Tóm tắt Luận án Giải pháp phát triển nhân lực khoa học và công nghệ ở Hải Phòng phục vụ công nghiệp hoá, hiện đại hoá - Phạm Văn Mợi

Kinh nghiệm phát triển nhân lực khoa học và công nghệ của

một số nước ở khu vực và một vài tỉnh, thành phố ở nước ta.

Luận án nghiên cứu kinh nghiệm của Singapo va Malaixia về phát

triển nhân lực khoa học va công nghệ, từ đó rút ra những kinh nghiệm ma 2

nước nay đều có, đó la:

- Coi trọng sự phát triển giáo dục - đao tạo các cấp phổ thông, đại học

- cao đẳng, đao tạo kỹ thuật , coi đó la nhân tố hang đầu đảm bảo nâng

cao chất lượng nhân lực KH&CN.

- Đều có những quan điểm đúng "Coi trọng thiên tai", đề cao vai trò

của tri thức va có những chính sách hấp dẫn thu hút các nha tri thức, các11

nha khoa học va công nghệ va những lao động kỹ thuật giỏi người nước

ngoai vao định cư, sinh sống va lam việc tại nước mình.

ở thanh phố Đa Nẵng va tỉnh Đồng Nai mỗi nơi có những kinh

nghiệm khác nhau về phát triển nhân lực KH&CN, do ưu thế, điều kiện

khác nhau, song cả Đa Nẵng va tỉnh Đồng Nai đều có chung kinh nghiệm

la: tập trung nâng cao chất lượng đao tạo của các trường Đại học, cao đẳng,

dạy nghề; khai thác các năng lực của hệ thống trường đại học, cao đẳng,

dạy nghề cho sự phát triển nhân lực KH&CN, đồng thời xây dựng mối

quan hệ, hợp tác giữa các trường đại học, cao đẳng để phát triển nhân lực

KH&CN ở địa phương mình.

Những kinh nghiệm của Singapo, Malaixia, Đa Nẵng va tỉnh Đồng Nai

la rất bổ ích, Thanh phố Hải Phòng cần nghiên cứu, vận dụng cho phù hợp

với thực tế của thanh phố.

 

