Tiểu luận Hãy chứng minh sức lao động là hàng đặc biệt, ý nghĩa nghiên cứu vấn đề

Việc nghiên cứu hàng hoá sức lao động có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng thị trường lao động ở Việt Nam. Đảng và Nhà nước ta đã thừa nhận sức lao động là hàng hoá (khi có đủ các điều kiện trở thành hàng hoá) cho nên việc xây dựng thị trường sức lao động là tất yếu. Phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là vấn đề cốt lõi, trọng tâm của Đảng ta. Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta đòi hỏi phải có sự phát triển đồng bộ các loại thị trường và Nghị quyết Đại hội IX cũng đã nhấn mạnh phải tiếp tục tạo lập đồng bộ các yếu tố thị trường, thị trường lao động từ chỗ không tồn tại đã bắt đầu hình thành và phát triển.

 

doc10 trang | Chia sẻ: maiphuongdc | Ngày: 29/08/2013 | Lượt xem: 1447 | Lượt tải: 4download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Tiểu luận Hãy chứng minh sức lao động là hàng đặc biệt, ý nghĩa nghiên cứu vấn đề, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Lêi më ®Çu Trong nh÷ng n¨m qua nÒn kinh tÕ n­íc ta dÇn dÇn chuyÓn nÒn kinh tÕ tõ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung sang nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng, nhiÒu thÞ tr­êng cña n­íc ta ®· tõng b­íc ®­îc h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn, song tr×nh ®é ph¸t triÓn cßn thÊp so víi c¸c n­íc vµ sù ph¸t triÓn cña nã cßn thiÕu ®ång bé. Mét trong nh÷ng thÞ tr­êng ®­îc h×nh thµnh ®ã lµ thÞ tr­êng søc lao ®éng (hay cßn gäi lµ thÞ tr­êng lao ®éng). Cho ®Õn nay vÉn cßn ch­a cã nhËn thøc râ vµ thèng nhÊt vÒ thÞ tr­êng søc lao ®éng. Tr­íc ®æi míi, chóng ta hÇu nh­ kh«ng thõa nhËn thÞ tr­êng søc lao ®éng. Trong ®iÒu kiÖn hiÖn nay, viÖc thõa nhËn nã lµ tÊt yÕu. Bé LuËt Lao ®éng ®· ®­îc ban hµnh ngµy 23/6/1994 vµ tiÕp ®ã lµ mét lo¹t c¸c nghÞ ®Þnh cña ChÝnh phñ h­íng dÉn thi hµnh Bé LuËt Lao ®éng ®· cã nh÷ng t¸c ®éng tÝch cùc ®Õn viÖc h×nh thµnh khu«n khæ ph¸p lý cho thÞ tr­êng nµy. Søc lao ®éng ®­îc coi lµ mét hµng ho¸ ®Æc biÖt, tiÒn l­¬ng ®­îc coi lµ møc gi¸ cña søc lao ®éng vµ ®­îc quyÕt ®Þnh bëi sù tho¶ thuËn gi÷a hai bªn. C¶ ng­êi lao ®éng vµ ng­êi sö