Tóm tắt Luận án Vai trò của các cơ quan thanh tra nhà nước trong kiểm soát việc thực hiện quyền hành pháp

Chương 2

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ CỦA CÁC CƠ QUAN THANH TRA

NHÀ NƯỚC TRONG KIỂM SOÁT VIỆC THỰC HIỆN

QUYỀN HÀNH PHÁP

2.1. QUYỀN HÀNH PHÁP VÀ KIỂM SOÁT QUYỀN HÀNH PHÁP

2.1.1. Quyền hành pháp

Quyền hành pháp cốt lõi là quyền tổ chức thực hiện các văn bản của lập

pháp, đưa pháp luật vào cuộc sống, tác động lên hành vi của các chủ thể bị

quản lý nhằm đạt được mục đích đã đặt ra, bảo vệ lợi ích của giai cấp cầm

quyền. Việc tổ chức thực hiện các văn bản của lập pháp có thể bao gồm việc

cụ thể hóa các luật và áp dụng pháp luật trong thực tiễn cuộc sống.

2.1.2. Kiểm soát quyền hành pháp: mục đích và nội dung

Căn cứ vào các tài liệu nghiên cứu, Luận án phân tích làm rõ khái

niệm kiểm soát việc thực hiện quyền hành pháp, theo đó thì:

Kiểm soát việc thực hiện quyền hành pháp là hoạt động kiểm tra, xem

xét và xử lý của chủ thể có thẩm quyền đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân là

đối tượng bị kiểm soát trong việc ban hành văn bản hướng dẫn luật và tổ

chức thực hiện pháp luật, nhằm đảm bảo các chủ thể là đối tượng bị kiểm

soát thực thi đúng pháp luật.

Mục đích của việc kiểm soát quyền hành pháp trước hết cũng giống

như mục đích của việc kiểm soát quyền lực nhà nước nói chung là để tránh

tình trạng quyền lực bị tha hóa, hạn chế sự độc đoán, chuyên quyền, lạm dụng

quyền lực. Và cái đích hướng tới là làm cho quyền lực nhà nước được sử

dụng đúng mục đích, hiệu quả phục vụ lợi ích của người dân và của xã hội.

Luận án đã chỉ ra các hình thức kiểm soát việc thực hiện quyền hành

pháp bao gồm: kiểm soát từ bên ngoài vào hệ thống hành pháp là kiểm soát

của Đảng với hành pháp; của Quốc hội với hành pháp; của cơ quan tư pháp

với hành pháp; của Kiểm toán với hành pháp; của công dân, tổ chức chính

trị - xã hội, tổ chức xã hội với hành pháp. Kiểm soán từ bên trong, nội bộ

của hệ thống hành pháp là của thủ trưởng cơ quan quản lý với cơ quan cấp

dưới và của cơ quan thanh tra với các cơ quan quản lý nhà nước.