pdf27 trang | Chia sẻ: trungkhoi17 | Lượt xem: 484 | Lượt tải: 1download
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Tóm tắt Luận án Giải pháp phát triển nhân lực khoa học và công nghệ ở Hải Phòng phục vụ công nghiệp hoá, hiện đại hoá - Phạm Văn Mợi, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
n nhân lực KH&CN ở một địa ph−ơng cụ thể. Từ tổng quan tình hình nghiên cứu đề tμi qua các công trình khoa học nêu trên, tác giả luận án rút ra kết luận: Nh− vậy, đã có khá nhiều công trình khoa học nghiên cứu về nguồn nhân lực, phát triển nguồn nhân lực, nhân lực KH&CN, sử dụng, phát triển nhân lực KH&CN phục vụ sự nghiệp CNH, HĐH đất n−ớc với những kết quả có giá trị tham khảo tốt, nên tác giả luận án kế thừa vμ phát triển để hoμn thμnh luận án với đề tμi: "Giải pháp phát triển nhân lực khoa học vμ công nghệ ở Hải Phòng phục vụ công nghiệp hoá, hiện đại hoá". Tuy nhiên, từ mục tiêu, nhiệm vụ khác nhau, phạm vi nghiên cứu khác nhau, các công trình khoa học nêu trên ch−a có điều kiện đi sâu nghiên cứu một cách có hệ thống về nhân lực KH&CN vμ phát triển nhân lực KH&CN phục vụ CNH, HĐH ở Hải Phòng. Do đó, đề tμi luận án của tác giả không trùng lặp với các công trình khoa học đã nêu về nội dung hình thức vμ cần thiết, có ý nghĩa lý luận vμ thực tiễn quan trọng. Ch−ơng 2 Cơ sở lý luận vμ thực tiễn về phát triển nhân lực khoa học vμ công nghệ phục vụ công nghiệp hoá, hiện đại hoá 2.1. Nhân lực, nhân lực khoa học và công nghệ 2.1.1. Khái niệm nhân lực Trên cơ sở tổng hợp một số quan niệm về nhân lực, luận án đã nêu ra khái niệm nhân lực. Nhân lực lμ tổng hợp những năng lực, sức mạnh thực tế của những ng−ời tham gia vμo quá trình lao động phát triển kinh tế - xã hội của đất n−ớc. Đó lμ tổng hợp các yếu tố số l−ợng, chất l−ợng lao động vμ cơ cấu nhân lực: 7 - Số l−ợng nhân lực lμ tổng số lao động đã vμ đang đ−ợc đμo tạo, đang vμ sẵn sμng tham gia vμo quá trình phát triển kinh tế - xã hội. Nó đ−ợc quy định bởi quy mô dân số. Có 2 nhóm nhân tố ảnh h−ởng đến số l−ợng nhân lực: nhóm yếu tố tự nhiên vμ nhóm yếu tố xã hội. Số l−ợng nhân lực quá lớn hoặc quá ít đều ảnh h−ởng tới sự phát triển kinh tế - xã hội. - Chất l−ợng nhân lực lμ tổng hợp những phẩm chất, năng lực, sức mạnh của ng−ời lao động tham gia vμo quá trình lao động phát triển kinh tế - xã hội. Nó đ−ợc tạo nên bởi những yếu tố cơ bản nh−: thể lực, trí tuệ, đạo đức, năng lực vμ thẩm mỹ của ng−ời lao động, trong đó thể lực trí tuệ lμ những yếu tố quan trọng nhất. - Cơ cấu nhân lực gồm: cơ cấu ngμnh nghề đ−ợc đμo tạo (đó lμ một tỷ lệ nhất định những lao động đã qua đμo tạo: công nhân kỹ thuật, trung cấp nghề, đại học vμ trên đại học); cơ cấu giới tính, tỷ lệ lao động nam, nữ đảm bảo hoạt động của các ngμnh, lĩnh vực kinh tế phù hợp với lao động nữ, lao động nam lμm việc ở những ngμnh, lĩnh vực đó đạt kết quả cao. - Cơ cấu độ tuổi: tỷ lệ hợp lý giữa các nhóm lao động tuổi cao, trung bình vμ thấp, đảm bảo cho nhân lực phát triển đồng đều, liên tục 2.1.2. Nhân lực khoa học và công nghệ Có nhiều quan niệm khác nhau về nhân lực KH&CN, tác giả luận án kế thừa các quan niệm đó vμ đ−a ra quan niệm nhân lực KH&CN lμ toμn bộ ng−ời lao động tham gia hoặc có khả năng tham gia vμo các hoạt động KH&CN mμ trực tiếp nhất lμ những ng−ời tham gia nghiên cứu khoa học, sáng tạo, ứng dụng, chuyển giao công nghệ phục vụ cho sự nghiệp phát triển đất n−ớc. Nhân lực KH&CN lμ một bộ phận quan trọng nhất của nguồn nhân lực của đất n−ớc (nhất lμ nguồn nhân lực chất l−ợng cao). Nhân lực KH&CN cũng đ−ợc tạo nên bởi các yếu tố chủ yếu nh−: số l−ợng; chất l−ợng vμ cơ cấu nhân lực KH&CN. Số l−ợng nhân lực KH&CN gồm: tổng số lao động hoạt động KH&CN, trong đó phải tính đến số l−ợng lao động hoạt động trong các ngμnh, các lĩnh vực KH&CN. 8 Chất l−ợng nhân lực KH&CN lμ có sức khoẻ tốt, thể lực tốt, có trình độ kiến thức (trình độ đμo tạo cao đẳng, đại học, sau đại học: thạc sĩ, tiến sĩ), kỹ năng nghề nghiệp vμ phong cách lμm việc đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH đất n−ớc Cơ cấu nhân lực KH&CN: xây dựng vμ phát triển đội ngũ nhân lực KH&CN với quy mô cần thiết đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, cơ cấu ngμnh nghề phù hợp với các nhiệm vụ xây dựng vμ phát triển đất n−ớc. 2.2. Công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở n−ớc ta và sự phát triển nhân lực khoa học và công nghệ đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH 2.2.1. Những vấn đề cơ bản về công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở n−ớc ta hiện nay Luận án đã tập trung phân tích, lμm rõ: - Tính tất yếu phải CNH, HĐH ở n−ớc ta. - Quan niệm CNH, HĐH trong điều kiện của cuộc cách mạng khoa học vμ công nghệ, xu thế phát triển kinh tế tri thức trên Thế giới vμ xu thế toμn cầu hoá, hội nhập kinh tế quốc tế. - Mục tiêu cơ bản của CNH, HĐH ở n−ớc ta theo văn kiện Đại hội lần thứ VIII, lần thứ IX của Đảng. Đặc biệt lμ Đại hội lần thứ X của Đảng (2005) đã nhấn mạnh: Đẩy mạnh CNH, HĐH gắn với phát triển kinh tế tri thức để đến năm 2020 n−ớc ta cơ bản trở thμnh n−ớc công nghiệp theo h−ớng hiện đại. Đồng thời Đại hội X của Đảng cũng đã nêu ra các nội dung cơ bản của CNH, HĐH ở n−ớc ta hiện nay: + Đẩy mạnh CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn. Đây lμ nội dung chủ yếu của CNH, HĐH. Đồng thời giải quyết đồng bộ vấn đề nông nghiệp, nông thôn vμ nông dân. + Phát triển nhanh công nghiệp, xây dựng vμ dịch vụ. + Phát triển khoa học vμ công nghệ phù hợp với xu thế phát triển của cuộc cách mạng khoa học vμ kinh tế tri thức trên Thế giới. - Để thực hiện thắng lợi CNH, HĐH, đ−a n−ớc ta cơ bản trở thμnh n−ớc công nghiệp theo h−ớng hiện đại vμo năm 2020, cần phát huy mạnh mẽ nguồn lực con ng−ời, nguồn nhân lực, nhất lμ nguồn nhân lực chất l−ợng cao (trong đó có nhân lực KH&CN). Từ đó, luận án đã nêu ra 9 ph−ơng h−ớng chung xây dựng vμ phát triển nguồn nhân lực chất l−ợng cao nhằm đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH lμ: "Phát triển nhân lực chất l−ợng cao có thể lực tốt, đủ về số l−ợng, có cơ cấu hợp lý, có trình độ kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp vμ phong cách lμm việc đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH đất n−ớc, thích ứng với trình độ phát triển của Việt Nam năm 2020 lμ n−ớc công nghiệp theo h−ớng hiện đại vμ hội nhập quốc tế. Đồng thời luận án cũng nêu ra h−ớng cụ thể đối với từng nhóm nguồn nhân lực chất l−ợng cao: Nhóm nguồn nhân lực Đại học - Cao đẳng; nhóm nguồn nhân lực khoa học vμ công nghệ vμ nhóm lao động kỹ thuật. 