dông lao ®éng ®Òu cã nh÷ng quyÒn c¬ b¶n ®¶m b¶o cho viÖc tham gia thÞ tr­êng lao ®éng. §Ó hiÓu râ h¬n vÊn ®Ò nªn em chän nghiªn cøu ®Ò tµi: “H·y chøng minh søc lao ®éng lµ hµng ®Æc biÖt, ý nghÜa nghiªn cøu vÊn ®Ò” Néi dung I. sù chuyÓn ho¸ søc lao ®éng thµnh hµng ho¸ Kh¸i niÖm søc lao ®éng: Søc lao ®éng lµ toµn bé thÓ lùc vµ trÝ lùc tån t¹i trong c¬ thÓ con ng­êi, nã ®­îc vËn dông vµo qu¸ tr×nh lao ®éng s¶n xuÊt. Nh÷ng ®iÒu kiÖn biÕn søc lao ®éng thµnh hµng ho¸ Trong bÊt kú x· héi nµo, søc lao ®éng còng ®Òu lµ yÕu tè hµng ®Çu cña qu¸ tr×nh lao ®éng s¶n xuÊt. Nh­ng kh«ng ph¶i bao giê søc lao ®éng còng lµ hµng ho¸. Søc lao ®éng chØ biÕn thµnh hµng ho¸ khi cã hai ®iÒu kiÖn sau: Mét lµ; ng­êi lao ®éng ph¶i ®­îc tù do vÒ th©n thÓ, do ®ã cã kh¶ n¨ng chi phèi søc lao ®éng cña m×nh. Søc lao ®éng chØ xuÊt hiÖn trªn thÞ tr­êng víi t­ c¸ch lµ hµng ho¸, nÕu nã do b¶n con ng­êi cã søc lao ®éng ®­a ra b¸n. Muèn vËy, ng­êi cã søc lao ®éng ph¶i cã quyÒn së h÷u n¨ng lùc cña m×nh. ViÖc biÕn søc lao ®éng thµnh hµng ho¸ ®ßi hái ph¶i thñ tiªu chÕ ®é chiÕm h÷u n« vµ chÕ ®é phong kiÕn. Hai lµ; ng­êi lao ®éng bÞ t­íc ®o¹t hÕt t­ liÖu s¶n xuÊt kh«ng thÓ tù tiÕn hµnh lao ®éng s¶n xuÊt. ChØ trong ®iÒu kiÖn Êy, ng­êi lao ®éng míi buéc ph¶i b¸n søc lao ®éng cña m×nh, v× kh«ng cßn c¸ch nµo kh¸c ®Ó sinh sèng. Sù tån t¹i ®ång thêi hai ®iÒu kiÖn nãi trªn tÊt yÕu ®Én ®Õn chç søc lao ®éng biÕn thµnh hµng ho¸. D­íi chñ nghÜa t­ b¶n, ®· xuÊt hiÖn ®Çy ®ñ hai ®iÒu kiÖn ®ã. Mét mÆt, c¸ch m¹ng t­ s¶n ®· gi¶i phãng ng­êi lao ®éng khái sù lÖ thuéc vÒ th©n thÓ vµo chñ n« vµ chóa phong kiÕn. MÆt kh¸c, do t¸c ®éng cña quy luËt gi¸ trÞ vµ c¸c biÖn ph¸p tÝch luü nguyªn thuû cña t­ b¶n ®· lµm ph¸ s¶n nh÷ng ng­êi s¶n xuÊt nhá, biÕn hä trë thµnh v« s¶n vµ tËp trung t­ liÖu s¶n xuÊt vµo trong tay mét sè Ýt ng­êi. ViÖc mua b¸n søc lao ®éng ®­îc thùc hiÖn d­íi h×nh thøc thuª m­ín. Quan hÖ lµm thuª ®· tån t¹i kh¸ l©u tr­íc chñ nghÜa t­ b¶n, nh­ng kh«ng phæ biÕn vµ chñ yÕu ®­îc sö dông trong viÖc phôc vô nhµ n­íc vµ quèc phßng. ChØ ®Õn chñ nghÜa t­ b¶n nã míi trë nªn phæ biÕn, thµnh hÖ thèng tæ chøc c¬ b¶n cña toµn bé nÒn s¶n xuÊt x· héi. Sù c­ìng bøc phi kinh tÕ ®­îc thay thÕ b»ng hîp ®ång cña nh÷ng ng­êi chñ së h÷u hµng ho¸, b×nh ®¼ng víi nhau trªn c¬ së “thuËn mua, võa b¸n”. §iÒu ®ã ®· t¹o ra kh¶ n¨ng kh¸ch quan cho sù ph¸t triÓn tù do c¸ nh©n cña c¸c c«ng d©n vµ ®¸nh dÊu mét tr×nh ®é míi trong sù ph¸t triÓn tù do c¸ nh©n cña c¸c c«ng d©n vµ ®¸nh dÊu mét tr×nh ®é míi trong sù ph¸t triÓn cña v¨n minh nh©n lo¹i. Søc lao ®éng biÕn thµnh hµng ho¸ lµ ®iÒu kiÖn chñ yÕu quyÕt ®Þnh sù chuyÓn ho¸ tiÒn thµnh t­ b¶n. II. hµng ho¸ Søc lao ®éng lµ hµng ho¸ ®Æc biÖt Còng nh­ mäi hµng ho¸ kh¸c, hµng ho¸ - søc lao ®éng còng cã hai thuéc tÝnh: gi¸ trÞ vµ gi¸ trÞ sö dông. - Gi¸ trÞ hµng ho¸ søc lao ®éng. Gi¸ trÞ hµng ho¸ søc lao ®éng còng gièng nh­ c¸c hµng ho¸ kh¸c ®­îc quy ®Þnh bëi sè l­îng thêi gian lao ®éng x· héi cÇn thiÕt ®Ó s¶n xuÊt vµ t¸i s¶n xuÊt ra søc lao ®éng. Nh­ng, søc lao ®éng chØ tån t¹i trong c¬ thÓ sèng cña con ng­êi. §Ó s¶n xuÊt vµ t¸i s¶n xuÊt ra n¨ng lùc ®ã, ng­êi c«ng nh©n ph¶i tiªu dïng mét sè l­îng t­ liÖu sinh ho¹t nhÊt ®Þnh. Nh­ vËy, thêi gian lao ®éng x· héi cÇn thiÕt ®Ó s¶n xuÊt ra søc lao ®éng sÏ quy thµnh thêi gian lao ®éng x· héi cÇn thiÕt ®Ó s¶n xuÊt ra nh÷ng t­ liÖu sinh ho¹t Êy, hay nãi mét c¸ch kh¸c, sè l­îng gi¸ trÞ søc lao ®éng ®­îc x¸c ®Þnh b»ng sè l­îng gi¸ trÞ nh÷ng t­ liÖu sinh ho¹t ®Ó duy tr× cuéc sèng cña ng­êi cã søc lao ®éng ë tr¹ng th¸i b×nh th­êng. Kh¸c víi hµng ho¸ th«ng th­êng, gi¸ trÞ hµng ho¸ søc lao ®éng bao hµm c¶ yÕu tè tinh thÇn vµ lÞch sö. §iÒu ®ã thÓ hiÖn ë chç: nhu cÇu cña c«ng nh©n kh«ng chØ cã nhu cÇu vÒ vËt chÊt mµ cßn gåm c¶ nh÷ng nhu cÇu vÒ tinh thÇn (gi¶i trÝ, häc hµnh,…). Nhu cÇu ®ã, c¶ vÒ khèi l­îng lÉn c¬ cÊu nh÷ng t­ liÖu sinh ho¹t cÇn thiÕt cho c«ng nh©n kh«ng ph¶i lóc nµo vµ ë ®©u còng gièng nhau. Nã tïy thuéc hoµn c¶nh lÞch sö cña tõng n­íc, tõng thêi kú, phô thuéc vµo tr×nh ®é v¨n minh ®· ®¹t ®­îc cña mçi n­íc, ngoµi ra cßn phô thuéc vµo tËp qu¸n, vµo ®iÒu kiÖn ®Þa lý vµ khÝ hËu, vµo ®iÒu kiÖn h×nh thµnh giai cÊp c«ng nh©n. Nh­ng, ®èi víi mét n­íc nhÊt ®Þnh vµ trong mét thêi kú nhÊt ®Þnh th× quy m« nh÷ng t­ liÖu sinh ho¹t cÇn thiÕt cho ng­êi lao ®éng lµ mét ®¹i l­îng nhÊt ®Þnh. Do ®ã, cã thÓ x¸c ®Þnh do nh÷ng bé phËn sau ®©y hîp thµnh: mét