Đề tài Thực trạng và giải pháp phát triển kinh tế trang trại ở các huyện ngoại thành Hà Nội

Trong thời kỳ phong kiến dân tộc một số triều đại phong kiến đã có chính sách khai khẩn đất hoang bằng cách lập đồn điền, doanh đỉn, được biểu hiện dưới các hình thức khác nhau: điền trang, đỉn doanh, thái ấp.Thời kỳ Lư Trần: do nhu cầu phát triển kinh tếnông nghiệp và góp phần giá trị nạn phiêu tán, tập trung nhân lực xây dựng cơ sở kinh tếcho từng lớp quý tộc được biểu hiện qua nhiềucách thức như điền trang, thái ấp , đồn điền. - Thời Lê Nguyễn: hình thức sản xuất nông nghiệp lúc này là các trại ấp, gồm- Trại ấp ban cấp và trại ấp khai hoang do các quan lại và các công thần cai quản. Những trại ấp ở thời kỳ này đã có vai trò tích cực trong phát triển sản xuất nông nghiệp, mở rộng diện tích canh tác sử dụng nguồn nhân lực của địa phương và tù binh.

doc51 trang | Chia sẻ: maiphuongdc | Lượt xem: 1379 | Lượt tải: 3download
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Đề tài Thực trạng và giải pháp phát triển kinh tế trang trại ở các huyện ngoại thành Hà Nội, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
o s¶n xuÊt vµ ®êi sèng ®ång thêi b¸n ra thÞ tr­êng n«ng s¶n phÈm mµ m×nh s¶n xuÊt ra. S¶n xuÊt cµng ph¸t triÓn th× mèi quan hÖ cña trang tr¹i víi thÞ tr­êng vµ c¸c tæ chøc trªn ®̃a bµn ngµy cµng chÆt chÏ vµ kh«ng thÓ thay thÕ. ë NhËt b¶n hiÖn nay 99,20% sè trang tr¹i gia ®×nh tham gia c¸c ho¹t ®éng cña trªn 4000 HTX n«ng nghiÖp ë c¸c c¬ së lµng, x·, cã hÖ thèng däc trªn huyÖn, tØnh vµ c¶ n­íc. C¸c HTX nµy thùc hiÖn viÖc cung øng ®Çu vµo, tiªu thô s¶n phÈm cña c¸c trang tr¹i. ë §µi Loan h×nh thµnh mét hÖ thèng ®­a tiÕn bé KHKT vÒ s¶n xuÊt tíi tõng lµng x· nh­ trung t©m m¹ (RNC). N¨m 1990 cã 1785 NRC phôc vô toµn bé diÖn tÝch cÊy lóa 2 vô cña §µi Loan. Ngoµi ra cßn tæ chøc nhiÒuh×nh thøc kÕt hîp nh­: HiÖp héi nh÷ng chñ trang tr¹i, hiÖp héi sö dông n­íc, hiÖp héi nh÷ng ng­êi ®¸nh c¸ nh÷ng HTX tiªu thô qu¶. ë Mü c¸c trang tr¹i ho¹t ®éng lu«n cã quan hÖ víi hÖ thèng - tæ hîp c«ng n«ng nghiÖp AG RYBUSYNESS bao gåm c¸c ngµnh: s¶n xuÊt, chÕ biÕn ,dÞch vô kü thuËt vµ tiªu thô n«ng s¶n. Ngoµi ra c¸c trang tr¹i cßn cã mèi quan hÖ víi HTX tƯn dông, HTX cung øng vËt t­ kü thuËt HTX tiªu thô... c¸c HTX nµy ®· cung cÊp cho c¸c trang tr¹i 30 % l­îng ph©n băn, 27% thøc ¨n gia sóc vµ ®¶m b¶o tiªu th̃ trªn 30% s¶n l­îng n«ng s¶n do trang tr¹i s¶n xuÊt Ngoµi ra sù ph¸t triÓn cña c¸c trang tr¹i cßn cã sù t¸c ®éng lín cña c¸c chÝnh s¸ch vµ ph¸p luËt cña chÝnh phñ ban hµnh. ë Ph¸p cuéc c¸ch m¹ng n¨m 1789, ruéng ®Êt cña c¸c ®̃a chñ lín ®· chuyÓn cho n«ng d©n vµ nhµ t­ b¶n. ë NhËt B¶n nhµ n­íc cho c¸c trang tr¹i vay vèn tƯn dông l·i suÊt thÊp tõ 3,5 - 7,5% / n¨m ®Ó t¸i t¹o ®ång ruéng, mua s¾m m¸y mãc. Nhµ n­íc trî cÊp cho c¸c n«ng tr¹i 1/2 ®Õn1/3 gi¸ b¸n c¸c lo¹i m¸y mãc n«ng nghiÖp mµ nhµ n­íc cÇn khuyÕn khÝch. BƠn c¹nh ®ã cßn cã c¸c chÝnh s¸ch æn ®Þnh vµ gi¶m t« ®Ó khuyÕn khÝch s¶n xuÊt n«ng nghiÖp, chÝnh s¸ch ®Çu t­ x©y dùng c¬ së h¹ tÇng tiÖn lîi cho viÖc ph¸t triÓn kinh tÕvµ giao l­u v¨n ho¸. - Tõ qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn kinh tÕ trang tr¹i trªn thÕ giíi cã thÓ rót ra mét sè nhËn xÐt vÒ. + Ph¸t triÓn s¶n xuÊt n«ng nghiÖp theo h×nh thøc trang tr¹i lµ h×nh thøc thÝch hîp vµ ®¹t hiÖu qu¶ kinh tÕ + Quy m« trang tr¹i ë mçi n­íc kh¸c nhau nh­ng xu h­íng chung lµ t¨ng lªn. Tr­íc tiªn lµ t¨ng vÒ quy m« diÖn tÝch, ®Çu ®éng vËt nu«i, t¨ng thªm m¸y mãc thiÕt bÞ vµ c«ng nghÖ tiªn tiÕn ... tõ ®ã gi¸ trÞ s¶n phÈm hµng ho¸ còng ph¸t triÓn t¨ng. ViÖc më réng uy m« s¶n xuÊt vµ g¾n liÒn víi quy tr×nh c«ng nghiÖp ho¸. + C¬ cÊu thu nhËp cña trang tr¹i cã sù thay ®æi, lóc ®Çu chñ yÕuthu vÒ n«ng nghiÖp nh­ng cµng ph¸t triÓn th× thu tõ n«ng nghiÖp gi¶m trong khi thu tõ ngµnh ngh̉ phi n«ng nghiÖp t¨ng. + §Êt ®ai cña trang tr¹i gåm nhiÒulo¹i së h÷u kh¸c nhau trong ®ã chñ yÕulµ ®Êt thuéc së h÷u cña hé gia ®×nh. Ng­êi chñ trang tr¹i cã toµn quyÒn quyÕt ®Þnh vÒ c¸ch sö dông ®Êt ®ai ®ã sao cho cã hiÖu qu¶ nhÊt. + HÖ thèng dÞch vô cung øng ®Çu vµo ®Çu ra t­¬ng ®èi tiÖn lîi thÞ tr­êng réng kh¾p ®¶m b¶o cho c¸c trang tr¹i ®i s©u vµo s¶n xuÊt chuyªn m«n ho¸. + C¸c trang tr¹i sö dông lao ®éng lµm thuª, ®ång thêi chñ trang tr¹i còng ph¸t triÓn lµ ng­êi lao ®éng, hä cã tr×nh ®é v¨n ho¸, khoa häc kü thuËt vµ kinh nghiÖm s¶n xuÊt. + ChÝnh phñ cã vai trß rÊt quan träng trong viÖc t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c trang tr¹i h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn. ChÝnh phñ ban hµnh c¸c chÝnh s¸ch vÒ ruéng ®Êt, chÝnh s¸ch vÒ vèn víi l·i suÊt ­u ®·i, chÝnh s¸ch trî gi¸, chÝnh s¸ch ®Çu t­ x©y dùng c¬ së h¹ tÇng... ®· tõng b­íc t¹o dùng m«i tr­êng cho c¸c trang tr¹i ph¸t triÓn. III. Thùc tiÔn vÒ ph¸t triÓn kinh tÕ trang tr¹i ë ViÖt Nam . 1. Qu¸ tr×nh h×nh thµnh kinh tÕ trang tr¹i ë ViÖt Nam. * Kinh tÕ trang tr¹i ViÖt Nam thêi kú phong kiÕn d©n téc( thÕ kû X- gi÷a thÕ kû XIX) . Trong thêi kú phong kiÕn d©n téc mét sè triÒu ®¹i phong kiÕn ®· cã chÝnh s¸ch khai khÈn ®Êt hoang b»ng c¸ch lËp ®ån ®iÒn, doanh ®ỉn, ®­îc biÓu hiÖn d­íi c¸c h×nh thøc kh¸c nhau: ®iÒn trang, ®ỉn doanh, th¸i Êp... Thêi kú Lư TrÇn: do nhu cÇu ph¸t triÓn kinh tÕn«ng nghiÖp vµ gãp phÇn gi¸ trÞ n¹n phiªu t¸n, tËp trung nh©n lùc x©y dùng c¬ së kinh tÕcho tõng líp quý téc ®­îc biÓu hiÖn qua nhiÒuc¸ch thøc nh­ ®iÒn trang, th¸i Êp , ®ån ®iÒn. - Thêi Lª NguyÔn: h×nh thøc s¶n xuÊt n«ng nghiÖp lóc nµy lµ c¸c tr¹i Êp, gåm - Tr¹i Êp ban cÊp vµ tr¹i Êp khai hoang do c¸c quan l¹i vµ c¸c c«ng thÇn cai qu¶n. Nh÷ng tr¹i Êp ë thêi kú nµy ®· cã vai trß tÝch cùc trong ph¸t triÓn s¶n xuÊt n«ng nghiÖp, më réng diÖn tÝch canh t¸c sö dông nguån nh©n lùc cña ®Þa ph­¬ng vµ tï binh. * Kinh tÕ trang tr¹i ViÖt Nam thêi kú ph¸p thuéc. Môc ®Ých chñ yÕucña kinh tÕ trang tr¹i trong thêi kú nµy lµ nh»m vµo viÖc khai th¸c nh÷ng vïng l·nh thæ réng lín mµ chóng ta ®¹t ®­îc. ThiÕt lËp ë ®ã c¸c ®ån ®iÒn t¨ng søc s¶n xuÊt ë khu vùc thuéc ®̃a th«ng qua ®ã dÔ ph¸t triÓn mèi quan hÖ vÒ th­¬ng m¹i quèc tõ, chÝnh phñ thuéc ®̃a ®· cã nhiÒuchÝnh s¸ch vµ biÖn ph¸p trùc tiÕp thóc ®Èy sù ra ®êi ®ån ®iÒn cña ng­êi ph¸p ë ViÖt Nam nh­: chÝnh s¸ch ruéng ®Êt, chÝnh s¸ch thuƠ, chÝnh s¸ch khen th­ëng ... * Kinh tÕ trang tr¹i ViÖt Nam thêi kú 1954 - 1990. - Thêi kú 1954 - 1975: Tr­íc nh÷ng n¨m 1975 nÒn c«ng nghiÖp mỉn b¾c mang nÆng tÝnh kƠ ho¹ch ho¸ tËp trung vµ cã c¸c h×nh thøc tæ chøc s¶n xuÊt chñ yÕunh­: c¸c n«ng l©m tr­êng quèc doanh, c¸c HTX n«ng nghiÖp, ruéng ®Êt t­ liÖu s¶n xuÊt ®­îc tËp trung ho¸, kinh tÕt­ nh©n bÞ thu hÑp tuy vËy hiÖu qu¶ kinh tÕcña s¶n xuÊt n«ng nghiÖp trong thêi kú nµy rÊt thÊp kÐm. - ë miÒn nam trong thêi kú 1954 - 1975 c¸c h×nh thøc tæ chøc s¶n xuÊt ë vïng t¹m chiƠn chñ yÕulµ c¸c ®ån ®iÒn, dinh ®ỉn, c¸c HTX kinh tÕhé gia ®×nh s¶n xuÊt hµng ho¸. - Thêi kú 1975 l¹i ®©y. Tõ cuèi nh÷ng n¨m 1970 hiÖu qu¶ s¶n xuÊt thÊp kÐm trong c¸c HTX ë mỉn b¾c dÉn ®Õnsù khñng ho¶ng cña m« h×nh tËp thÓ ho¸ n«ng nghiÖp. Trong thËp niªn 80, ®Æc biÖt lµ ®¹i héi VI cña §¶ng 12/1986 ®· ®Ò ra c¸c chñ tr­¬ng ®æi míi nÒn kinh tÕn­íc ta tiÕp ®ã Bé ChÝnh trÞ cã nghÞ quyÕt 10 (4/1988) vÒ ®æi míi c¬ chÕ qu¶n lý n«ng nghiÖp vµ kh¼ng ®Þnh hé x· viªn lµ ®¬n vÞ kinh tÕtù chñ. Víi môc tiªu gi¶i ph¸p s¶n xuÊt ph¸t huy mäi tiÒm n¨ng cña c¸c thµnh phÇn kinh tõ, chuyÓn nÒn n«ng nghiÖp n­íc ta sang s¶n xuÊt hµng ho¸, nghÞ quyÕt 10 ®· ®Ò ra chñ tr­¬ng gi¶i ph¸p c¬ b¶n ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕhé. Sau nghÞ quyÕt 10, ®¶ng vµ nhµ n­íc ®· ban hµnh nhiÒuv¨n b¶n , nghÞ quyÕt, luËt ®Êt ®ai, luËt d©n sù, luËt doanh nghiÖp, luËt ®Çu t­ vµ c¸c ngh̃ ®Þnh nh»m thÓ chƠ ho¸ chÝnh s¸ch ®èi víi kinh tÕt­ nh©n trong n«ng nghiÖp. NghÞ quyÕt héi ngh̃ Trung ­¬ng lÇn thø V khăa VII n¨m 1993 ®· chñ tr­¬ng khuyÕn khÝch ph¸t triÓn c¸c n«ng l©m ng­ nghiÖp trang tr¹i víi quy m« thÝch hîp, luËt ®Êt ®ai n¨m 1983 vµ nghÞ quyÕt 64/CP ngµy 27/9/1993 còng ph¸t triÓn ®· thÓ chƠ ho¸ chÝnh s¸ch ®Êt ®ai ®èi víi c¸c hé gia ®×nh vµ c¸ nh©n trong viÖc kinh doanh n«ng nghiÖp. §¹i héi ®¶ng toµn quèc lÇn thø VII n¨m 1996 vµ sau ®ã, nghÞ quyÕt héi nghÞ trung ­¬ng lÇn thø 4 (kho¸ VIII) tiÕp tôc khuyÕn khÝch ph¸t triÓn kinh tÕ trang tr¹i. ë hÇu hÕt c¸c ®Þa ph­¬ng, trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, kinh tÕ trang tr¹i ®· ph¸t triÓn rÊt nhanh chăng, nhiÒu®Þa ph­¬ng ®· cã nh÷ng chÝnh s¸ch cô thÓ khuyÕn khÝch ph¸t triÓn lo¹i h×nh kinh tÕnµy. Theo sè liÖu ®ỉu tra kh¶o s¸t cña c¸c ®Þa ph­¬ng dùa vµo h­íng dÉn s¬ bé vÒ héi nghÞ vµ tiªu chÝ nhËn d¹ng trang tr¹i cña Bé n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n . HiÖn nay n­íc ta cã kho¶ng trªn 113.000 trang tr¹i tËp trung chñ yÕuë ®ång b»ng S«ng Cöu Long, ®ång b»ng S«ng hång, §«ng Nam Bé, T©y Nguyªn vµ trung du miÒn nói phƯa b¾c. a. VÒ quy m« ®Êt canh t¸c cña mçi trang tr¹i. - Víi c¸c tØnh phƯa b¾c, b×nh qu©n ®Êt s¶n xuÊt cña mçi trang tr¹i trªn 4ha, 2 ha chiÕm 56%, 10 ha chiÕm 38.3%, 10 - 30 ha chiÕm 0,6 %, ch­a cã trang tr¹i nµo ®Õnvµi tr¨m ha. - Víi c¸c tØnh phƯa nam, ®Êt s¶n xuÊt b×nh qu©n cña mét trang tr¹i ë Gia Lai lµ 4,29 ha, §¾c L¾c 6,3 ha, B×nh D­¬ng 10ha, B×nh §Þnh 8 ha, Qu¶ng Nam 2 ha, B×nh thuËn 7 - 8 ha, Thµnh phè HCM 2ha, ­íc tÝnh ®Êt b×nh qu©n cña mét trang tr¹i MiÒn nam lµ 8 - 10 ha. Nh­ vËy ®Êt canh t¸c s¶n xuÊt n«ng l©m nghiÖp cña c¸c tØnh mỉn b¾c lµ thÊp h¬n c¸c tØnh phƯa nam. Nãi chung th× theo ®ỉu tra kinh tÕ trang tr¹i ®ang ph¸t triÓn m¹nh ë c¸c vïng trung du, miÒn nói, ven biÓn ®ã lµ nh÷ng n¬i cã tiÒm n¨ng ®Êt ®ai lín. b. VÒ lao ®éng cña mçi trang tr¹i. - Víi c¸c tØnh phÝa b¾c, víi trang tr¹i trång c©y l©u n¨m nh­ c©y ¨n qu¶, diÖn tÝch 2 ha ®Êt canh t¸c th× ngoµi 2 - 3 lao ®éng gia ®×nh còng ph¸t triÓn chØ cÇn thuª m­ín 1 lao ®éng th­êng xuyªn, tõ 2 - 5 ha thuª 2 - 3 lao ®éng, tõ 5 - 10 ha thuª 3 - 5 lao ®éng, tõ 10 - 20 ha thuª 6 - 10 lao ®éng nh­ vËy lao ®éng thuª b×nh qu©n trang tr¹i phƯa b¾c chØ 2 - 4 lao ®éng, thêi vô 3 - 4 lao ®éng, víi møc l­¬ng kho¶ng 250000 – 300000 ®ång / th¸ng. - C¸c tØnh phƯa nam së Lao ®éng cÇn cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt cña mçi trang tr¹i th­êng lín h¬n c¸c tØnh phƯa b¾c, do quy m« ®Êt canh t¸c, tÝnh chÊt tËp trung hµng ho¸ cao h¬n. TÝnh b×nh qu©n mét trang tr¹i phƯa nam thuª lao ®éng th­êng xuyªn tronh n¨m lµ 8 - 10 lao ®éng tỉn l­¬ng ®­îc tr¶ 500.000 hoÆc 600.000 ®ång / th¸ng. c. Vèn ®Çu t­ cña trang tr¹i. Theo c¸c tµi liÖu nghiªn cøu ®ỉu tra, b¸o c¸o cña Bé N«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n viÖn kinh tÕn«ng nghiÖp cña c¸c Së n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n c¸c tØnh, th× vèn ®Çu t­ cho trang tr¹i cña c¸c tØnh phƯa b¾c lµ kho¶ng tõ 50 - 80 triÖu ®ång. ë c¸c tØnh phƯa nam vèn ®Çu t­ lín h¬n Ýt nhÊt kho¶ng 50triÖu ®ång cao nhÊt lµ 4tû ®ång. B×nh D­¬ng b×nh qu©n mét trang tr¹i lµ 250triÖu ®ång. §¸ng chó ư lµ nguån vèn tù cã trªn 81%, vèn vay ng©n hµng tõ 3 - 5% vèn vay cña ch­¬ng tr×nh (ngoµi ch­¬ng tr×nh 327 nƠu cã) kh«ng ®¸ng kÓ cßn l¹i vay c¸c nguån kh¸c. 2. C¸c chØ tiªu ph©n tÝch. C¨n cø vµo ®Æc ®iÓm vµ t×nh h×nh ph¸t triÓn kinh tÕ trang tr¹i ë ViÖt Nam. Em xin ®­îc ®­a ra mét sè chØ tiªu ®Ó ph¶n ¸nh vµ ®¸nh gi¸ thùc tr¹ng cña kinh tÕ trang tr¹i trong qu¸ tr×nh nghiªn cøu. a. C¸c chØ tiªu ph¶n ¸nh c¸c yÕu tè s¶n xuÊt. - §Êt ®ai b×nh qu©n mét trang. - Vèn s¶n xuÊt b×nh qu©n mét trang tr¹i. - Lao ®éng b×nh qu©n mét trang tr¹i. C¬ cÊu lao ®éng theo lo¹i lao ®éng (lao ®éng gia ®×nh vµ lao ®éng thuª ngoµi). b. C¸c chØ tiªu ph¶n ¸nh kÕt qu¶, chi phƯ, hiÖu qu¶ vµ t×nh h×nh s¶n xuÊt hµng ho¸. * ChØ tiªu ph¶n ¸nh kÕt qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cña trang tr¹i . - Tæng ®Çu t­ cña trang tr¹i lµ tæng gi¸ trÞ tÝnh b»ng tỉn cña c¸c lo¹i s¶n phÈm s¶n xuÊt ra ë trang tr¹i bao gåm phÇn gi¸ trÞ ®Ó l¹i tiªu dïng (bao gåm tiªu dïng cho sinh ho¹t vµ tiªu dïng cho t¸i s¶n xuÊt) + (s¶n phÈm b¸n ra trªn thÞ tr­êng). - Tæng chi phƯ lµ toµn bé c¸c kho¶n chi phƯ vËt chÊt bao gåm c¸c kho¶n chi phƯ nguyªn vËt liÖu. Gièng, Ph©n băn, thuèc trơ s©u, lao ®éng thuª vµ c¸c kho¶n dÞch vô thuª ngoµi: b¶o vÖ thùc vËt dÞch vô thuû lîi. - Thu nhËp: lµ gi¸ trÞ s¶n phÈm vËt chÊt vµ dÞch vô cho c¸c ngµnh s¶n xuÊt t¹o ra trong mét n¨m hay mét chu kú trong s¶n xuÊt kinh doanh. Lîi nhuËn ®­îc tÝnh theo c«ng thøc: TN = TR -TC. Trong ®ã: TN : Thu nhËp rßng. TR : tæng doanh thu. TC : Tæng chi phƯ. * C¸c chØ tiªu ph¶n ¸nh hiÖu qu¶ kinh tõ: - Doanh thu/ tæng chi phƯ = Tæng doanh thu/Tæng chi phƯ. ChØ tiªu nµy cho biƠt cø 1 ®ång chi phƯ bá ra cho s¶n xuÊt kinh doanh th× trang tr¹i thu ®­îc bao nhiªu ®ång doanh thu. - Lîi nhuËn/Tæng chi phƯ = Tæng lîi nhuËn/Tæng chi phƯ. ChØ tiªu nµy cho biƠt cø 1 ®ång chi phƯ bá ra cho s¶n xuÊt kinh doanh th× trang tr¹i thu ®­îc bao nhiªu ®ång lîi nhuËn. - Doanh thu/lao ®éng = Tæng doanh thu/Tæng lao ®éng. ChØ tiªu nµy cho biƠt cø 1 lao ®éng tham gia s¶n xuÊt th× trang tr¹i thu ®­îc bao nhiªu ®ång thu nhËp. - Doanh thu/DiÖn tÝch = Tæng doanh thu / tæng DiÖn tÝch canh t¸c . ChØ tiªu nµy cho biƠt cø 1 trang tr¹i canh t¸c th× trang tr¹i thu ®­îc bao nhiªu ®ång thu nhËp. - Thu nhËp / DiÖn tÝch = Tæng thu nhËp / Tæng diÖn tÝch canh t¸c. ChØ tiªu nµy cho biƠt 1 ®¬n vÞ diÖn tÝch canh t¸c th× trang tr¹i thu ®­îc bao nhiªu ®ång thu nhËp. 3. Xu h­íng ph¸t triÓn kinh tÕ trang tr¹i ë n­íc ta. Ph¸t triÓn kinh tÕ trang tr¹i ë n­íc ta ph¶i ®¹t hiÖu qu¶ trªn 3 mÆt: hiÖu qu¶ kinh tÕhiÖu qu¶ x· héi vµ hiÖu qu¶ vÒ mÆt m«i tr­êng. HiÖu qu¶ kinh tÕph¶i thÓ hiÖn ë s¶n l­îng, s¶n l­îng hµng