pdf27 trang | Chia sẻ: lavie11 | Ngày: 15/12/2020 | Lượt xem: 38 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Tóm tắt Luận án Vai trò của các cơ quan thanh tra nhà nước trong kiểm soát việc thực hiện quyền hành pháp, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
ra; đảm bảo các điều kiện hoạt động của các cơ quan thanh tra nhà nước; nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về công tác thanh tra. 6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án Luận án có ý nghĩa tham khảo về lý luận và thực tiễn cho quá trình hoàn thiện về tổ chức và hoạt động của các cơ quan thanh tra nhà nước trong giai đoạn hiện nay, cho việc nghiên cứu và xây dựng Chiến lược phát triển ngành thanh tra trong thời gian tới. Luận án cũng có thể làm tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhà nghiên cứu pháp lý, sinh viên pháp lý khi nghiên cứu về các cơ quan thanh tra nhà nước, về khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng ở Việt Nam, làm tài liệu tham khảo cho những người hoạt động trong ngành thanh tra nghiên cứu, tham khảo, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng; cung cấp các luận cứ khoa học cho việc đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật về thanh tra. 7. Kết cấu của luận án Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, Luận án được thiết kế gồm 4 chương, 13 tiết. 8Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA CẦN TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU 1.1. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRONG NƯỚC VỀ CÁC CƠ QUAN THANH TRA NHÀ NƯỚC Luận án đã khái quát những công trình nghiên cứu trong nước về tổ chức và hoạt động của các cơ quan thanh tra nhà nước, những công trình nghiên cứu, bài nghiên cứu đề cập đến vai trò của các cơ quan thanh tra nhà nước trong kiểm soát quyền lực nhà nước. Các công trình nghiên cứu được sắp xếp theo thứ tự: các đề tài khoa học cấp bộ, các sách nghiên cứu chuyên đề, luận án tiến sỹ và các bài nghiên cứu đăng trên các tạp chí khoa học. 1.2. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ CÁC CƠ QUAN THANH TRA NHÀ NƯỚC Ở NƯỚC NGOÀI Luận án trình bày kết quả nghiên cứu của một số công trình nghiên cứu về vai trò của cơ quan thanh tra trong bộ máy Nhà nước nói chung và trong việc đảm nền hành chính hoạt động có hiệu quả nói riêng; về vai trò của cơ quan thanh tra trong giải quyết khiếu nại, bảo vệ quyền công dân và quyền con người; vai trò của các cơ quan thanh tra trong phòng, chống tham nhũng; giám sát bộ máy hành chính; mô hình tổ chức các cơ quan thanh tra ở một số nước trên thế giới. Một số bài nghiên cứu được sưu tầm từ các báo cáo hàng năm của cơ quan thanh tra quốc hội Hồng Kông, Đan Mạch, Thụy điển; một số tham luận trong Hội nghị thanh tra châu Á, các bài nghiên cứu về thanh tra của các giáo sư, nhà nghiên cứu, thanh tra viên của một số nước như Mỹ, Canada, New Zealand... 1.3. NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA CẦN TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU VỀ VAI TRÒ CỦA CÁC CƠ QUAN THANH TRA NHÀ NƯỚC TRONG KIỂM SOÁT VIỆC THỰC HIỆN QUYỀN HÀNH PHÁP Trên cơ sở kế thừa những kết quả nghiên cứu tại các công trình nghiên cứu như đã trình bày ở trên, chúng ta nhận thấy còn có những nội dung cần tiếp tục được nghiên cứu để làm rõ hơn một cách có hệ thống, sâu sắc và toàn diện về vai trò các cơ quan thanh tra trong kiểm soát việc thực hiện quyền hành pháp ở Việt Nam. Cụ thể là: Về mặt lý luận Cần làm sáng tỏ cơ sở lý luận về kiểm soát việc thực hiện quyền hành pháp và vai trò của các cơ quan thanh tra nhà nước trong kiểm soát việc thực hiện quyền hành pháp; vị trí pháp lý của các cơ quan thanh tra trong bộ máy Nhà 