3.3 đƣợc tinh sạch bằng sắc kí cột silica gel rửa giải bằng hệ dung môi n-hexane:acetone (9:1; 4:1) thu đƣợc hợp chất KS1 (15 mg) và hợp chất KS3 (29 mg). Phân đoạn 4 đƣợc tiến hành sắc ký cột trên silica gel với hệ dung môi rửa giải chloroform:methanol (9:1) thu đƣợc hợp chất KS4 (12.5 mg). Phân đoạn 5 đƣợc tiến hành sắc ký cột trên silica gel với hệ dung môi gradient hexane:acetone (15:1; 9:1; 4:1; 2:1) thu đƣợc 7 phân đoạn nhỏ. Phân đoạn 5.2 đƣợc rửa giải bằng hệ dung môi chloroform:methanol (20:1) trên sắc kí cột, sau đó đƣợc tinh sạch bằng sắc kí cột silica gel thu đƣợc hợp chất KS5 (53 mg). Phân đoạn 5.4 đƣợc rửa giải bằng hệ dung môi chloroform: methanol (15:1, 9:1), sau đó đƣợc làm tinh sạch bằng sắc kí cột silica gel thu đƣợc hợp chất KS6 (71,5 mg). 8 9 2.5. N ứ ừ q x (Melia azedarach) .5. . T Mẫu quả xoan (Melia azedarach) đƣợc thu hái vƣờn Quốc gia Pù Huống, Nghệ An, Việt Nam tháng 08 năm 2016, Mẫu nghiên cứu đƣợc định danh bởi PGS. TS. Trần Huy Thái (Viện Tài nguyên và Sinh vật - Viện Hàn lâm Khoa học Việt Nam). Tiêu bản (DHV 2016) đƣợc lƣu giữ tại khoa Hóa học-Trƣờng Đại học Vinh. .5. . C ế x , x ị Mẫu thực vật thu thập và sấy khô ở nhiệt độ từ 400-500C trong 48 giờ, sau khi sấy khô và xay nhỏ (5,0kg) ngâm với MeOH, với thời gian 8 ngày, sau đó lọc và dịch lọc đƣợc cất giảm áp suất bằng thiết bị quay cất chân không thu đƣợc cao metanol (425g). Phân bố cao metanol trong nƣớc, sau đó chiết lần lƣợt với các dung môi etyl axetat và butanol, quay cất chân không thu đƣợc 125 g cao etyl axetat và 67 g cao butanol. Cao etyl axetat đƣợc phân tách trên cột silicagel, với hệ dung môi rửa giải là cloroform: metanol (100:0, 40:1: 30:1; 20:1; 10:1: 4:1; 2:1) thu đƣợc 7 phân đoạn. Phân đoạn 1 đƣợc phân tách lại bằng sắc ký cột với hệ dung môi hexane: acetone (15:1) thu đƣợc chất hợp chất MA-6 (128 mg). Phân đoạn 3 đƣợc phân tách lại bằng sắc ký cột với hệ dung môi hexan: axeton (7:1) thu đƣợc chất hợp chất MA-3 (28 mg) và hợp chất MA-5 (31 mg). Phân đoạn 5 đƣợc tiến hành sắc ký cột với silica gel với hệ dung môi rửa giải cloroform: metanol (10:1) thu đƣợc chất MA-4 (51mg). Cao butanol đƣợc phân tách trên cột silicagel, với hệ dung môi rửa giải là cloroform: metanol (30:1; 20:1; 10:1: 4:1; 2:1) thu đƣợc 5 phân đoạn. Phân đoạn 2 đƣợc phân tách lại bằng sắc ký cột với hệ dung môi cloroform: metanol (15:1) thu đƣợc chất hợp chất MA-1 (12) mg) và phân đoạn 3 đƣợc phân tách lại bằng sắc ký cột với hệ dung môi cloroform: metanol (10:1) thu đƣợc chất hợp chất MA-2 (21,5 mg). Phân đoạn 5 đƣợc phân tách tiếp với hệ dung môi cloroform: metanol (10:1) thu đƣợc chất hợp chất MA-7 (41mg). 