ho¸, tÝch luü t¸i s¶n xuÊt më réng ngµy cµng t¨ng vÒ c¶ mÆt tuyÖt ®èi vµ t­¬ng ®èi. HiÖu qu¶ vÒ mÆt x· héi thÓ hiÖn ë sù n©ng cao kh«ng ngơng vÒ ®êi sèng vµ thu nhËp cña c¸c thµnh viªn trong trang tr¹i, gi¸ trÞ ®­îc viÖc lµm, gãp phÇn t¨ng hé giµu gi¶m hé ngh̀o, xo¸ ®­îc hé ®ãi, gãp phÇn c¶i thiÖn ®êi sèng cña n«ng th«n. HiÖu qu¶ vÒ m«i tr­êng thÓ hiÖn ë sù gi¶m bít diÖn tÝch hoang ho¸ ®åi nói träc, c¸c b·i cån c¸t ven biÓn, phñ xanh ®åi nói träc b¶o vÒ rõng, n­íc, khƯ hËu. §ỉu nµy hƠt søc cÇn thiƠt bëi v× phÇn lín c¸c trang tr¹i ®̉u ë vïng trung du vµ miÒn nói. Muèn ®¹t ®­îc hiÖu qu¶ trªn c¸c trang tr¹i nªn ph¸t triÓn theo xu h­íng chñ yÕusau ®©y. a. TÝch tô vèn vµ tËp trung ®Êt ®ai. Sù ph¸t triÓn cña c¸c trang tr¹i g¾n liÒn víi qu¸ tr×nh tÝch tô vèn vµ tËp trung ®Êt ®ai. N«ng hé ph¶i tËp trung ®Êt ®ai víi quy m« nhÊt ®Þnh míi cã ®iÒu kiÖn s¶n xuÊt hµng ho¸. ViÖc tÝch tô vµ tËp trung ®Êt ®ai tuú thuéc vµo kh¶ n¨ng ®Êt ®ai nhiÒuhay Ýt, thuËn lîi hay khã kh¨n, khai th¸c vµ sö dông Ýt ng­êi muèn nhËn lµm, nªu nh÷ng ng­êi cã ®iÒu kiÖn muèn nhËn ®Ó s¶n xuÊt n«ng nghiÖp th× cho hä nhËn theo kh¶ n¨ng cña hä. §èi víi nh÷ng vïng ®Êt ®ai cã Ýt khã kh¨n, cã nhiÒung­êi muèn nhËn ®Ó s¶n xuÊt n«ng nghiÖp, th× tuú theo diÖn tÝch ®Êt ®ai vµ sè ng­êi muèn nhËn mµ quyÕt ®Þnh cô thÓ. §èi víi nh÷ng vïng ®Êt ®ai cã ®iÒu kiÖn thuËn lîi mµ nhiÒung­êi muèn nhËn ®Ó s¶n xuÊt n«ng nghiÖp, nh­ng diÖn tÝch ®Êt ®ai Ýt th× cho thÇu nh©n kho¸n c«ng khai. Nh÷ng trang tr¹i ho¹t ®éng theo nh÷ng h×nh thøc dù ¸n do c¸c cÊp cã thÈm quyÒn duyÖt víi quy m« lín nªn cho chuyÓn h×nh thøc ho¹t ®éng sang c«ng ty t­ nh©n hay c«ng ty TNHH theo luËt c«ng ty. §èi víi c¸c chñ dù ¸n ®Çu t­ khai th¸c trång míi c©y l©u n¨m råi kho¸n l¹i cho c¸c chñ hé ®Þa ph­¬ng ch¨m săc, ph©n phèi theo s¶n phÈm ,nªn cho hä thuª ®Êt ®Ó s¶n xuÊt n«ng nghiÖp æn ®Þnh vµ l©u dµi theo thêi gian mµ luËt quyÕt ®Þnh. Nh÷ng trang tr¹i hiÖn sö dông ®Êt ®ai qu¸ møc h¹n ®ỉn nh­ s¶n xuÊt cã hiÖu qu¶ th× nªn ®Ó cho hä tiÕp tôc sö dông. Nh÷ng trang tr¹i hoang ho¸, ®Êt ®åi nói hoÆc ®­a vµo s¶n xuÊt n«ng nghiÖp ®̉ ngh̃ kh«ng ph¶i nép thuƠ phô thu Ýt nhÊt 10 n¨m, kÓ c¶ phÇng ®Êt v­ît møc h¹n sau khi khai hoang. Nh÷ng ®iÒu kiÖn nªu trªn nh»m khuyÕn khÝch qu¸ tr×nh tËp trung ®Êt ®ai ®Ó ph¸t triÓn trang tr¹i viÖc kh¾c phôc t×nh tr¹ng ®Êt ®ai cña hé n«ng d©n cã ý nghÜa quan träng t¹o ®iÒu kiÖn ®i vµo tÝch tô tËp trung, ®ång thêi lµ tiÕn ®é ®Ó chuyÓn tõ n«ng hé lªn trang tr¹i mét c¸ch thuËn lîi. Tuy nhiªn gi¸ trÞ t×nh tr¹ng ®Êt ®ai manh món lµ vÊn ®Ò phøc t¹p, ph¶i dùa vµo sù tù nguyÖn cña n«ng d©n vµ cã ph­¬ng h­íng chuyÓn ®æi ruéng ®Êt l©u dµi. ViÖc chuyÓn ®æi ruéng ®Êt cÇn ®­îc thùc hiÖn khi ®o ®¹c ®Ó cÊp giÊy chøng nhËn sö dông ruéng ®Êt æn ®Þnh vµ l©u dµi cho hé n«ng d©n. ViÖc ph©n phèi, giao ®Êt ®ai cho ng­êi sö dông n«ng - l©m nghiÖp, kh¾c phôc ®Êt ®ai manh món th«ng qua chuyÓn ®æi ruéng ®Êt sÏ dÉn ®ÕntÝch tô tËp trung s¶n xuÊt ngµy cµng nhiÒus¶n phÈm, s¶n phÈm hµng ho¸ xuÊt khÈu t¹o nªn tÝch luü t¸i s¶n xuÊt më réng kh«ng ngơng d©y lµ qu¸ tr×nh tËp trung ®óng ®¾n. b. Chuyªn m«n ho¸ s¶n xuÊt lµ xu h­íng tÊt yÕu cña ph¸t triÓn kinh tÕ trang tr¹i. S¶n xuÊt ®éc canh l­¬ng thùc (®Æc biÖt lµ ®éc canh lóa) hay s¶n xuÊt ph©n t¸n manh món ®̉u xa l¹ víi kiÓu s¶n xuÊt hµng ho¸ cña trang tr¹i. Thùc tÕ cho thÊy s¶n xuÊt ®éc canh l­¬ng thùc, nhÊt lµ ë nh÷ng vïng b×nh qu©n ®Êt ®ai ®Çu ng­êi thÊp, chØ ®¶m b¶o ®ñ ¨n hoÆc ®ñ no, kh«ng thÓ tÝch luü ®­îc nhiÒu®Ó trë nªn giÇu cã. MÆt kh¸c s¶n xuÊt manh món, mçi thø mét Ýt còng ph¸t triÓn chØ tiªu dïng, tù tóc, tù cÊp. V× vËy muèn s¶n xuÊt hµng ho¸ ph¶i ®i vµo chuyªn m«n ho¸ ®ã lµ tÊt yÕu kh¸ch quan cña nÒn s¶n xuÊt hµng ho¸ cho mäi lo¹i h×nh s¶n xuÊt tiÕn bé. Nh­ng s¶n xuÊt chuyªn m«n ho¸ ph¶i kÕt hîp víi ph¸t triÓn tæng hîp, ®a d¹ng míi cã thÓ khai th¸c mäi nguèn lùc ®Êt ®ai, khƯ hËu c¬ së vËt chÊt kü thuËt, søc lao ®éng, ®ång thêi h¹n chÕ nh÷ng rñi ro vÒ thiªn tai vµ biÕn ®éng cña thÞ tr­êng. c. C«ng nghiÖp hăa, th©m canh ho¸. ViÖc ®Èy m¹nh qu¸ tr×nh tÝch tô. TËp trung më réng quy m« s¶n xuÊt ®ßi hái c¸c trang tr¹i ph¶i ph¸t triÓn theo h­íng c«ng nghiÖp ho¸ vµ th©m canh ho¸ ®Ó t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng vµ t¨ng n¨ng suÊt c©y trång vËt nu«i. Trang tr¹i kh«ng thÓ më réng quy m« diÖn tÝch 5 - 10ha hoÆc lín h¬n, hay ph¸t triÓn ®µn lîn, ®µn tr©u bß lªn hµng tr¨m ngµn con b»ng lao ®éng thñ c«ng, c¬ së vËt chÊt kü thuËt thÊp kÐm Muèn thùc hiÖn c«ng nghiÖp ho¸, th©m canh ho¸, c¸c trang tr¹i ph¶i tiÕn hµnh thuû lîi ho¸, ®iÖn khƯ ho¸, c¬ khƯ ho¸, ¸p dông khoa häc vµ c«ng nghÖ sinh häc. Nh­ng khi thùc hiÖn néi dung trªn c¸c trang tr¹i ph¶i dùa vµo ®iÒu kiÖn tù nhiªn, kinh tÕx· héi cña m×nh lùa chän quy m«, h×nh thøc tr×nh ®é vµ b­íc ®i thÝch hîp míi cã hiÖu qu¶ cao. Cã trang tr¹i ­u tiªn ph¶i thuû lîi ho¸, nh­ng còng ph¸t triÓn cã trang tr¹i ­u tiªn ph¶i cã ¸p dông l­¹ chän gièng tèt, l¹i cã trang tr¹i ph¶i ­u tiªn kh©u c¶i t¹o ®Êt vµ ph©n băn. MÆt kh¸c ph¶i kÕt hîp c«ng nghiÖp ho¸, th©m canh ho¸ trong tõng trang tr¹i víi c«ng nghiÖp ho¸ th©m canh ho¸ trªn ®̃a bµn vïng, huyÖn. Ch¼ng h¹n viÖc lµm hÖ thèng kªnh m­¬ng t­íi tiªu n­íc hÖ thèng giao th«ng ®­êng thuû, ®­êng bé kh«ng thÓ khÐp kÝn trong vïng trang tr¹i mµ ph¶i tiÕn hµnh chung trªn c¶ vïng theo qui ho¹ch thèng nhÊt. Mçi trang tr¹i kh«ng thÓ lµ tù m×nh thùc hiÖn c«ng nghiÖp ho¸, th©m canh ho¸ s¶n xuÊt mµ ph¶i cã sù hç trî cña nhµ n­íc. Ph¶i cã c¬ së kÕt hîp gi÷a trang tr¹i vµ nhµ n­íc khi x©y dùng c¬ së h¹ tÇng. Nhµ n­íc ®Çu t­ x©y dùng c«ng tr×nh ®Çu mèi, c¸c trang tr¹i x©y dùng c«ng tr×nh ®Çu mèi kªnh m­¬ng, ®­êng dÉn n­íc phôc vô th©m canh cña trang tr¹i vµ hé gia ®×nh trong vïng. Nhµ n­íc hç trî viÖc nghiªn cøu vµ phæ biƠn kü thuËt canh th©m, cßn trang tr¹i ¸p dông kü thuËt. §Ó gióp viÖc thµnh lËp c¸c trang tr¹i ®i vµo s¶n xuÊt kinh doanh ë c¸c vïng hoang ho¸, ®åi nói träc .... d. Hîp t¸c vµ c¹nh tranh. C¸c trang tr¹i muèn s¶n xuÊt hµng ho¸ ph¶i hîp t¸c vµ liªn kƠt víi nhiÒu®¬n vÞ vµ tæ chøc kinh tÕkh¸c. Tr­íc tiªn lµ trong néi bé trang tr¹i cã sù hîp t¸c vµ ph©n c«ng lao ®éng ®Ó thùc hiÖn c¸c qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, Sù hîp t¸c vµ ph©n c«ng nµy do chñ trang tr¹i ®ỉu hµnh. Ngoµi ph¹m vi trang tr¹i, chñ trang tr¹i ph¶i hîp t¸c víi c¸c tæ chøc cung øng vËt t­ dÓ mua vËt t­, víi c¸c tæ chøc tƯn dông ng©n hµng ®Ó vay vèn, víi c¸c tæ chøc thuû n«ng ®Ó cã n­íc t­íi tiªu, víi c¸c tæ chøc b¶o vÖ thùc vËt ®Ó phßng trơ s©u bÖnh, víi c¸c tæ chøc tiªu thô n«ng s¶n phÈm. MÆt kh¸c cã nh÷ng tr­êng hîp b¶n th©n tõng trang tr¹i kh«ng thÓ tù lµm ®­îc, do thiƠu vèn, thiƠu m¸y mãc thiÕt bÞ, thiƠu tr×nh ®é mµ ph¶i liªn kƠt víi c¸c tæ chøc kh¸c nh­ lµm cho hÖ thèng kªnh m­¬ng, ®­êng x· giao th«ng, chÕ biÕn n«ng