Các tội phạm tình dục trong luật hình sự Việt Nam (trên cơ sở số liệu thực tiễn tại địa bàn tỉnh Đắk Lắk)

Quá trình giải quyết vụ án một cách công minh, có căn cứ và đúng

pháp luật, đồng thời bảo vệ một cách vững chắc các quyền và tự do của công

dân bằng Luật hình sự là một trong những nguyên tắc trong giai đoạn xây

dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam hiện nay. Ý thức được tầm quan trọng

đó, TAND tỉnh Đắk Lắk không ngừng đẩy nhanh tiến độ, nâng cao chất

lượng giải quyết, xét xử các loại vụ án, phấn đấu không để xảy ra việc kết án

oan người không có tội và bỏ lọt tội phạm, hạn chế tới mức thấp nhất các

bản án, quyết định bị hủy, sửa do lỗi chủ quan của Thẩm phán, đảm bảo các

quyết định của Tòa án đúng pháp luật, đầy đủ, rõ ràng, dễ hiểu, có sức

thuyết phục cao và có tính khả thi. Tuy nhiên, trong thực tiễn đấu tranh

phòng chống tội phạm tình dục vẫn còn tồn tại những thiếu sót, hạn chế.

Nguyên nhân chủ yếu là do quy định của BLHS còn hạn chế trong công tác

đấu tranh phòng chống loại tội phạm này và một số ít trường hợp khi xét xử

áp dụng không đúng, chưa xem xét đầy đủ tính chất, mức độ phạm tội nên

dẫn đến việc định tội danh thiếu chính xác, việc hủy án, sửa án vẫn còn tồn

tại ở các tội phạm tình dục.