10 11 .6. T ử s ọ Thử hoạt tính sinh học kháng viêm và thử nghiệm sinh học trực tiếp cho hoạt tính chống nấm gây bệnh thực vật. Đánh giá hoạt tính kháng nấm của các hợp chất phân lập với C. acutatum, C. fragariae, C. gloeosporioides, F. oxysporum, B. cinerea và P. obscurans. CHƯ NG T QUẢ VÀ THẢO LU N 3.1. Q ộ ớ (Anphanamixis polystachya) . . . P Từ dịch chiết metanol của quả gội nƣớc (Anphanamixis polystachya), bằng các phƣơng pháp sắc ký cột trên silica gel đã phân lập đƣợc 6 hợp chất và xác định các hợp chất này bằng các phƣơng pháp phổ (Bảng 3.1). B . Các hợp chất đƣợc tách ra từ quả gội nƣớc S T T Ký T C ứ ử ố (mg) 1 AP-1 Dysobinin C35H50O7 41 2 AP-2 Chisocheton compound E C31H46O4 31 3 AP-3 chisocheton compound G C33H48O5 21 4 AP-4 6α - acetoxyepoxyazadiradione VI C31H44O5 43 5 AP-5 β-sitosterol C28H44O 153 6 AP-6 -Sitosterol-3-O--D-glucopyranoside C28H44O3 13 3.2. Q x ừ (Khaya senegalensis) . . . P ộ số Quả xà cừ (Khaya senegalensis) đƣợc ngâm chiết bằng dung môi metanol. Cất thu hồi dung môi dịch chiết thu đƣợc cao thô metanol. Hòa tan cao metanol vào trong nƣớc và chiết phân bố với dung môi cloroform thu đƣợc cao clorofom và dịch nƣớc. Từ cao cloroform của quả xà cừ (Khaya senegalensis), bằng các phƣơng pháp sắc ký cột trên silica gel đã phân lập đƣợc 8 hợp chất và xác định các hợp chất này bằng các phƣơng pháp phổ (Bảng 3.8). B .8 Các hợp chất đƣợc tách ra từ quả xà cừ (Khaya senegalensis) STT ý T C ứ ử ố ( ) 1 KS1 Seneganolide C28H44O 34 2 KS2 Khayanone C28H44O3 32 3 KS3 Khayanolide B C30H46O3 9 4 KS4 6-Acetoxy-methyl angolensate C30H48O2 22 5 KS5 (-)-Epicatechin C30H46O4 10 6 KS6 Quercitrin C27H43O3 20 12 . . Q x (Melia azedarach) . . . P Quả xoan (Melia azedarach) đƣợc ngâm chiết bằng dung môi metanol, sau đó lọc. Dịch lọc thu đƣợc cất thu hồi dung môi thu đƣợc cao thô metanol tiếp tục đƣợc hòa tan trong nƣớc và chiết phân bố với dung môi etyl axetat thu đƣợc cao etyl axetat. Từ cao etyl axetat của quả xoan (Melia azedarach), bằng các phƣơng pháp sắc ký cột trên silica gel đã phân lập đƣợc 8 hợp chất và xác định các hợp chất này bằng các phƣơng pháp phổ (Bảng 3.15).Kết quả của quá trình nghiên cứu đƣợc thể hiện ở bảng 3.15. B . 