9nước; chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan thanh tra nhà nước và nội dung thể hiện vai trò của các cơ quan thanh tra trong kiểm soát việc thực hiện quyền hành pháp và các yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện vai trò của cơ quan thanh tra trong việc kiểm soát việc thực hiện quyền hành pháp. Về mặt thực tiễn Đánh giá khách quan, toàn diện thực trạng thực hiện vai trò kiểm soát việc thực hiện quyền hành pháp của các cơ quan thanh tra nhà nước thông qua những kết quả đạt được của các cơ quan thanh tra nhà nước trên các lĩnh vực công tác. Chỉ ra những kết quả đạt được, những hạn chế, bất cập trong quá trình thực hiện vai trò của các cơ quan thanh tra nhà nước. Đồng thời, chỉ rõ nguyên nhân của những hạn chế, bất cập ảnh hưởng đến việc thực hiện vai trò của các cơ quan thanh tra nhà nước. Về định hướng phát huy vai trò của của các cơ quan thanh tra nhà nước trong kiểm soát việc thực hiện quyền hành pháp Làm rõ bối cảnh kinh tế - xã hội trong và ngoài nước đặt ra yêu cầu khách quan của việc phát huy vai trò của các cơ quan thanh tra nhà nước trong kiểm soát việc thực hiện quyền hành pháp trong giai đoạn hiện nay. Đưa ra quan điểm phát huy vai trò của các cơ quan thanh tra nhà nước trong kiểm soát việc thực hiện quyền hành pháp. Từ đó, đề xuất các giải pháp phát huy vai trò của các cơ quan thanh tra nhà nước trong kiểm soát việc thực hiện quyền hành pháp, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong tình hình mới. Chương 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ CỦA CÁC CƠ QUAN THANH TRA NHÀ NƯỚC TRONG KIỂM SOÁT VIỆC THỰC HIỆN QUYỀN HÀNH PHÁP 2.1. QUYỀN HÀNH PHÁP VÀ KIỂM SOÁT QUYỀN HÀNH PHÁP 2.1.1. Quyền hành pháp Quyền hành pháp cốt lõi là quyền tổ chức thực hiện các văn bản của lập pháp, đưa pháp luật vào cuộc sống, tác động lên hành vi của các chủ thể bị quản lý nhằm đạt được mục đích đã đặt ra, bảo vệ lợi ích của giai cấp cầm quyền. Việc tổ chức thực hiện các văn bản của lập pháp có thể bao gồm việc cụ thể hóa các luật và áp dụng pháp luật trong thực tiễn cuộc sống. 2.1.2. Kiểm soát quyền hành pháp: mục đích và nội dung Căn cứ vào các tài liệu nghiên cứu, Luận án phân tích làm rõ khái niệm kiểm soát việc thực hiện quyền hành pháp, theo đó thì: 10 Kiểm soát việc thực hiện quyền hành pháp là hoạt động kiểm tra, xem xét và xử lý của chủ thể có thẩm quyền đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân là đối tượng bị kiểm soát trong việc ban hành văn bản hướng dẫn luật và tổ chức thực hiện pháp luật, nhằm đảm bảo các chủ thể là đối tượng bị kiểm soát thực thi đúng pháp luật. Mục đích của việc kiểm soát quyền hành pháp trước hết cũng giống như mục đích của việc kiểm soát quyền lực nhà nước nói chung là để tránh tình trạng quyền lực bị tha hóa, hạn chế sự độc đoán, chuyên quyền, lạm dụng quyền lực. Và cái đích hướng tới là làm cho quyền lực nhà nước được sử dụng đúng mục đích, hiệu quả phục vụ lợi ích của người dân và của xã hội. Luận án đã chỉ ra các hình thức kiểm soát việc thực hiện quyền hành pháp bao gồm: kiểm soát từ bên ngoài vào hệ thống hành pháp là kiểm soát của Đảng với hành pháp; của Quốc hội với hành pháp; của cơ quan tư pháp với hành pháp; của Kiểm toán với hành pháp; của công dân, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội với hành pháp. Kiểm soán từ bên trong, nội bộ của hệ thống hành pháp là của thủ trưởng cơ quan quản lý với cơ quan cấp dưới và của cơ quan thanh tra với các cơ quan quản lý nhà nước. 2.2. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ CỦA CÁC CƠ QUAN THANH TRA NHÀ NƯỚC TRONG KIỂM SOÁT VIỆC THỰC HIỆN QUYỀN HÀNH PHÁP Vai trò của các cơ quan thanh tra nhà nước trong kiểm soát việc thực hiện quyền hành pháp là những tác động, ảnh hưởng và đóng góp của các cơ quan thanh tra nhà nước bao gồm Thanh tra Chính phủ, Thanh tra tỉnh, Thanh tra huyện, Thanh tra bộ, Thanh tra sở trong việc xem xét, đánh giá và xử lý theo thẩm quyền đối với việc tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ của các cơ quan hành chính nhà nước, người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước thông qua việc thực hiện chức năng thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng. Bên cạnh việc làm rõ khái niệm các cơ quan thanh tra nhà nước, vai trò của các cơ quan thanh tra nhà nước, Luận án cũng làm rõ vị trí của các cơ quan thanh tra nhà nước trong bộ máy Nhà nước; chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan thanh tra nhà nước. 2.3. NỘI DUNG VAI TRÒ CỦA CÁC CƠ QUAN THANH TRA NHÀ NƯỚC TRONG KIỂM SOÁT VIỆC THỰC HIỆN QUYỀN HÀNH PHÁP 2.3.1. Kiểm soát việc thực hiện quyền hành pháp thông qua hoạt động thanh tra - Các cơ quan thanh tra tiến hành thanh tra giúp các cơ quan hành chính nhà nước thực thi chính sách, pháp luật một cách thống nhất. 11 - Các cơ quan thanh tra giúp đánh giá việc tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật; phát hiện những sơ hở trong cơ chế quản lý, chính sách, pháp luật và tăng cường mối quan hệ chỉ đạo, điều hành của hệ thống hành chính. - Các cơ quan thanh tra phát hiện và xử lý vi phạm pháp luật theo thẩm quyền, phát huy nhân tố tích cực góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. 2.3.2. Kiểm soát việc thực hiện quyền hành pháp thông qua việc thực hiện chức năng giải quyết khiếu nại, tố cáo theo thẩm quyền các khiếu nại, tố cáo Với chức năng có từ ngày mới thành lập và kinh nghiệm hàng chục năm các cơ quan thanh tra tiến hành việc xác minh, kết luận những nội dung khiếu nại, tố cáo. Những kết luận, kiến nghị của các cơ quan thanh tra làm rõ đúng, sai, trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan, đề xuất phương án xử lý đối với các khiếu nại, tố cáo. Kết quả xác minh, kết luận của các cơ quan thanh tra sẽ giúp thủ trưởng cơ quan quản lý nhà nước cùng cấp nắm bắt được những việc thực hiện chức trách, nhiệm vụ của cơ quan cấp dưới và người có thẩm quyền trong các cơ quan Nhà nước cấp dưới cũng như nắm được những thông tin, kiến nghị của người dân trong việc thực hiện các chủ trương, chính sách của Nhà nước và của địa phương từ đó đưa ra biện pháp xử lý kịp thời và chấn chỉnh hoạt động quản lý nhà nước của cơ quan hành chính nhà nước cấp dưới. 3.3.3. Kiểm soát việc thực hiện quyền hành pháp thông qua việc tổ chức thực hiện các biện pháp phòng chống tham nhũng trong hệ thống các cơ quan hành pháp Các cơ quan thanh tra nhà nước là một trong những cơ quan được giao chức năng phòng, chống tham nhũng trong bộ máy Nhà nước nói chung và hệ thống hành pháp nói riêng. Hoạt động của các cơ quan thanh tra nhà nước trong phòng, chống tham nhũng là xây dựng và tổ chức thực hiện các biện pháp phòng, chống tham nhũng thể hiện qua việc xây dựng các văn bản trình cơ quan Nhà nước có thẩm quyền hoặc tự mình ban hành theo thẩm quyền các văn bản về phòng, chống tham nhũng; tổ chức thực hiện các biện pháp phòng ngừa tham nhũng như kê khai tài sản, thu nhập; kiểm tra việc kê khai tài sản, thu nhập của cán bộ, công chức; thanh tra, kiểm tra việc công khai, minh bạch tổ chức và hoạt động của các cơ quan Nhà nước; tiếp nhận và giải quyết các tố cáo tham nhũng theo thẩm quyền; thanh tra trách nhiệm cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc tổ chức thực hiện các biện pháp phòng, chống tham nhũng. 