2.2.2. Phát triển nhân lực khoa học và công nghệ phục vụ công nghiệp hoá, hiện đại hoá 2.2.2.1. Khái niệm về phát triển nhân lực khoa học và công nghệ Trên cơ sở phân tích lý luận phát triển con ng−ời, phát triển nguồn nhân lực, luận án nêu ra khái niệm phát triển nhân lực KH&CN phục vụ CNH, HĐH lμ tổng thể các hoạt động nhằm xây dựng lực l−ợng lao động KH&CN đủ về số l−ợng, đảm bảo về chất l−ợng, có cơ cấu hợp lý, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của mỗi địa ph−ơng nói riêng vμ của đất n−ớc nói chung, thông qua các chủ tr−ơng, chính sách của Đảng vμ Nhμ n−ớc về CNH, HĐH vμ phát triển kinh tế - xã hội. Mục tiêu phát triển nhân lực KH&CN lμ đảm bảo nhân lực có số l−ợng thích hợp, có chất l−ợng vμ có cơ cấu hợp lý theo yêu cầu CNH, HĐH đất n−ớc. Nội dung phát triển nhân lực KH&CN gồm: - Tăng c−ờng về số l−ợng nhân lực KH&CN: thông qua hoạt động giáo dục vμ đμo tạo. - Nâng cao chất l−ợng nhân lực KH&CN: từ việc tăng c−ờng thể lực, thể chất phẩm chất chính trị, đạo đức đến nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ năng của nhân lực KH&CN. - Xây dựng cơ cấu nhân lực KH&CN hợp lý gồm cơ cấu về trình độ đμo tạo, tuổi tác, giới tính vμ cơ cấu đμo tạo Chủ thể phát triển nhân lực KH&CN: ng−ời sử dụng lao động; các viện nghiên cứu, tr−ờng đại học, cao đẳng; các cơ quan quản lý nhμ n−ớc trong lĩnh vực KH&CN; bản thân ng−ời lao động hoạt động trong lĩnh vực nμy 10 Đối t−ợng phát triển của nhân lực KH&CN lμ những ng−ời đang vμ sẽ hoạt động, lao động trong lĩnh vực KH&CN. Hoạt động phát triển nhân lực KH&CN có thể gồm các b−ớc chủ yếu sau đây: kế hoạch hoá nguồn nhân lực KH&CN; tuyển chọn nhân lực KH&CN; sử dụng nhân lực KH&CN; đánh giá nhân lực KH&CN; đμo tạo, bồi d−ỡng; thực hiện chính sách đãi ngộ đối với nhân lực KH&CN. 2.2.2.2. Vai trò của phát triển nhân lực KH&CN phục vụ công nghiệp hoá, hiện đại hoá - Góp phần chuyển dịch cơ cấu ngμnh kinh tế theo h−ớng hiện đại. - Lμ nhân tố quan trọng thực hiện có hiệu quả việc tiếp nhận chuyển giao công nghệ vμ nâng cao năng lực, trình độ công nghệ của n−ớc ta. - Nhân tố chủ yếu để nâng cao năng suất lao động, phát triển bền vững kinh tế - xã hội vμ môi tr−ờng. - Lμ nhân tố thúc đẩy sự hình thμnh vμ phát triển kinh tế tri thức. 2.2.2.3. Những nhân tố tác động đến phát triển nhân lực khoa học và công nghệ gồm: Quan điểm, đ−ờng lối, chủ tr−ơng, chính sách của Đảng vμ Nhμ n−ớc; yêu cầu (đòi hỏi) nâng cao chất l−ợng phát triển kinh tế theo h−ớng bền vững; việc xây dựng vμ phát triển các ngμnh công nghiệp công nghệ cao trong quá trình CNH, HĐH; việc triển khai ứng dụng vμ tiếp nhận công nghệ cao; yêu cầu hội nhập vμo thị tr−ờng lao động vμ thị tr−ờng KH&CN Thế giới. 2.3. Kinh nghiệm phát triển nhân lực khoa học và công nghệ của một số n−ớc ở khu vực và một vài tỉnh, thành phố ở n−ớc ta. Luận án nghiên cứu kinh nghiệm của Singapo vμ Malaixia về phát triển nhân lực khoa học vμ công nghệ, từ đó rút ra những kinh nghiệm mμ 2 n−ớc nμy đều có, đó lμ: - Coi trọng sự phát triển giáo dục - đμo tạo các cấp phổ thông, đại học - cao đẳng, đμo tạo kỹ thuật, coi đó lμ nhân tố hμng đầu đảm bảo nâng cao chất l−ợng nhân lực KH&CN. - Đều có những quan điểm đúng "Coi trọng thiên tμi", đề cao vai trò của tri thức vμ có những chính sách hấp dẫn thu hút các nhμ tri thức, các 11 nhμ khoa học vμ công nghệ vμ những lao động kỹ thuật giỏi ng−ời n−ớc ngoμi vμo định c−, sinh sống vμ lμm việc tại n−ớc mình. ở thμnh phố Đμ Nẵng vμ tỉnh Đồng Nai mỗi nơi có những kinh nghiệm khác nhau về phát triển nhân lực KH&CN, do −u thế, điều kiện khác nhau, song cả Đμ Nẵng vμ tỉnh Đồng Nai đều có chung kinh nghiệm lμ: tập trung nâng cao chất l−ợng đμo tạo của các tr−ờng Đại học, cao đẳng, dạy nghề; khai thác các năng lực của hệ thống tr−ờng đại học, cao đẳng, dạy nghề cho sự phát triển nhân lực KH&CN, đồng thời xây dựng mối quan hệ, hợp tác giữa các tr−ờng đại học, cao đẳng để phát triển nhân lực KH&CN ở địa ph−ơng mình. Những kinh nghiệm của Singapo, Malaixia, Đμ Nẵng vμ tỉnh Đồng Nai lμ rất bổ ích, Thμnh phố Hải Phòng cần nghiên cứu, vận dụng cho phù hợp với thực tế của thμnh phố. Ch−ơng 3 Thực trạng phát triển nhân lực khoa học vμ công nghệ ở thμnh phố Hải phòng 3.1. Tiềm năng phát triển nhân lực khoa học và công nghệ ở Thành phố Hải Phòng ở đây, tác giả luận án trình bμy khái quát về Thμnh phố Hải Phòng d−ới góc độ tiềm năng phát triển nhân lực KH&CN. Từ đó rút ra nhận xét về những −u thế vμ kém lợi thế của nhân lực KH&CN ở Thμnh phố Hải Phòng. Có thể nói, so với các thμnh phố (trừ Hμ Nội vμ Thμnh phố Hồ Chí Minh) cùng loại. Hải Phòng lμ thμnh phố có lợi thế trong vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, cũng nh− vùng Đồng bằng Sông Hồng, vùng Duyên hải Bắc Bộ, có vai trò quan trọng trong "hợp tác hai hμnh lang, một vμnh đai kinh tế", có lợi thế về phát triển kinh tế biển, về kinh tế công nghiệp truyền thống, có tiềm lực khoa học vμ công nghệ, cũng nh− những điều kiện thuận lợi về kinh tế - xã hội cho sự phát triển nhanh khoa học vμ công nghệ, theo đó lμ nhân lực KH&CN ở thμnh phố có nhiều cơ hội thuận lợi để phát huy vai trò, năng lực của mình. 12 Từ những vấn đề nêu trên, tác giả luận án cho rằng nhân lực KH&CN ở Thμnh phố Hải Phòng có những lợi thế: - Sớm tiếp cận đ−ợc với các ngμnh công nghiệp dựa trên công nghệ cao. - Có −u thế trong việc nghiên cứu phát triển kinh tế biển: môi tr−ờng biển, dịch vụ hμng hải, công nghiệp biển - Có nhiều cơ hội thuận lợi cho việc học hỏi kinh nghiệm, liên kết vμ hợp tác, khai thác tiềm năng, lợi thế của đội ngũ cán bộ khoa học vμ công nghệ ở Trung −ơng, Hμ Nội vμ các tỉnh lân cận. Bên cạnh đó, nhân lực KH&CN ở Thμnh phố Hải Phòng có những bất cập trong nghiên cứu khoa học xã hội vμ nhân văn, khoa học quản lý nói chung, một số chuyên ngμnh khoa học - kỹ thuật nông nghiệp vμ lĩnh vực hoạt động hẹp, tập trung vμo lĩnh vực giáo dục - đμo tạo, thuỷ sản, tμi nguyên môi tr−ờng biển, hμng hải. 3.2. Thực trạng phát triển nhân lực khoa học và công nghệ ở Thành phố Hải Phòng phục vụ công nghiệp hoá, hiện đại hoá Để đánh giá thực trạng phát