5 Các hợp chất đƣợc tách ra từ quả xoan (Melia azedarach) STT ý T ố (mg) 1 MA1 Chất mới 14 2 MA2 Apigenin 12 3 MA3 Quercetin 3-O-[-L- rhamnopyranosyl-(1→6)]--D- glucopyranoside 21,5 4 MA4 Scopoletin 28 5 MA5 Acid vanillic 31 6 MA6 Taraxerol 25 7 MA7 β-sitosterol 128 8 MA8 -sitosterol-3-O--D- glucopyranoside 41 . . . X ị . . . . H MA-1 (C ớ ) Hợp chất MA-1 là chất bột màu trắng có tính quang hoạt và phổ HR-ESI- MS của hợp chất MA-1 cho công thức phân tử C37H44O9 (m/z 655,2879, [M+Na]+). Phổ UV cho hấp thụ cực đại tại 205, 218, 244, và 273 nm chứng tỏ sự có mặt của vòng benzen liên hợp [99]. Phổ 1H-NMR của hợp chất MA-1 (bảng 3.16.) xuất hiện các tín hiệu singlet đặc trƣng của 4 nhóm methyl [H 1.00 (6H, CH3-20, -22), 1,18 (3H, CH3-18), và 1,25 (3H, CH3-21)], 1 nhóm oxymethylene [H 3,13 (m) và 3,45 (d, J = 7,5 Hz)], và các tín hiệu của phần vòng furan [H 6,16 (br s), 7,13 (br s), và 7,28 (br s)], tƣơng ứng, chứng tỏ rằng hợp chất MA-1 là tƣơng tự nhƣ các hợp chất trichilinin [48]. Ngoài ra, còn có sự có mặt của các tín hiệu của các proton singlet thuộc nhóm acetyl [H 1,90 (3H) và 1,91 (3H)] và 1 mảnh benzoyl [H 7,43 (2H, t, 7,5), 7,56 (1H, t, 7,5), và 8,08 (2H, d, 7,5)]. So sánh các dự kiện phổ ở trên với trichilinin E [48], quan sát thấy sự khác biệt hợp chất MA-1 có nhiều hơn 1 nhóm acetyl. Vị 13 trí thế của nhóm acetyl và benzoyl đã đƣợc xác định bởi sự gán phổ 2D NMR của hợp chất MA-1. Trong phổ HMBC, tƣơng tác 2J, 3J-HMBC từ H-3 đến C- 1, C-27; từ H-6 đến C-7; từ H-7 đến C-1'; từ H-12 đến C-29; từ H-15 đến C-8, C-17; từ H-17 đến C-23, C-24, C-26; từ CH3-18 đến C-3, C-4, C-19; từ CH3- 20 đến C-1, C-5, C-9; từ CH3-21 đến C-14; từ CH3-22 đến C-12, C-14, C-17; từ H-7' đến C-1', tƣơng ứng, đã đƣợc quan sát và thiết lập cấu trúc phẳng 2D của nó. Cấu trúc lập thể của MA-1 đƣợc xác định dựa trên phổ NOESY. Tín hiệu tƣơng tác giữa H-1β/20-Me, H-5α/H-9α, H-7β/21-Me, H-12β/21-Me, H- 17/21Me cho thấy cấu trúc A/B trans, B/C trans, C/D cis và vòng α-furan. Các thực nghiệm 2D liên tiếp khác đã xác định cấu hình lập thể của hợp chất MA-1 và dự đoán MA-1 thuộc nhóm trichilinin-limonoid. B . : Số liệu phổ NMR của MA-1 STT δH (J =Hz) δC STT δH (J =Hz) δC 1 3,56 (br s) 71,8 20 1,00 (s) 15,8 2 1,53 (m), 2,27 (m) 24,3 21 1,25 (s) 27,1 3 5,08 (br s) 72,8 22 1,00 (s) 15,4 4 - 42,3 23 - 124,6 5 2,55 (d, 12,5) 40,3 24 7,13 (br s) 140,2 6 4,27 (dd, 12,5, 3,0) 73,6 25 7,28 (br s) 141,9 7 5,85 (d, 3,0) 74,2 26 6,16 (br s) 111,8 8 - 51,7 27 - 169,0 9 3,15 (dd, 13,0, 7,5) 36,2 28 1,91 (s) 20,8 10 - 44,1 29 - 171,0 11 2,04 (m), 2,36 (m) 30,0 30 1,90 (s) 21,3 12 5,08 (m) 77,8 1’ - 165,0 13 - 40,2 2’ - 130,6 14 - 155,7 3’ 8,08 (d, 7,5) 129,5 15 5,70 (br s) 122,7 4’ 7,43 (t, 7,5) 128,3 16 2,32 (m) 36,6 5’ 7,56 (t, 7,5) 132,9 17 2,97 (dd, 10,8, 7,5) 50,4 6’ 7,43 (t, 7,5) 128,3 18 1,18 (s) 18,8 7’ 8,08 (d, 7,5) 129,5 19 3,13 (m), 3,45 (d, 7,5) 77,9 Từ những dữ kiện phân tích từ các phổ IR, HR-ESI-MS, 1H-NMR, 13C- NMR, DEPT, HMBC, HSQC, COSY và so sánh với tài liệu [48] cho phép xác định cấu trúc hợp chất MA-1 là hợp chất mới đƣợc đặt tên là trichilinin F (3α,12α-diacetoxy-7α-benzoyloxy-1α-hydroxytrichilinin). 14 (MA-1) A3α,12α-diacetoxy-7α-benzoyloxy-1α-hydroxytrichilinin Hình 3.16: Phổ khối lƣợng ESI-MS của hợp chất MA-1 15 Hình 3.37: Phổ khối lƣợng HR- ESI-MS của hợp chất MA-1 Hình 3.18: Phổ 1H-NMR của hợp chất MA-1 16 Hình 3.19: Phổ 1H-NMR của hợp chất MA-1 Hình 3.20: Phổ 1H-NMR của hợp chất MA-1 17 Hình 3.21: Phổ 13C-NMR của hợp chất MA1 Hình 3.22: Phổ 13C-NMR của hợp chất MA-1 18 Hình 3.25: Phổ DEPT của hợp chất MA-1 Hình 3.27: Phổ HMQC của hợp chất MA-1 19 Hình 3.28: Phổ HSQC của hợp chất MA-1 Hình 3.29: Phổ NOESY của hợp chất MA-1 20 3.3. H s ủ Phƣơng pháp food-poisoned technique-sử dụng để định lƣợng hoạt tính kháng sinh của chất đối với nấm Fusarium oxysporum đƣợc xác định bằng cách trộn chất vào môi trƣờng PDA nóng chảy theo đúng nồng độ thử nghiệm (200 ppm và 500 ppm). Đĩa petri sau khi cấy đƣợc ủ tại 25°C sau 3 và 7 ngày và đo đƣờng kính tản nấm. Hiệu quả kháng nấm đƣợc tính theo công thức: CV (%) =100 × (Dc-Dt)/(Dc-4) Trong đó: Dc: đường kính tản nấm trên đĩa petri đối chứng; Dt: đường kính tản nấm trên đĩa petri có trộn chất và 4: đường kính miếng PDA tại tâm đĩa. Định lƣợng hiệu quả kháng nấm bằng food-poisoned technique của 5 chất: AP2, AP3, KS2, KS3 và KS4 cho thấy chất KS3 có hoạt tính mạnh nhất và chất KS4 có hoạt tính yếu nhất đối với nấm F. oxysporum. Hiệu quả ức chế tản nấm của KS3 có hoạt tính mạnh lên đến 81,15% đối với nồng độ 500 ppm và 47,69% tại nồng độ 200 ppm sau 3 ngày nuôi cấy. Giá trị hiệu quả ức chế của KS3 tăng lên 82,67% đối với nồng độ 500 ppm và giảm còn 35,83% ở nồng độ 200 ppm sau 7 ngày nuôi cấy. Chất KS4 thể hiện hiệu quả thấp 9,05% ở 500 ppm và 5,28% ở 200 ppm sau 3 ngày nuôi cấy. Hiệu quả kháng nấm của KS4 cũng giảm đi sau 7 ngày nhƣng giá trị hiệu quả ức chế tăng và đều đạt 16,67% ở cả 2 nồng độ (bảng 3.22, hình 3.33 và 3.34). Các chất còn lại có khả năng kháng nấm trung bình từ 26,96%-47,69% ở 500 ppm và hoạt tính thấp từ 4,34-19,42% ở 200 ppm sau 3 ngày nuôi cấy. Sau 7 ngày nuôi, hiệu quả kháng nấm và giá trị hiệu quả ức chế của 3 chất còn lại đều giảm. 21 C C HỢP CHẤT PHÂN