12 3.3.3. Kiểm soát việc thực hiện quyền hành pháp thông qua hoạt động quản lý nhà nước về công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng Thực hiện quản lý nhà nước về công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng là biện pháp đảm bảo thực hiện có hiệu quả hoạt động thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng. Công tác này giúp cho các cơ quan thanh tra, người có thẩm quyền trong cơ quan thanh tra nhận thức đúng và thực hiện đúng chức trách, nhiệm vụ của mình, tăng cường kiểm soát nội bộ hệ thống cơ quan có vai trò kiểm soát việc thực hiện quyền hành pháp, từ đó nâng cao hiệu quả việc kiểm soát việc thực hiện quyền hành pháp. 2.4. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC THỰC HIỆN VAI TRÒ CỦA CÁC CƠ QUAN THANH TRA NHÀ NƯỚC TRONG KIỂM SOÁT VIỆC THỰC HIỆN QUYỀN HÀNH PHÁP Nghiên cứu lý luận và thực tiễn cho thấy một số yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện vai trò của các cơ quan thanh tra nhà nước trong kiểm soát việc thực hiện quyền hành pháp, cụ thể là: Thứ nhất, vị trí của các cơ quan thanh tra nhà nước trong bộ máy Nhà nước. Thứ hai, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan thanh tra. Thứ ba, tổ chức của bộ máy thanh tra nhà nước và năng lực, trình độ đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác thanh tra. Thứ tư, mối quan hệ, tác động của các cơ quan Nhà nước khác. Thứ năm, các điều kiện đảm bảo về tổ chức và hoạt động của các cơ quan thanh tra nhà nước (cơ sở pháp lý; cơ sở vật chất, bảo đảm chính trị). Thứ sáu, phương pháp thực hiện chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan thanh tra nhà nước. Chương 3 QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH, PHÁT TRIỂN CỦA CÁC CƠ QUAN THANH TRA VÀ THỰC TRẠNG VAI TRÒ CỦA CÁC CƠ QUAN THANH TRA TRONG KIỂM SOÁT VIỆC THỰC HIỆN QUYỀN HÀNH PHÁP Ở VIỆT NAM 3.1. KHÁI QUÁT QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA CÁC CƠ QUAN THANH TRA NHÀ NƯỚC Luận án khái quát quá trình hình thành và phát triển về mặt tổ chức chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan thanh tra nhà nước từ năm 1945 đến nay. Quá trình hình thành và phát triển của các cơ quan thanh tra trải qua 13 nhiều thăng trầm. Tuy nhiên, sau mỗi bước thăng trầm càng cho thấy vai trò quan trọng của các cơ quan thanh tra nhà nước trong việc kiểm soát quyền lực hành pháp, đảm bảo trật tự, kỷ luật, kỷ cương hành chính, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước của các cơ quan hành chính Nhà nước. 3.2. VIỆC THỰC HIỆN VAI TRÒ CỦA CÁC CƠ QUAN THANH TRA NHÀ NƯỚC TRONG KIỂM SOÁT VIỆC THỰC HIỆN QUYỀN HÀNH PHÁP Luận án đánh giá việc thực hiện vai trò của các cơ quan thanh tra trong kiểm soát quyền hành pháp thông qua hoạt động thanh tra; qua hoạt động giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng; qua hoạt động quản lý nhà nước về công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng. Luận án đã minh họa kết quả việc thực hiện vai trò của các cơ quan thanh tra trong kiểm soát việc thực hiện quyền hành pháp thông qua kết quả hoạt động của các cơ quan thanh tra trên các lĩnh vực. 3.3. ĐÁNH GIÁ VỀ VIỆC THỰC HIỆN VAI TRÒ CỦA CÁC CƠ QUAN THANH TRA NHÀ NƯỚC TRONG KIỂM SOÁT VIỆC THỰC HIỆN QUYỀN HÀNH PHÁP 3.3.1. Kết quả đạt được và ưu điểm - Trong hoạt động thanh tra; - Trong hoạt động giải quyết khiếu nại, tố cáo; - Trong hoạt động phòng, chống tham nhũng; - Trong hoạt động quản lý nhà nước về công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng; Từ những kết quả hoạt động trên từng lĩnh vực cụ thể có thể thấy, hoạt động kiểm soát việc thực hiện quyền hành pháp của các cơ quan thanh tra đạt được nhiều tiến bộ, đã góp phần tổ chức thực hiện tốt các chủ trương, chính sách, pháp luật; sử dụng có hiệu quả các nguồn lực phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trên các lĩnh vực đời sống kinh tế - xã hội. 3.3.2. Hạn chế, bất cập Bên cạnh những kết quả đạt