pdf14 trang | Chia sẻ: lanphuong92 | Lượt xem: 546 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Các tội phạm tình dục trong luật hình sự Việt Nam (trên cơ sở số liệu thực tiễn tại địa bàn tỉnh Đắk Lắk), để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT TRỊNH VĂN TOÀN CÁC TỘI PHẠM TÌNH DỤC TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM (Trên cơ sở số liệu thực tiễn tại địa bàn tỉnh Đắk Lắk) LUÂṆ VĂN THAC̣ SI ̃LUÂṬ HOC̣ HÀ NỘI - 2015 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT TRỊNH VĂN TOÀN CÁC TỘI PHẠM TÌNH DỤC TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM (Trên cơ sở số liệu thực tiễn tại địa bàn tỉnh Đắk Lắk) Chuyên ngành: Luâṭ hiǹh sư ̣và tố tuṇg hiǹh sư ̣ Mã số: 60 38 01 40 LUÂṆ VĂN THAC̣ SI ̃LUÂṬ HOC̣ Cán bộ hướng dẫn khoa hoc̣: PGS. TS. TRỊNH QUỐC TOẢN HÀ NỘI - 2015 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả nghiên cứu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực. Tôi đã hoàn thành tất cả các môn học và đã thanh toán tất cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội. Vậy tôi viết lời cam đoan này đề nghị khoa luật xem xét để cho tôi có thể bảo vệ luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn! Tác giả luận văn Trịnh Văn Toàn MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục các từ viết tất Danh mục các bảng MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1 Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ CÁC TỘI PHẠM TÌNH DỤC TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAMError! Bookmark not defined. 1.1. Khái niệm và đặc điểm của các tội phạm tình dục trong Luật hình sự Việt Nam ..................... Error! Bookmark not defined. 1.2. Khái quát lịch sử lập pháp hình sự Việt Nam quy định về các tội phạm tình dục từ sau năm 1945 đến trước khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1999 ....... Error! Bookmark not defined. 1.2.1. Giai đoạn từ sau năm 1945 đến trước khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1985 ........................................ Error! Bookmark not defined. 1.2.2. Giai đoạn từ khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1985 đến trước khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1999Error! Bookmark not defined. 1.3. Các tội phạm tình dục trong Bộ luật hình sự Liên bang Nga và Cộng hòa nhân dân Trung Hoa .. Error! Bookmark not defined. 1.3.1. Các tội phạm tình dục trong Bộ luật hình sự Liên bang NgaError! Bookmark not defined. 1.3.2. Các tội phạm tình dục trong Bộ luật hình sự Cộng hòa nhân dân Trung Hoa ........................................... Error! Bookmark not defined. Chương 2: NHỮNG DẤU HIỆU PHÁP LÝ ĐẶC TRƯNG CỦA CÁC TỘI PHẠM TÌNH DỤC TRONG BỘ LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VÀ THỰC TIỄN XÉT XỬ CÁC TỘI PHẠM NÀY TRÊN ĐẠI BÀN TỈNH ĐẮK LẮK TỪ NĂM 2009 ĐẾN NĂM 2014 ....................... Error! Bookmark not defined. 2.1. Những dấu hiệu pháp lý đặc trưng của các tội phạm tình dục trong Bộ luật hình sự Việt Nam Error! Bookmark not defined. 2.2. Đường lối xử lý đối với các tội phạm tình dục theo Bộ luật hình sự Việt Nam .............................. Error! Bookmark not defined. 2.3. Thực tiễn xét xử các tội phạm tình dục trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk trong giai đoạn từ năm 2009 đến năm 2014Error! Bookmark not defined. 2.3.1. Khái quát tình hình tội phạm nói chung ở tỉnh Đắk LắkError! Bookmark not defined. 2.3.2. Thực trạng tình hình xét xử các tội phạm tình dục trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk trong giai đoạn từ năm 2009 đến năm 2014Error! Bookmark not defined. 2.4. Một số tồn tại, hạn chế và các nguyên nhân cơ bảnError! Bookmark not defined. 2.4.1. Một số tồn tại, hạn chế ........................ Error! Bookmark not defined. 2.4.2. Các nguyên nhân cơ bản ..................... Error! Bookmark not defined. Chương 3: NHU CẦU VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ CÁC TỘI PHẠM TÌNH DỤC VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG .......................................... Error! Bookmark not defined. 