lµ, gi¸ trÞ nh÷ng t­ liÖu sinh ho¹t cÇn thiÕt ®Ó duy tr× søc lao ®éng cña b¶n th©n ng­êi c«ng nh©n; hai lµ, phÝ tæn häc viÖc cña c«ng nh©n; ba lµ, gi¸ trÞ nh÷ng t­ liÖu sinh ho¹t cÇn thiÕt cho gia ®×nh ng­êi c«ng nh©n. Nh­ vËy, gi¸ trÞ søc lao ®éng b»ng gi¸ trÞ nh÷ng t­ liÖu sinh ho¹t vËt chÊt vµ tinh thÇn cÇn thiÕt ®Ó t¸i s¶n xuÊt søc lao ®éng cho ng­êi c«ng nh©n vµ nu«i sèng gia ®×nh cña anh ta. §Ó nªu ra ®­îc sù biÕn ®æi cña gi¸ trÞ søc lao ®éng trong mét thêi kú nhÊt ®Þnh, cÇn nghiªn cøu sù t¸c ®éng lÉn nhau cña hai xu h­íng ®èi lËp nhau. Mét mÆt lµ sù t¨ng nhu cÇu trung b×nh x· héi vÒ hµng ho¸ vµ dÞch vô, vÒ häc tËp vµ tr×nh ®é lµnh nghÒ, do ®ã lµm t¨ng gi¸ trÞ søc lao ®éng. MÆt kh¸c lµ sù t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng x· héi, do ®ã lµm gi¶m gi¸ trÞ søc lao ®éng. Trong ®iÒu kiÖn t­ b¶n hiÖn ®¹i, d­íi t¸c ®éng cña cuéc c¸ch m¹ng khoa häc – kü thuËt vµ nh÷ng ®iÒu kiÖn kh¸c , sù kh¸c biÖt cña c«ng nh©n vÒ tr×nh ®é lµnh nghÒ, vÒ sù phøc t¹p cña lao ®éng vµ møc ®é sö dông n¨ng lùc trÝ ãc vµ tinh thÇn cña hä t¨ng lªn. TÊt c¶ nh÷ng ®iÒu kiÖn ®ã kh«ng thÓ kh«ng ¶nh h­ëng ®Õn c¸c gi¸ trÞ søc lao ®éng. Kh«ng thÓ kh«ng dÉn ®Õn sù kh¸c biÖt theo ngµnh vµ theo lÜnh vùc cña nÒn kinh tÕ bÞ che lÊp ®»ng sau ®¹i l­îng trung b×nh cña gi¸ trÞ søc lao ®éng. - Gi¸ trÞ sö dông hµng ho¸ søc lao ®éng. Gi¸ trÞ sö dông cña hµng ho¸ søc lao ®éng còng gièng nh­ c¸c hµng ho¸ kh¸c chØ thÓ hiÖn ra trong qu¸ tr×nh tiªu dïng søc lao ®éng, tøc lµ qu¸ tr×nh ng­êi c«ng nh©n tiÕn hµnh lao ®éng s¶n xuÊt. Nh­ng tÝnh chÊt ®Æc biÖt cña hµng ho¸ søc lao ®éng ®­îc thÓ hiÖn ®ã lµ: Thø nhÊt, sù kh¸c biÖt cña gi¸ trÞ sö dông cña hµng ho¸ søc lao ®éng so víi gi¸ trÞ sö dông cña c¸c hµng ho¸ kh¸c lµ ë chç, khi tiªu dïng hµng ho¸ søc lao ®éng, nã t¹o ra mét gi¸ trÞ míi lín h¬n gi¸ trÞ cña th©n gi¸ trÞ søc lao ®éng. PhÇn lín h¬n ®ã chÝnh lµ gi¸ trÞ thÆng d­. Nh­ vËy, hµng ho¸ søc lao ®éng cã thuéc tÝnh lµ nguån gèc sinh ra gi¸ trÞ. §ã lµ ®Æc ®iÓm c¬ b¶n nhÊt cña gi¸ trÞ sö dông cña hµng ho¸ søc lao ®éng so víi c¸c hµng ho¸ kh¸c. Nã lµ ch×a kho¸ ®Ó gi¶i quyÕt m©u thuÉn cña c«ng thøc chung cña t­ b¶n. Nh­ vËy, tiÒn chØ thµnh t­ b¶n khi søc