s¶n. C¸c trang tr¹i cã thÓ hîp t¸c ho¸ víi n«ng th«n, HTX, n«ng l©m tr­êng, c¸c c¬ së c«ng nghiÖp, th­¬ng, m¹i dÞch vô ng©n hµng tƯn dông, vËt t­, th©m chƯ víi n­íc ngoµi th«ng qua xuÊt nhËp khÈu trùc tiÕp. §i ®«i víi viÖc hîp, t¸c trang tr¹i cÇn ph¶i cã c¹nh tranh víi c¸c tæ chøc vµ ®¬n vÞ kinh tÕcã thÓ tiªu thô s¶n phÈm lµm ra, víi gi¸ c¶ hîp lý ®Ó cã thÓ tÝch luü, t¸i s¶n xuÊt më réng . Muèn vËy ph¶i t¨ng n¨ng suÊt, s¶n l­¬ng c©y trång vËt nu«i, t¨ng chÊt l­îng s¶n phÈm, h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm. Cã nh­ vËy s¶n phÈm cña trang tr¹i míi cã kh¶ n¨ng c¹nh tranh trªn thÞ tr­êng. Trªn ®©y lµ mét sè xu h­íng cã chñ yÕumµ ®Ò tµi ®­a ra ®Ó c¸c trang tr¹i Xem xÐt vµ ¸p dông sao cho phï hîp víi ®iÒu kiÖn tù nhiÖn còng nh­ ®iÒu kiÖn kinh tÕcña trang tr¹i. PhÇn III Ph­¬ng h­íng vµ gi¶i ph¸p ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ trang tr¹i trong thêi gian tíi. I. Ph­¬ng h­íng ph¸t triÓn cña m« h×nh kinh tÕ trang tr¹i . 1. Ph­¬ng h­íng ph¸t triÓn cña m« h×nh kinh tÕ trang tr¹i ë n­íc ta trong nh÷ng n¨m tíi. 1.1. Nh÷ng quan ®iÓm c¬ b¶n vÒ ph¸t triÓn kinh tÕ trang tr¹i. 1.1.1. Kinh tÕ trang tr¹i lµ mét trong nh÷ng h×nh thøc tæ chøc s¶n xuÊt chñ yÕucña nÒn n«ng nghiÖp s¶n xuÊt hµng ho¸ ë n­íc ta trong nh÷ng n¨m tíi . - Kinh tÕ trang tr¹i lµ mét trong nh÷ng h×nh thøc tæ chøc s¶n xuÊt phï hîp víi nh÷ng ®Æc ®iÓm s¶n xuÊt n«ng nghiÖp. ®Æc biÖt lµ ®Êt ®ai vµ sinh häc. - Kinh tÕ trang tr¹i lµ mét trong nh÷ng h×nh thøc tæ chøc s¶n xuÊt mµ ng­êi chñ phÇn lín vơa ph¶i qu¶n lý vơa ph¶i lao ®éng. QuyÒn lîi cña hé g¾n liÒn víi thµnh qu¶ mµ hé lµm ra. Bëi vËy nã cho phĐp huy ®éng vµ sö dông c¸c nguån lùc ®Çy ®ñ, hîp lý vµ cã hiÖu qu¶. - ë n­íc ta kinh tÕ trang tr¹i tuy míi ph¸t triÓn nh÷ng ®· thÓ hiÖn râ tÝnh h¬n h¼n so víi kinh tÕhé, ®ỉu nµy ®· chøng tá kinh tÕ trang tr¹i ®ang tù kh¼ng ®Þnh m×nh. Nã lµ h×nh thøc tæ chøc s¶n xuÊt thÝch hîp ®Ó chuyÓn nÒn n«ng nghiÖp trong t×nh tr¹ng l¹c hËu, tù cÊp, tù tóc, sang s¶n xuÊt hµng ho¸. - N©ng cao n¨ng suÊt lao ®éng nh»m t¨ng thu nhËp vµ lîi nhuËn c¸c trang tr¹i ph¶i ®æi míi th­êng xuyªn c«ng cô vµ c«ng nghÖ s¶n xuÊt. Nh­ vËy kinh tÕ trang tr¹i t¹o ®éng lùc m«i sinh thóc ®Èy n«ng nghiÖp n«ng th«n n­íc ta ®i vµo c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸. 1.1.2. Ph¸t huy søc m¹nh tæng hîp cña c¸c thµnh phÇn kinh tõ. Thùc hiÖn ®a d¹ng ho¸ c¸c lo¹i h×nh ë n­íc ta trong nh÷ng n¨m tíi, cÇn ph¶i ph¸t triÓn kinh tÕ trang tr¹i gia ®×nh bëi v×: - Trang tr¹i gia ®×nh dùa trªn c¬ së c¸c nguån lùc, ®Æc biÖt lµ søc lao ®éng gia ®×nh lµ chñ yÕu, do vËy trang tr¹i gia ®×nh ®· ®­îc thÕa kƠ nḥng ­u viÖt cña kinh tÕhé gia ®×nh trong n«ng nghiÖp. - Trang tr¹i gia ®×nh h×nh thµnh tõ hé gia ®×nh th«ng qua tÝch tô vµ tËp trung c¸c nguån lùc sö dông ®Æc biÖt lµ sù tÝch luü kinh nghiÖm s¶n xuÊt, sù say mª víi nghÖ n«ng cña nh÷ng ng­êi n«ng d©n tiªn tiÕn ... v× vËy nã cã c¬ së kinh tÕx· héi v÷ng ch¾c. - Sù ph¸t triÓn kinh tÕ trang tr¹i theo h­íng gia ®×nh lµ chñ yÕucho phĐp qu¸ tr×nh chuuyÓn n«ng nghiÖp sang qu¸ tr×nh s¶n xuÊt hµng ho¸ diÔn ra mét c¸ch nhanh chăng. V× vËy nã thóc ®Èy c¸c hé tù cÊp tù tóc sang s¶n xuÊt hµng ho¸. - Ph¸t triÓn trang tr¹i gia ®×nh lµ h×nh thøc thÝch hîp ®Ó t¹o viÖc lµm, thu hót lao ®éng, gi¸ trÞ c«ng ¨n viÖc lµm cho ng­êi lao ®éng n«ng th«n, gi¸ trÞ v¸n ®̉ ®ãi ngh̀o chÝnh tõ n«ng nghiÖp, gi¶i