3.1. Nhu cầu tiếp tục hoàn thiện quy định của Bộ luật hình sự hiện hành về các tội phạm tình dục và nâng cao hiệu quả áp dụng .................................................... Error! Bookmark not defined. 3.2. Hoàn thiện quy định của Bộ luật hình sự Việt Nam về các tội phạm tình dục .............................. Error! Bookmark not defined. 3.3. Những giải pháp khác nâng cao hiệu quả áp dụng các quy định của Bộ luật hình sự Việt Nam về các tội phạm tình dụcError! Bookmark not defined. 3.3.1. Tăng cường công tác giải thích, hướng dẫn các quy định của PLHS liên quan đến các tội phạm tình dụcError! Bookmark not defined. 3.3.2. Nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ, phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp, tinh thần trách nhiệm của Thẩm phán và Hội thẩm nhân dân trong xét xử các vụ án phạm tội tình dụcError! Bookmark not defined. 3.3.3. Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật đối với tội phạm về tình dục ............... Error! Bookmark not defined. KẾT LUẬN .................................................... Error! Bookmark not defined. DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ....................................................... 4 DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT BLHS : Bộ luật hình sự CNXH : Chủ nghĩa xã hội DCCH : Dân chủ cộng hòa LHS : Luật hình sự TAND : Tòa án nhân dân TANDTC : Nhân dân tối cao TNHS : Trách nhiệm hình sự TPTD : Tội phạm tình dục XHCN : Xã hội chủ nghĩa XHTD : Xâm hại tình dục DANH MỤC CÁC BẢNG Số hiệu bảng Tên bảng Trang Bảng 2.1: Thống kê án hình sự sơ thẩm từ năm 2009-2014 Error! Bookmark not defined. Bảng 2.2: Thống kê án hình sự sơ thẩm từ năm 2009-2014 Error! Bookmark not defined. Bảng 2.3: Thống kê các vụ án tình dục trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk từ năm 2009- 2014 Error! Bookmark not defined. Bảng 2.4: Thống kê số lượng bị cáo trong các vụ án tình dục từ năm 2009 - 2014 Error! Bookmark not defined. Bảng 2.5: Thống kê độ tuổi của người phạm tội Error! Bookmark not defined. 1 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Hơn hai mươi năm qua với những chủ trương, chính sách đúng đắn của Đảng và Nhà nước đã thúc đẩy nền kinh tế - xã hội của nước ta phát triển. Đời sống nhân dân ngày được nâng cao rõ rệt. An ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội đang được giữ vững. Cùng với sự phát triển của đất nước nói chung, tình hình kinh tế, văn hóa - xã hội của tỉnh Đắk Lắk nói riêng trong những năm gần đây đã có những bước phát triển đáng kể trên tất cả các mặt. Tuy nhiên, nhiều mặt trái của xã hội cũng song song tồn tại, đó là sự xuất hiện của nhiều loại tội phạm mới như tội phạm công nghệ cao, tội phạm lan truyền virus HIV, và một trong những vấn đề mà xã hội đang quan tâm hiện nay là sự gia tăng các tội phạm tình dục. Theo Báo cáo số 35/BC-BTP về Kết quả tổng kết thực tiễn thi hành Bộ luật hình sự (BLHS) của Bộ Tư pháp ngày 12 tháng 02 năm 2015: Các hành vi xâm hại phụ nữ và trẻ em cũng có chiều hướng gia tăng, chủ yếu tập trung vào nhóm tội xâm hại tình dục như: hiếp dâm, hiếp dâm trẻ em, cưỡng dâm, cưỡng dâm trẻ em, giao cấu với trẻ em hoặc dâm ô với trẻ em. Ngoài ra, tình hình tội phạm cố ý gây thương tích cho phụ nữ là trẻ em (là nạn nhân của những hành vi bạo lực gia đình) cũng đáng báo động. Loại tội phạm mua bán, bắt trộm, đánh tráo trẻ em cũng diễn biến hết sức phức tạp gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến nhân phẩm, danh dự, tâm lý của nạn nhân. Người phạm tội thường lợi dụng sự nhẹ dạ của nạn nhân, hứa sẽ tìm việc làm, hứa sẽ trả thu nhập cao để lừa bán nạn nhân ra nước ngoài [3, tr.12]. Đắk Lắk là một tỉnh nằm ở trung tâm Tây nguyên, với 13.125,37 km, dân số gần 1,8 triệu người, có 44 dân tộc cùng đến đây sinh sống mang nhiều bản sắc văn hóa, tập tục khác nhau. Cùng với sự phát triển của các loại hình 2 giải trí trò chơi, phim ảnh không lành mạnh và cùng với xu thế phát triển của xã hội cho nên tình hình tội phạm trong những năm gần đây ở tỉnh Đắk Lắk có chiều hướng gia tăng, cộng thêm việc dân di cư từ các tỉnh phía bắc vào nên việc quản lý con người cũng rất khó