lao ®éng trë thµnh hµng ho¸. Thø hai, con ng­êi lµ chñ thÓ cña hµng ho¸ søc lao ®éng v× vËy, viÖc cung øng søc lao ®éng phô thuéc vµo nh÷ng ®Æc ®iÓm vÒ t©m lý, kinh tÕ, x· héi cña ng­êi lao ®éng. §èi víi hÇu hÕt c¸c thÞ tr­êng kh¸c th× cÇu phô thuéc vµo con ng­êi víi nh÷ng ®Æc ®iÓm cña hä, nh­ng ®èi víi thÞ tr­êng lao ®éng th× con ng­êi l¹i cã ¶nh h­ëng quyÕt ®Þnh tíi cung. III. ý nghÜa nghiªn cøu vÊn ®Ò ViÖc nghiªn cøu hµng ho¸ søc lao ®éng cã ý nghÜa quan träng trong viÖc x©y dùng thÞ tr­êng lao ®éng ë ViÖt Nam. §¶ng vµ Nhµ n­íc ta ®· thõa nhËn søc lao ®éng lµ hµng ho¸ (khi cã ®ñ c¸c ®iÒu kiÖn trë thµnh hµng ho¸) cho nªn viÖc x©y dùng thÞ tr­êng søc lao ®éng lµ tÊt yÕu. Ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa lµ vÊn ®Ò cèt lâi, träng t©m cña §¶ng ta. NÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa ë n­íc ta ®ßi hái ph¶i cã sù ph¸t triÓn ®ång bé c¸c lo¹i thÞ tr­êng vµ NghÞ quyÕt §¹i héi IX còng ®· nhÊn m¹nh ph¶i tiÕp tôc t¹o lËp ®ång bé c¸c yÕu tè thÞ tr­êng, thÞ tr­êng lao ®éng tõ chç kh«ng tån t¹i ®· b¾t ®Çu h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn. ThÞ tr­êng søc lao ®éng lµ thÞ tr­êng mµ trong ®ã c¸c dÞch vô lao ®éng ®­îc mua b¸n th«ng qua mét qu¸ tr×nh ®Ó x¸c ®Þnh sè l­îng lao ®éng ®­îc sö dông còng nh­ møc tiÒn c«ng vµ tiÒn l­¬ng. ThÞ tr­êng lao ®éng lµ mét trong nh÷ng lo¹i thÞ tr­êng c¬ b¶n vµ cã mét vÞ trÝ ®Æc biÖt trong hÖ thèng c¸c thÞ tr­êng cña nÒn kinh tÕ. Qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn còng nh­ sù vËn ®éng cña thÞ tr­êng lao ®éng cã nh÷ng ®Æc ®iÓm hÕt søc riªng biÖt. ThÞ tr­êng lao ®éng còng nh­ c¸c lo¹i thÞ tr­êng kh¸c tu©n thñ theo nh÷ng quy luËt cña thÞ tr­êng nh­ quy luËt cung cÇu, quy luËt gi¸ trÞ vµ quy luËt c¹nh tranh. §iÓm kh¸c biÖt lín nhÊt ë ®©y lµ do tÝnh chÊt ®Æc biÖt cña hµng ho¸ søc lao ®éng (nh­ ®· tr×nh bµy ë trªn). Thùc hiÖn ®­êng lèi ®æi míi, §¶ng vµ Nhµ n­íc ®· ban hµnh hÖ thèng c¸c chÝnh s¸ch vµ c¬ chÕ qu¶n lý cho sù ph¸t triÓn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn, t¹o ra nhiÒu ®iÒu kiÖn thuËn lîi ®Ó c¸c ngµnh, c¸ch h×nh thøc kinh tÕ, c¸c vïng ph¸t triÓn, t¹o nhiÒu viÖc lµm ®¸p øng mét b­íc yªu cÇu viÖc lµm vµ ®êi sèng cña ng­êi lao ®éng, do ®ã c¬ héi lùa chän viÖc lµm cña ng­êi lao ®éng ngµy cµng ®­îc më réng. §¹i héi VIII cña §¶ng nªu râ: “KhuyÕn khÝch mäi thµnh phÇn kinh tÕ, mäi c«ng d©n, mäi nhµ ®Çu t­ më mang ngµnh nghÒ, t¹o nhiÒu viÖc cho ng­êi lao ®éng. Mäi c«ng d©n ®Òu ®­îc tù do hµnh nghÒ, thuª m­ín nh©n c«ng theo ph¸p luËt. Ph¸t triÓn dÞch vô viÖc lµm. TiÕp tôc ph©n bè l¹i d©n c­ vµ lao ®éng trªn ®Þa bµn c¶ n­íc, t¨ng d©n c­ trªn c¸c ®Þa bµn cã tÝnh chiÕn l­îc vÒ kinh tÕ, an ninh quèc phßng. Më réng kinh tÕ ®èi ngo¹i, ®Èy m¹nh xuÊt khÈu. Gi¶m ®¸ng kÓ tû lÖ thÊt nghiÖp ë thµnh thÞ vµ thiÕu viÖc lµm ë n«ng th«n” ( V¨n kiÖn §¹i héi ®¹i biÓu toµn quèc lÇn thø VIII, trang 114-115) v× vËy ng­êi lao ®éng tõ chç thô ®éng, tr«ng chê vµo sù bè trÝ c«ng viÖc cña Nhµ n­íc (trong thêi kú bao cÊp), ng­êi lao ®éng ®· trë nªn n¨ng ®éng h¬n, chñ ®éng tù t×m viÖc lµm trong c¸c thµnh phÇn kinh tÕ. C¸c quan hÖ lao ®éng – viÖc lµm thay ®æi theo h­íng c¸c c¸ nh©n ®­îc tù do ph¸t huy n¨ng lùc cña m×nh vµ tù chñ h¬n trong viÖc t×m kiÕm viÖc lµm phï hîp víi quan hÖ cung cÇu lao ®éng trªn thÞ tr­êng. Ng­êi sö dông lao ®éng ®­îc khuyÕn khÝch lµm giµu hîp ph¸p, nªn ®Èy m¹nh ®Çu t­ t¹o viÖc lµm. Khu vùc kinh tÕ t­ nh©n ®­îc thõa nhËn vµ khuyÕn khÝch ph¸t triÓn, më ra kh¶ n¨ng to lín gi¶i quyÕt viÖc lµm t¹o ra nhiÒu c¬ héi cho ng­êi lao ®éng b¸n søc lao ®éng cña m×nh. Ngµy nay, vai trß cña Nhµ n­íc trong gi¶i quyÕt viÖc lµm ®· thay ®æi c¬ b¶n. Thay v× bao cÊp trong gi¶i quyÕt viÖc lµm, Nhµ n­íc tËp trung vµo viÖc t¹o ra c¬ chÕ, chÝnh s¸ch th«ng tho¸ng, t¹o hµnh lang ph¸p luËt, xo¸ bá hµng rµo vÒ hµnh chÝnh vµ t¹o ®iÒu kiÖn vËt chÊt ®¶m b¶o cho mäi ng­êi ®­îc tù do ®Çu t­ ph¸t triÓn s¶n xuÊt, t¹o thªm viÖc lµm, tù do hµnh nghÒ, hîp t¸c vµ thuª muín lao ®éng. C¬ héi viÖc lµm ®­îc t¨ng lªn vµ Ýt bÞ rµng buéc bëi c¸c nguyªn t¾c hµnh chÝnh vµ ý chÝ chñ quan cña Nhµ n­íc. Tõng b­íc h×nh thµnh c¬ chÕ ph©n bè lao ®éng theo c¸c quy luËt cña thÞ tr­êng lao ®éng, ®æi míi c¬ chÕ vµ chÝnh s¸ch xuÊt khÈu lao ®éng…. Theo LuËt Lao ®éng, Nhµ n­íc ®· chuyÓn h¼n tõ c¬ chÕ qu¶n lý hµnh chÝnh vÒ lao ®éng sang c¬ chÕ thÞ tr­êng. ViÖc triÓn khai bé luËt nµy ®· gãp phÇn