ph¸p mang tÝnh kh¶ thi nhÊt trong ®iÒu kiÖn n­íc ta hiÖn nay. Bªn c¹nh ph¸t triÓn kinh tÕ trang tr¹i gia ®×nh quan ®iÓm nµy cho r»ng §¶ng vµ Nhµ n­íc cÇn cã chÝnh s¸ch khuyƠn n«ng ph¸t triÓn c¸c trang tr¹i t­ nh©n víi quy m« lín ë c¸c vïng hoang ho¸, vïng ®Êt trèng ®åi nói träc ®Ó tËn dông vµo s¶n xuÊt N«ng-L©m nghiÖp, ®ång thêi gãp phÇn gi¸ trÞ viÖc lµm vµ n©ng cao ®êi sèng cho ng­êi lao ®éng ë n«ng th«n. 1.1.3.Ph¸t triÓn ®a d¹ng c¸c lo¹i h×nh kinh doanh cña chñ trang tr¹i theo h­íng tËp trung ho¸, chuyªn m«n ho¸, ph¸t huy lîi thÕ so s¸nh ë mçi vïng ®Êt n­íc: Tõng vïng sinh th¸i ë n­íc ta hiÖn nay cã thÕ m¹nh riªng, v× vËy h­íng kinh doanh chÝnh cña trang tr¹i sÏ rÊt ®a d¹ng, tÝnh ®a d¹ng cña c¸c lo¹i h×nh trang tr¹i kh«ng chØ biÓu hiÖn ë nh÷ng ph­¬ng h­íng kinh doanh kh¸c nhau khi sö dông c¸c yÕu tè ®Çu vµo vµ kÕt qu¶ ®Çu ra cña trang tr¹i. H¬n n÷a, ®èi víi tõng trang tr¹i cô thÓ bªn c¹nh h­íng kinh doanh chÝnh theo quy ho¹ch vïng, viÖc lùa chän h­íng kinh doanh bæ sung ®a d¹ng còng ph¸t triÓn lµ yÕu tè t¹o nªn tÝnh ®a d¹ng vÒ lo¹i h×nh s¶n xuÊt kinh doanh cña trang tr¹i. 1.1.4. Ph¸t triÓn kinh tÕ trang tr¹i trªn mäi vïng ®Êt n­íc, trong nh÷ng n¨m tr­íc m¾t tËp trung ë c¸c vïng trung du, miÒn nói vµ nh÷ng vïng cã diÖn tÝch ®Êt N«ng-L©m-Ng­ nghiÖp b×nh qu©n nh©n khÈu cao: Trong mét vµi n¨m tíi, sù ®Çu t­ ngµy cµng t¨ng cña nhµ n­íc cho n«ng nghiÖp n«ng th«n vµ víi sù nç lùc cao cña n«ng d©n s¶n xuÊt n«ng nghiÖp n­íc ta sÏ cã b­íc ph¸t triÓn ®¸ng kÓ so víi hiÖn nay, nh­ng vÉn ch­a trë thµnh nÒn n«ng nghiÖp hiÖn ®¹i, s¶n xuÊt n«ng nghiÖp tuy t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng cßn thÊp, thu nhËp do khu vùc nµy mang l¹i ch­a cao, song nã vÉn lµ n¬i gi¸ trÞ viÖc lµm vµ thu nhËp cho ®¹i bé phËn lao ®éng n«ng th«n. ®ỉu nµy cã nghÜa lµ, trong mét vµi n¨m tíi ë nh÷ng vïng ®Êt chËt ng­êi ®«ng, kh¶ n¨ng tËp trung ruéng ®Êt vµo mét bé phËn n«ng d©n cã ®iÒu kiÖn vµ kinh nghiÖp s¶n xuÊt ®Ó h×nh thµnh kinh tÕ trang tr¹i sÏ diÔn ra rÊt khã kh¨n. Theo quan ®iÓm nµy cho r»ng tr­íc m¾t cÇn ph¶i tËp trung ph¸t triÓn m¹nh kinh tÕ trang tr¹i ë trung du, miÒn nói vµ nh÷ng vïng cã diÖn tich ®Êt n«ng nghiÖp b×nh qu©n nh©n khÈu t­¬ng ®èi cao. Nh­ vËy, chóng ta cã thÓ khai th¸c thªm ®Êt ®ai, MÆt n­íc nu«i trång thuû s¶n, lµm cho quy m« ®Êt n«ng nghiÖp t¨ng lªn thu hót kinh doanh vµ gi¸ trÞ viÖc lµm, ®¶m b¶o thu nhËp cho mét bé phËn lao ®éng ®ang d­ thÕa trong n«ng th«n, gãp phÇn lµm t¨ng khèi l­îng c¸c lo¹i n«ng s¶n hµng ho¸ ®¸p øng nhu cÇu tiªu dïng trong n­íc vµ xuÊt khÈu.®ång thêi viÖc ph¸t triÓn kinh tÕ trang tr¹i ë c¸c vïng hoang ho¸ , vïng ®åi nói sÏ gãp phÇn ®¸ng kÓ vµo viÖc t¨ng c­êng an ninh quèc phßng cña ®Êt n­íc vµ b¶o vÖ m«i tr­êng sinh th¸i. 1.1.5. Ph¸t huy néi lùc trong n«ng nghiÖp, n«ng th«n, t¹o b­íc ph¸t triÓn cña kinh tÕ trang tr¹i nh»m thu hót c¸c nguån lùc tõ bªn ngoµi cho ph¸t triÓn kinh tÕ trang tr¹i: C¸c nguån lùc trong n«ng nghiÖp n«ng th«n n­íc ta vÉn cßn lín, ngoµi tiÒm n¨ng dåi dµo cña nguån lao ®éng, tiÒm n¨ng vÒ ®Êt ®ai, vèn, kinh nghiÖm s¶n xuÊt... vÉn cã thÓ khai th¸c ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ trang tr¹i. Trªn thùc tÕ , sù ph¸t triÓn n«ng nghiÖp nãi chung, kinh tÕ trang tr¹i nãi riªng nh÷ng n¨m qua chñ yÕulµ khai th¸c c¸c nguån lùc tõ

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • doc66487.DOC
Tài liệu liên quan