được nêu trên, các cơ quan thanh tra nhà nước trong quá trình thực hiện vai trò kiểm soát việc thực hiện quyền hành pháp còn bộc lộ một số hạn chế, bất cập. Cụ thể như sau: - Trong hoạt động thanh tra có lúc, có nơi chưa kịp thời, nhiều vụ việc vi phạm pháp luật chậm bị phát hiện và xử lý gây thiệt hại lớn cho nhà nước, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức; hoạt động thanh tra còn tập trung nhiều vào thanh tra các doanh 14 nghiệp, chương trình, dự án; chưa chú trọng đúng mức tới hoạt động thanh tra trách nhiệm của các chủ thể quản lý nhà nước; - Hoạt động tham mưu giải quyết khiếu nại, tố cáo còn tồn đọng; tỷ lệ khiếu nại đúng của công dân lớn nhưng xử lý trách nhiệm của cán bộ, công chức còn hạn chế; - Hiệu quả hoạt động phòng, chống tham nhũng của các cơ quan thanh tra nhà nước chưa cao. 3.3.3. Nguyên nhân của những hạn chế, bất cập 3.3.3.1. Nguyên nhân khách quan - Cơ sở pháp lý cho tổ chức và hoạt động của các cơ quan thanh nhà nước tồn tại những hạn chế, bất cập, thường xuyên thay đổi. - Quá trình chuyển đổi nền kinh tế tập trung quan liêu bao cấp sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa làm phát sinh nhiều quan hệ mới chưa được pháp luật điều chỉnh hoặc chậm được điều chỉnh, hoạt động quản lý nhà nước còn nhiều yếu kém nên làm phát sinh nhiều tiêu cực, tham nhũng; khiếu nại, tố cáo. Tuy nhiên, căn cứ để xử lý trách nhiệm tập thể, cá nhân để xẩy ra sai phạm thiếu hoặc không rõ ràng. Do vậy, hiệu quả của công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng không cao. - Quá trình hoàn thiện bộ máy Nhà nước có sự điều chỉnh chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan Nhà nước, có tình trạng chồng chéo trong hoạt động của các cơ quan có chức năng thanh tra, kiểm tra, kiểm toán, nhưng sự phối hợp giữa các cơ quan trong việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ chưa thực sự tích cực. Dẫn đến không cơ quan nào chịu trách nhiệm trong việc để xẩy ra các sai phạm. - Quyền hạn của các cơ quan thanh tra nhà nước chưa tương xứng với chức năng, nhiệm vụ được giao. 3.3.3.2. Nguyên nhân chủ quan - Thủ trưởng cơ quan hành chính nhà nước chưa ý thức đầy đủ về vai trò của các cơ quan thanh tra nhà nước. - Năng lực, trình độ của đội ngũ công chức làm công tác thanh tra trong các cơ quan thanh tra nhà nước còn hạn chế. - Một số cơ quan thanh tra chưa thực sự tích cực, chủ động trong hoạt động thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng. - Hoạt động thanh tra của các cơ quan thanh tra có lúc, có nơi chưa có trọng tâm, trọng điểm. 15 - Công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật về thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo chưa được thực hiện có hiệu quả. Chương 4 YÊU CẦU KHÁCH QUAN NHẰM PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA CÁC CƠ QUAN THANH TRA NHÀ NƯỚC TRONG KIỂM SOÁT VIỆC THỰC HIỆN QUYỀN HÀNH PHÁP, QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA CÁC CƠ QUAN THANH TRA NHÀ NƯỚC TRONG KIỂM SOÁT VIỆC THỰC HIỆN QUYỀN HÀNH PHÁP 4.1. YÊU CẦU KHÁCH QUAN NHẰM PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA CÁC CƠ QUAN THANH TRA NHÀ NƯỚC TRONG KIỂM SOÁT VIỆC THỰC HIỆN QUYỀN HÀNH PHÁP 4.1.1. Yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền ở Việt Nam Nhà nước pháp quyền đề cao vai trò quan trọng của pháp luật và việc tuân thủ pháp luật của các cơ quan, tổ chức, cá nhân, đặt ra yêu cầu đối với việc thực hiện vai trò của các cơ quan thanh tra nhà nước phải tăng cường phát hiện, xử lý vi phạm pháp luật đối với cán bộ, công chức trong bộ máy hành chính nhà nước, đảm bảo pháp chế, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. 