quan träng vµo c«ng cuéc x©y dùng ®Êt n­íc vµ æn ®Þnh x· héi trong thêi gian qua. Nhµ n­íc còng ®· tõng b­íc hoµn thiÖn hÖ thèng ph¸p luËt: LuËt §Çu t­ n­íc ngoµi, LuËt §Êt ®ai, LuËt Doanh nghiÖp, LuËt khuyÕn khÝch ®Çu t­ trong n­íc…, nªn ®· thóc ®Èy c¸c yÕu tè cña c¸c thÞ tr­êng, trong ®ã thÞ tr­êng søc lao ®éng h×nh thµnh, më ra tiÒm n¨ng míi gi¶i phãng c¸c tiÒm n¨ng lao ®éng vµ t¹o më viÖc lµm. §ång thêi víi c¸c c¶i tiÕn trong qu¶n lý hµnh chÝnh, hé khÈu, hoµn thiÖn chÝnh s¸ch b¶o hiÓm x· héi, b¶o hiÓm y tÕ, tiÒn tÖ ho¸ tiÒn l­¬ng, t¸ch chÝnh s¸ch tiÒn l­¬ng, thu nhËp khái chÝnh s¸ch x· héi ®· gãp phÇn lµm t¨ng tÝnh c¬ ®éng cña lao ®éng. Quan hÖ cung - cÇu vÒ lao ®éng trªn thÞ tr­êng søc lao ®éng ë n­íc ta hiÖn nay cã nh÷ng biÓu hiÖn sau: Mét lµ, trªn ph¹m vi c¶ n­íc, cung lín h¬n cÇu vÒ lao ®éng vµ t×nh tr¹ng nµy tiÕp tôc kÐo dµi trong nh÷ng n¨m tíi, dÉn ®Õn søc Ðp rÊt lín vÒ viÖc lµm, v× chóng ta thiÕu vèn ®Çu t­ nghiªm träng, chiÕn l­îc lùa chän c«ng nghÖ thÝch hîp ch­a ®­îc x¸c ®Þnh râ rµng, c¬ cÊu kinh tÕ ®ang trong qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch, nh­ng diÔn ra chËm ch¹m vµ khã kh¨n. Cung lín h¬n cÇu vÒ lao ®éng cßn do lao ®éng cßn t¨ng víi tû lÖ cao 3,2%-3,5%/n¨m, dÉn ®Õn mçi n¨m cã kho¶ng 1,1 triÖu thanh niªn b­íc vµo tuæi lao ®éng. Sè nµy tham gia vµo thÞ tr­êng lao ®éng ngµy mét ®«ng vµ víi kh¶ n¨ng tù gi¶i quyÕt viÖc lµm rÊt kh¸c nhau, nh­ng cã ®iÓm th­êng lµ kh«ng ®­îc ®µo t¹o nghÒ. V× vËy, c«ng t¸c d¹y nghÒ vµ phæ cËp nghÒ trë thµnh vÊn ®Ò cÊp b¸ch vµ cã tÝnh chiÕn l­îc, lµ kh©u then chèt n©ng cao chÊt l­îng vµ søc c¹ch tranh cña lao ®éng trªn thÞ tr­êng. Hai lµ, lao ®éng n«ng th«n chiÕm h¬n 70% lao ®éng cña c¶ n­íc, nÕu chØ lµm thuÇn n«ng, tù cung, tù cÊp, th× sè lao ®éng thiÕu hoÆc kh«ng cã viÖc lµm lªn ®Õn 30%. Sè nµy sÏ tù ph¸t di chuyÓn ra thµnh phè hoÆc khu c«ng nghiÖp tËp trung ®Ó t×m kiÕm viÖc lµm, lµm cho cung vÒ lao ®éng trªn thÞ tr­êng lao ®éng cµng lín. Ba lµ, quan hÖ cung cÇu vÒ lao ®éng cßn c¨ng th¼ng vÒ mÆt kÕt cÊu, dÉn ®Õn t×nh tr¹ng “thÊt nghiÖp kÕt cÊu”. §iÒu nµy thÓ hiÖn ë chç: mét sè ngµnh tiÒm n¨ng cßn lín, cã kh¶ n¨ng thµnh hiÖn thùc (vÒ vèn, kÕt cÊu h¹ tÇng, kü