L P ƯỢC TỪ QUẢ GỘI NƯỚC (Anphanamixis polystachya) O OAc OAcO 1 2 3 4 5 6 7 9 10 8 11 12 13 14 15 16 17 20 21 22 23 O OAc OAc OH O O 1 2 3 4 5 6 7 9 10 8 11 12 13 14 15 16 17 20 21 22 23 (AP-1) Dysobinin (AP-2) Chisocheton compound G O OAc OAc O O 1 2 3 4 5 6 7 9 10 8 11 12 13 14 15 16 17 20 21 22 23 O OAc OAcO O O 1 2 3 4 5 6 7 9 10 8 11 12 13 15 17 20 21 22 23 1614 18 2419 2526 (AP-3) Chisocheton compound E (AP-4) 6α -Acetoxyepoxyazadiradione VI 2 3 5 7 8 9 10 11 12 131 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 4 6 14 HO O OH HO HO HOH2C 1' 2' 3' 4' 5' 6' 2 3 5 7 8 9 10 11 12 131 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 4 6 14 O (AP-5) β-Sitosterol (AP-6) -Sitosterol-3-O--D-glucopyranoside 22 C C HỢP CHẤT PHÂN L P ƯỢC TỪ QUẢ XÀ CỪ (Khaya senegalensis) (KS-1) Seneganolide (KS-2) Khayanone (KS-3) Khayanolide B (KS-4) 6-Acetoxy-methyl angolensate (KS-5) (-)-Epicatechin (KS-6) Quercitrin 23 C C HỢP CHẤT PHÂN L P ƯỢC TỪ QUẢ XOAN (Melia azedarach) (MA-1) 3α,12α-diacetoxy-7α-benzoyloxy-1α-hydroxytrichilinin (MA-2) Apigenin (MA-3) Quercetin 3-O-[-L-rhamnopyranosyl- (1→6)]--D-glucopyranoside) (MA-4) Scopoletin (MA-6) Vanillin (MA-5) Taraxerol (MA-7) β-Sitosterol (MA-8) -Sitosterol-3-O--D-glucopyranoside 24 T LU N Nghiên cứu thành phần hoá học và hoạt tính sinh học của quả các cây gội nƣớc (Anphanamixis polystachya), xà cừ (Khaya senegalensis) và xoan (Melia azedarach) ở Việt Nam, chúng tôi đã thu đƣợc một số kết quả nhƣ sau: 1. Từ dịch chiết quả gội nƣớc (Anphanamixis polystachya) đã phân lập và xác định cấu trúc 6 hợp chất: - 04 hợp chất limonoid: dysobinin (AP1), chisocheton compound G (AP2), chisocheton compound E (AP3) và 6α - acetoxyepoxyazadiradione VI (AP4); - 02 hợp chất sterol: β-sitosterol, -sitosterol-3-O--D-glucopyranoside. Các hợp chất (AP1, AP2, AP3, AP4) lần đầu tiên phân lập từ cây này. 2. Từ dịch chiết quả xà cừ (Khaya senegalensis) phân lập đƣợc 6 hợp chất: - 04 hợp chất limonoid: seneganolide, khayanone, khayanolide B, 6- acetoxy-methyl angolensate; - 02 hợp chất flavonoid: (-)-epicatechin và quercitrin. 3. Từ dịch chiết quả xoan (Melia azedarach) phân lập đƣợc 8 hợp chất: - 01 hợp chất limonoid mới: 3α,12α-diacetoxy-7α-benzoyloxy-1α- hydroxytrichilinin đƣợc gọi tên là trichilinin F. - 02 hợp chất flavonoid: apigenin và quercetin 3-O-[-L- rhamnopyranosyl-(1→6)]--D-glucopyran

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • pdftom_tat_luan_an_nghien_cuu_thanh_phan_hoa_hoc_va_hoat_tinh_s.pdf
Tài liệu liên quan