4.1.2. Yêu cầu cải cách hành chính, tăng cường phân cấp quản lý nhà nước và điều chỉnh chức năng của các cơ quan trong bộ máy Nhà nước Quá trình cải cách hành chính và thực hiện phân cấp quản lý bộc lộ một số hạn chế, bất cập. Cải cách hành chính, tăng cường phân cấp chưa được kiểm soát hiệu quả bởi các công cụ thanh tra, kiểm tra, dẫn tới việc buông lỏng quản lý của các cơ quan trung ương đối với ngành, lĩnh vực của mình quản lý. Với sự ra đời của Kiểm toán nhà nước và điều chỉnh thẩm quyền giải quyết khiếu kiện của Toà hình chính thuộc Tòa án nhân dân, tác động tới phạm vi thẩm quyền của các cơ quan thanh tra nhà nước trong hoạt động thanh tra, hoạt động giải quyết khiếu nại hành chính. 4.1.3. Yêu cầu khắc phục những hạn chế, bất cập trong tổ chức, hoạt động của các cơ quan thanh tra nhà nước Thời gian qua, các cơ quan thanh tra thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình bộc lộ một số hạn chế, bất cập như bất cập trong việc xây dựng định hướng chương trình, kế hoạch thanh tra thiếu căn cứ; cơ chế ra quyết định thanh tra, kiểm tra, kiểm soát hoạt động của Đoàn thanh tra chưa 16 chặt chẽ; việc ra kết luận thanh tra còn chậm, còn tình trạng can thiệp vào việc kết luận thanh tra; việc công khai kết luận thanh tra chưa thực sự nghiêm túc. Nhưng hạn chế, bất cập trong tổ chức và hoạt động của các cơ quan thanh tra nhà nước ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động quả các cơ quan thanh tra nhà nước. 4.1.4. Yêu cầu phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Thực hiện công cuộc đổi mới kinh tế từ Đại hội Đảng lần thứ VI năm 1986, nền kinh tế của nước ta có bước chuyển từ nền kinh tế quản lý theo cơ chế tập trung, quan liêu, bao cấp với các khâu từ sản xuất, phân phối hàng hoá do Nhà nước quyết định sang nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần theo cơ chế thị trường định hướng Xã hội chủ nghĩa. Sự chuyển đổi này đòi hỏi hoạt động quản lý nhà nước phải có bước chuyển mình, thay đổi để đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước trong tình hình mới. Họat động quản lý nhà nước thay đổi đòi hỏi các cơ quan thanh tra cũng phải đổi mới để đáp ứng yêu cầu của tình hình mới. Tuy nhiên, tổ chức của các cơ quan thanh tra thực hiện chức năng thanh tra hành chính hiện nay về cơ bản chưa có sự thay đổi so với mô hình tổ chức các cơ quan thanh tra theo Pháp lệnh thanh tra năm 1990. Vì vậy, đặt ra yêu cầu phải đổi mới tổ chức và hoạt động của các cơ quan thanh tra nhà nước để đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước trong nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần theo cơ chế thị trường định hướng Xã hội chủ nghĩa. 4.1.5. Yêu cầu của tiến trình toàn cầu hoá và hội nhập quốc tế Quá trình toàn cầu hóa đã, đang và sẽ tác động đến Việt Nam theo cả hướng tích cực và tiêu cực. Với các cơ quan thanh tra nhà nước chịu tác động trực tiếp từ những cam kết, điều ước quốc tế mà Việt Nam tham gia, ký kết liên quan trực tiếp đến lĩnh vực thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng. Một trong những vấn đề phát sinh thời gian qua, đó là quá trình tham gia các điều ước quốc tế, nhất là tham gia tổ chức thương mại thế giới, ký kết các hiệp định thương mại, bảo hộ đầu tư song phương, các cơ quan Nhà nước Việt Nam đang đối mặt với những vụ kiện quốc tế từ các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, điển hình là những vụ kiện liên quan đến đất đai khi nhà đầu tư không thực hiện cam kết đầu tư theo tiến độ bị cơ quan Nhà nước Việt Nam thu hồi đất, các doanh nghiệp nước ngoài trốn thuế, chuyển giá sang nước khác để thu lợi bất chính các loại thuế của Nhà nước... 17 Vấn đề này đặt ra vai trò của các cơ quan thanh tra phối hợp với các cơ quan Nhà nước trong việc giúp các cơ quan quản lý nhà nước có những