thuËt, c«ng nghÖ, thÞ tr­êng tiªu thô…) nh­ l©m nghiÖp, ng­ nghiÖp, dÞch vô vµ du lÞch… ë mét sè vïng miÒn nói, ®ång b»ng s«ng Cöu Long, ven biÓn vÉn thiÕu lao ®éng, nh­ng kh¶ n¨ng di d©n vµ di chuyÓn lao ®éng ®Õn rÊt h¹n chÕ. Trong khi ®ang cã xu h­íng lao ®éng bÞ ®Èy ra ë mét sè lÜnh vùc, th× ®ång thêi mét sè lÜnh vùc vµ h×nh thøc kh¸c l¹i xuÊt hiÖn kh¶ n¨ng thu hót thªm lao ®éng nh­ kinh tÕ hé gia ®×nh, khu vùc phi kÕt cÊu, doanh nghiÖp nhá, nh­ng l¹i ch­a cã chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch tho¶ ®¸ng. §Æc biÖt lµ thiÕu mét ®éi ngò lao ®éng cã tr×nh ®é cao ®Ó lµm viÖc trong mét sè lÜnh vùc ¸p dông c«ng nghÖ míi hoÆc trong c¸c khu chÕ xuÊt, c¸c ®¬n vÞ kinh tÕ cã vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi…. ChÝnh sù thiÕu æn ®Þnh trong quan hÖ cung cÇu trªn thÞ tr­êng søc lao ®éng ®ang lµ nh©n tè lµm cho thÞ tr­êng nµy ho¹t ®éng kÐm hiÖu qu¶. Ng­êi lao ®éng khi ®­îc tiÕp nhËn vÉn ch­a thùc sù g¾n bã vµ yªn t©m víi c«ng viÖc. Ng­êi sö dông lao ®éng ch­a thùc sù tin t­ëng vµo ng­êi lao ®éng. HiÖn t­îng nµy kh«ng chØ dÉn ®Õn mÊt c©n ®èi cung cÇu mµ cßn lµm cho chi phÝ lao ®éng t¨ng lªn, tiÒn l­¬ng kh«ng thÓ hiÖn ®­îc gi¸ trÞ ®Ých thùc cña søc lao ®éng. T©m lý bÊt æn cßn dÉn ®Õn søc hót cña c¸c doanh nghiÖp vµ tæ chøc nhµ n­íc m¹nh h¬n so víi c¸c c«ng ty vµ tæ chøc c¸ nh©n, trong khi kh¶ n¨ng t¹o thªm viÖc lµm míi l¹i chñ yÕu thuéc vÒ khu vùc t­ nh©n. KÕt luËn Nh­ vËy søc lao ®éng lµ hµng ho¸ ®Æc biÖt. Trong thêi gian tíi cÇn ph¶i cã nh÷ng gi¶i ph¸p hoµn thiÖn c¬ chÕ chÝnh s¸ch ®i ®«i víi n©ng cao chÊt l­îng nguån lao ®éng t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho mäi ng­êi lao ®éng ®­îc tù do b¸n søc lao ®éng, tù do di chuyÓn søc lao ®éng gi÷a c¸c vïng, c¸c miÒn kh¸c nhau … nh»m ph¸t huy hÕt tiÒm n¨ng nguån lùc lao ®éng cña n­íc ta víi môc ®Ých x©y dùng mét thÞ tr­êng lao ®éng s«i ®éng, æn ®Þnh vµ cã hiÖu qu¶ t¸c ®éng tÝch cùc ®Õn sù ph¸t triÓn kinh tÕ. Tµi liÖu tham kh¶o Gi¸o tr×nh Kinh tÕ chÝnh trÞ T¹p chÝ Lý luËn chÝnh trÞ sè 2-2002 T¹p chÝ Lý luËn chÝnh trÞ sè 12-2002 T¹p chÝ Lý luËn chÝnh trÞ sè 1-2003

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docKC090.doc