khăn. Là mảnh đất có nhiều bản sắc văn hóa đặc sắc, lịch sử, du lịch được các nơi biết đến, con người ở đây sống hiền lành, chất phát nhưng không có nghĩa là tình hình tội phạm sẽ không xảy ra nhiều. Thực tế mấy năm gần đây tình hình tội phạm nhất là tội phạm tình dục có xu hướng gia tăng trong cả nước nói chung, trong đó có Đắk Lắk nói riêng, chính vì thế đấu tranh chống các tội phạm này trong giai đoạn hiện nay là rất cần thiết nhất là đối với mảnh đất Tây Nguyên đầy nắng, gió này thì càng có ý nghĩa hơn. Do đó, việc xác định đúng tội danh, cũng như xác định đúng ranh giới giữa các vi phạm pháp luật với hành vi phạm tội mới có thể áp dụng pháp luật một cách đúng đắn, khách quan, đầy đủ và chính xác. Tuy nhiên, thực tiễn xét xử các vụ án hình sự cho thấy, các cơ quan tiến hành tố tụng còn gặp phải nhiều khó khăn, vướng mắc trong việc truy cứu TNHS. Việc người phạm tội không thể hiện rõ nét các đặc trưng của yếu tố cấu thành tội phạm của loại tội phạm cụ thể mà lại có nhiều yếu tố của các tội phạm khác nhau. Về vấn đề này, chúng ta có thể thấy rất rõ ở nhóm tội xâm phạm về tình dục, như vừa dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ được của nạn nhân và dùng mọi thủ đoạn làm cho người bị hại lâm và tình trạng không còn khả năng làm chủ bản thân... Đối với những vụ án thuộc những trường hợp này, đòi hỏi những người tiến hành tố tụng phải có trình độ lý luận cơ bản và vững chắc, trên cơ sở đánh giá, phân tích, tổng hợp từng yếu tố của vụ án, áp dụng các văn bản pháp luật liên quan một cách chính xác thì mới xét xử đúng người, đúng tội. Thực tiễn xét xử các vụ án hình sự cho thấy các cơ quan tiến hành tố tụng còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc trong việc định tội, đặc biệt là đối 3 với nhóm tội phạm tình dục. Thời gian gần đây các tội phạm tình dục đang có xu hướng gia tăng, diễn biến phức tạp, làm ảnh hưởng tới tình hình trị an, xã hội với nhiều thủ đoạn tinh vi từ chủ thể thực hiện tội phạm. BLHS do Nhà nước ban hành quy định các hành vi nguy hiểm cho xã hội bị coi là tội phạm, tuy vậy những quy định này chỉ nêu lên các dấu hiệu đặc trưng cơ bản nhất của một cấu thành tội phạm, trong khi trên thực tế tội phạm xảy ra vô cùng phức tạp và đa dạng. Có khá nhiều trường hợp khi tập hợp các dấu hiệu thực tế của cấu thành tội phạm có những dấu hiệu giống nhau nên thường bị lúng túng gây nhiều tranh cãi trong việc định tội danh của TAND. Quá trình giải quyết vụ án một cách công minh, có căn cứ và đúng pháp luật, đồng thời bảo vệ một cách vững chắc các quyền và tự do của công dân bằng Luật hình sự là một trong những nguyên tắc trong giai đoạn xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam hiện nay. Ý thức được tầm quan trọng đó, TAND tỉnh Đắk Lắk không ngừng đẩy nhanh tiến độ, nâng cao chất lượng giải quyết, xét xử các loại vụ án, phấn đấu không để xảy ra việc kết án oan người không có tội và bỏ lọt tội phạm, hạn chế tới mức thấp nhất các bản án, quyết định bị hủy, sửa do lỗi chủ quan của Thẩm phán, đảm bảo các quyết định của Tòa án đúng pháp luật, đầy đủ, rõ ràng, dễ hiểu, có sức thuyết phục cao và có tính khả thi. Tuy nhiên, trong thực tiễn đấu tranh phòng chống tội phạm tình dục vẫn còn tồn tại những thiếu sót, hạn chế. Nguyên nhân chủ yếu là do quy định của BLHS còn hạn chế trong công tác đấu tranh phòng chống loại tội phạm này và một số ít trường hợp khi xét xử áp dụng không đúng, chưa xem xét đầy đủ tính chất, mức độ phạm tội nên dẫn đến việc định tội danh thiếu chính xác, việc hủy án, sửa án vẫn còn tồn tại ở các tội phạm tình dục. Với mong muốn nghiên cứu sâu các quy định của Luật hình sự (LHS) Việt Nam về các tội phạm tình dục và thực tiễn xử lý các tội phạm 4 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 1. Nguyễn Ngọc Anh (2012), Bình luận khoa học Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội. 2. Bộ Chính trị (2002), Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 02/01/2002“Về một số nhiệm vụ trọng tâm công tác tư pháp trong thời gian tới”, Hà Nội. 3. Bộ Tư Pháp (2014), Báo cáo tổng kết thực tiễn thi hành BLHS, Hà Nội. 4. Lê Văn Cảm - Trịnh Quốc