cảnh báo nhằm hạn chế những sai sót, cẩu thả hay thậm chí là sai lầm trong quá trình quản lý nhà nước trong lĩnh vực đầu tư, gây thiệt hại về mặt kinh tế cho nhà nước. Các cơ quan thanh tra nhà nước giúp cơ quan quản lý nhà nước quản lý nhà nước về công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo cũng cần phải đổi mới để đáp ứng yêu cầu của quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức cá nhân, đồng thời hạn chế những thiệt hại hay rắc rối cho nhà nước khi quản lý các doanh nghiệp nước ngoài, hạn chế những vụ kiện hay những tranh chấp quốc tế mà Chính phủ Việt Nam là đối tượng của vụ kiện, vai trò ở đây là vai trò tháo gỡ, hoà giải giữa các cơ quan Nhà nước với các cơ quan, doanh nghiệp nước ngoài làm hạn chế những vụ kiện có thể gây thiệt hại đến lợi ích của nhà nước. 4.2. QUAN ĐIỂM PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA CÁC CƠ QUAN THANH TRA NHÀ NƯỚC TRONG KIỂM SOÁT VIỆC THỰC HIỆN QUYỀN HÀNH PHÁP - Phát huy vai trò các cơ quan thanh tra trong kiểm soát việc thực hiện quyền hành pháp phải nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động quản lý nhà nước. - Phát huy vai trò của các cơ quan thanh tra nhà nước trong kiểm soát việc thực hiện quyền hành pháp phải đặt trong tổng thể đổi mới bộ máy Nhà nước và trong mối liên hệ với các cơ chế kiểm soát quyền hành pháp khác. - Phát huy vai trò của các cơ quan thanh tra nhà nước trong kiểm soát việc thực hiện quyền hành pháp phải quán triệt quan điểm của Đảng về công tác thanh tra. - Phát huy vai trò của các cơ quan thanh tra nhà nước trong kiểm soát việc thực hiện quyền hành pháp phải khắc phục những hạn chế, bất cập trong việc thực hiện vai trò của các cơ quan thanh tra nhà nước thời gian qua. - Phát huy vai trò của các cơ quan thanh tra nhà nước trong việc thực hiện quyền hành pháp đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức. 4.3. GIẢI PHÁP PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA CÁC CƠ QUAN THANH TRA NHÀ NƯỚC TRONG KIỂM SOÁT VIỆC THỰC HIỆN QUYỀN HÀNH PHÁP 4.3.1. Tăng cường vai trò của các cơ quan thanh tra nhà nước theo cấp hành chính, tăng tính hệ thống của các cơ quan thanh tra nhà nước 18 Cần tăng cường phát huy vai trò của các cơ quan thanh tra nhà nước theo cấp hành chính (Thanh tra Chính phủ, Thanh tra tỉnh, Thanh tra huyện) trong kiểm soát việc thực hiện quyền hành pháp. Xác định các cơ quan thanh tra theo cấp có vai trò chính trong việc kiểm soát nội bộ hệ thống hành chính. Từ đó, nghiên cứu sắp xếp lại các cơ quan thanh tra nhà nước đảm bảo cơ cấu hợp lý, tập trung, tăng cường biên chế cho các cơ quan thanh tra theo cấp hành chính. Đồng thời, làm rõ phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan thanh tra theo cấp hành chính, làm rõ đối tượng chịu sự thanh tra của các cơ quan thanh tra. Song song với đó, cần tiếp tục làm rõ mối quan hệ giữa các cơ quan thanh tra đặc biệt là mối quan hệ giữa Thanh tra Chính phủ với Thanh tra tỉnh, Thanh tra huyện. Tăng cường tính hệ thống giữa các cơ quan thanh tra nhà nước, để các cơ quan thanh tra nhà nước cấp trên có thẩm quyền lớn hơn trong việc chỉ đạo cơ quan thanh tra nhà nước cấp dưới, thẩm quyền bổ nhiệm Chánh thanh tra, các chức danh chuyên môn như thanh tra viên, thanh tra viên chính, thanh tra viên cao cấp. Làm rõ hơn thẩm quyền của các cơ quan thanh tra, hạn chế sự chồng chéo trong hoạt động thanh tra của các cơ quan thanh tra nhà nước như hiện nay. Bên cạnh đó, cần có quy định đảm bảo tính độc lập tương đối với của cơ quan thanh tra với cơ quan quản lý nhà n

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • pdftt_vai_tro_cua_cac_co_quan_thanh_tra_nha_nuoc_trong_kiem_soat_viec_thuc_hien_quyen_hanh_phap_o_viet.pdf
Tài liệu liên quan