Toản (2005), Định tội danh: Lý luận, hướng dẫn mẫu và 350 bài thực hành, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội. 5. Lê Văn Cảm (2000), Một số vấn đề lý luận chung về định tội danh, Chương XXXI - Giáo trình LHS Việt Nam, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội. 6. Lê Cảm (2000), Những vấn đề lý luận và thực tiễn về định tội danh, Các nghiên cứu chuyên khảo về phần chung LHS, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội. 7. Lê Văn Cảm (2001), Các nghiên cứu chuyên khảo về Phần chung luật hình (Tập III), NXB Công an nhân dân, Hà Nội. 8. Lê Văn Cảm (2002), Các nghiên cứu chuyên khảo về Phần chung luật hình (Tập VI), NXB Công an nhân dân, Hà Nội. 9. Lê Văn Cảm (2003), Một số vấn đề lý luận chung về định tội danh, Chương 1, Giáo trình LHS Việt Nam (Phần các tội phạm), Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội. 10. Lê Cảm (2005), Những vấn đề cơ bản trong khoa học luật hình sự (Phần chung) Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội. 11. Nguyễn Ngọc Chí chủ biên (2014), Giáo trình Luật tố tụng hình sự Việt nam, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội. 12. Chính phủ (1997), Nghị quyết số 09/1998/ NQ-CP ngày 31/7/1998 về tăng cường công tác phòng, chống tội phạm trong tình hình mới, Hà Nội. 5 13. Chính phủ (2015), Tờ trình về Dự án Bộ luật hình sự (sửa đổi) ngày 27 tháng 4 năm 2015, Hà Nội. 14. Đinh Bích Hà (2007), Bộ luật hình sự của nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa (Bản dịch), Nxb Tư pháp. 15. Hội đồng Thẩm phán TANDTC (1998), Nghị quyết số 01/1998/NQ- HĐTP ngày 21/9/1998 hướng dẫn áp dụng một số quy định của BLHS đã được sửa đổi, bổ sung lần thứ tư, Hà Nội. 16. Hội đồng Thẩm phán TANDTC (2006), Nghị quyết số 01/2006/NQ- HĐTP ngày 12/5 hướng dẫn áp dụng một số quy định của BLHS. 17. Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội (2012), Các tội phạm về tình dục, so sánh với một số nước trên thế giới, Luận văn thạc sĩ luật học. 18. Liên Hợp quốc (2000), Công ước về quyền trẻ em. 19. Đinh Văn Quế (2001), Bình luận khoa học BLHS năm 1999, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội. 20. Quốc hội nước Cộng hòa XHCN Việt Nam (1999), Bộ luật hình sự, Hà Nội. 21. Quốc hội nước Cộng hòa XHCN Việt Nam (2004), Luật bảo vệ chăm sóc giáo dục trẻ em Việt Nam, Hà Nội. 22. Quốc hội nước Cộng hòa XHCN Việt Nam (2005), Bộ luật dân sự, Hà Nội. 23. Quốc hội nước Cộng hòa XHCN Việt Nam (2011), Bộ luật tố tụng hình sự, Hà Nội. 24. Quốc hội nước Cộng hòa XHCN Việt Nam (2013), Hiến pháp, Hà Nội. 25. Quốc hội nước Cộng hòa XHCN Việt Nam (2015), Bộ luật lao động, Hà Nội. 26. TAND tỉnh Đắk Lắk (2013), Báo cáo tổng kết 05 năm từ năm 2009 – 2013 về công tác đấu tranh phòng chống tệ nạn mại dâm trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk. 27. TAND tỉnh Đắk Lắk (2013), Báo cáo tổng kết công tác 5 năm phòng chống tội phạm trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk, giai đoạn 2009 – 2013, Đắk Lắk. 6 28. TAND tỉnh Đắk Lắk và TANDTC (2010), Báo cáo tổng kết công tác năm 2009 và phương hướng nhiệm vụ công tác năm 2010, Đắk Lắk. 29. TAND tỉnh Đắk Lắk và TANDTC (2011), Báo cáo tổng kết công tác năm 2010 và phương hướng nhiệm vụ công tác năm 2011, Đắk Lắk. 30. TAND tỉnh Đắk Lắk và TANDTC (2012), Báo cáo tổng kết công tác năm 2011 và phương hướng nhiệm vụ công tác năm 2012, Đắk Lắk. 31. TAND tỉnh Đắk Lắk và TANDTC (2013), Báo cáo tổng kết công tác năm 2012 và phương hướng nhiệm vụ công tác năm 2013, Đắk Lắk. 32. Trường Đại học Luật Hà Nội (2011), Bộ luật hình sự Liên bang Nga (bản dịch), Nxb Công an nhân dân, Hà Nội. 33. Trịnh Tiến Việt (2012), Hoàn thiện các quy định của Phần chung BLHS trước yêu cầu mới của đất nước, Nxb Chính trị Quốc gia Hà Nội, Hà Nội. 34. Trịnh Tiến Việt (2013), Pháp luật hình sự Việt Nam về miễn trách nhiệm hình sự và thực tiễn áp dụng, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội. 35. Trịnh Tiến Việt (2013), Tội phạm và trách nhiệm hình sự, Nxb Chính trị Quốc gia Hà Nội, Hà Nội.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • pdf00050005333_8848_2009423.pdf
Tài liệu liên quan