triển nhân lực KH&CN ở Thμnh phố Hải Phòng. Tác giả luận án vận dụng tổng hợp các tiêu chí về nhân lực KH&CN ở Thμnh phố Hải Phòng, nội dung phát triển nhân lực KH&CN, các nhân tố tác động vμ một vμi yếu tố trong hoạt động phát triển nhân lực KH&CN. 3.2.1. Nhân lực khoa học và công nghệ ở Thành phố Hải Phòng đ∙ từng b−ớc phát triển cả về số l−ợng, chất l−ợng và cơ cấu 3.2.1.1. Tình hình chung về phát triển nhân lực KH&CN ở Thành phố Hải Phòng - Từ 2001 đến nay, nhân lực khoa học vμ công nghệ ở Thμnh phố Hải Phòng luôn luôn tăng về số l−ợng, với tốc độ tăng 2,2%/năm. (Năm 2001 có 44,159 ng−ời, năm 2008 lμ 65,571 ng−ời). - Về chất l−ợng (chủ yếu đánh giá trình độ các mặt) Trình độ đμo tạo cao đẳng, đại học hμng năm đều tăng một cách tuyệt đối (số l−ợng), t−ơng đối (%). Năm 2001: 43,482 ng−ời/tổng số 44,159, năm 2008: 63,932ng−ời/tổng số 65,571 ng−ời. Trình độ ngoại ngữ từ A trở lên chỉ đạt 12,6% trong tổng số nhân lực KH&CN (theo nghĩa rộng) năm 2008. 13 Trình độ tin học: số ng−ời sử dụng máy tính trong đội ngũ nhân lực KH&CN chiếm 60,9%. - Về cơ cấu: + Độ tuổi: Tuổi bình quân của đội ngũ nhân lực KH&CN lμ 41,45 tuổi (cả n−ớc lμ 40,2, Hμ Nội 40, Thμnh phố Hồ Chí Minh 37,8 tuổi). Cán bộ KH&CN trong độ tuổi 30-50 chiếm 50%. + Cơ cấu trình độ đμo tạo: Cao đẳng 23,1%; Đại học 75%; trên đại học 1,9%. + Phân bổ nhân lực KH&CN: Giáo dục - đμo tạo 28,09%; kinh doanh, quản lý 27,93%; kỹ thuật công nghiệp 9,77%; nông - lâm - ng− nghiệp 2,53%; các ngμnh khác 31,68%. 3.2.1.2. Tình hình cụ thể các nhóm nhân lực KH&CN Sự phân bố nhân lực KH&CN theo các khối nhân lực KH&CN trong các khối cơ quan, doanh nghiệp, trong nhμ n−ớc vμ ngoμi nhμ n−ớc có tỉ lệ khác nhau so với tổng nhân lực KH&CN. Năm 2008, tỷ lệ nhân lực KH&CN trong cơ quan hμnh chính sự nghiệp vμ các cơ quan đảng, đoμn thể 40% trong khi đó khối tr−ờng Đại học, CĐ, THCN, tổ chức KH&CN lμ 8,0%, khối doanh nghiệp 52%. Nh− vậy, có sự không cân đối trong phân bố nhân lực KH&CN, dẫn tới hiện t−ợng vừa thiếu lại vừa thừa trong yêu cầu phát triển khoa học vμ công nghệ. • Số l−ợng cán bộ KH&CN trong các tổ chức KH&CN còn rất mỏng, tính chuyên nghiệp thấp, năng lực nghiên cứu khoa học còn yếu, cơ sở vật chất, kỹ thuật cho công tác nghiên cứu, hoạt động thực nghiệm còn rất thiếu vμ lạc hậu, mới chỉ đủ năng lực giải quyết những vấn đề nhỏ, ch−a đủ khả năng vμ điều kiện để giải quyết các vấn đề lớn. • Số lao động trong các doanh nghiệp tăng nhanh trong các năm qua, nh−ng tỷ lệ nhân lực KH&CN lại giảm dần từ 24,29% năm 2001 xuống còn 8,05% năm 2008. Nguyên nhân lμ lao động di chuyển vμo lμm việc tại các doanh nghiệp da giầy, may chủ yếu lμ lao động phổ thông, giản đơn. Đội ngũ quản lý vμ lãnh đạo các doanh nghiệp ở Hải Phòng đang còn nhiều hạn chế, trong đó hạn chế lớn nhất, chi phối tới toμn bộ quá trình phát triển của doanh nghiệp, lμ kiến thức vμ kỹ năng quản lý, điều hμnh. 14 Cán bộ lãnh đạo, quản lý của Thμnh phố có trình độ chuyên môn đ−ợc đμo tạo (bằng cấp, chứng chỉ) cơ bản đáp ứng đ−ợc yêu cầu của tiêu chuẩn chức danh cán bộ đang đảm nhận, trình độ của họ dần dần đ−ợc nâng lên. Tuy nhiên, chất l−ợng cán bộ lãnh đạo, quản lý nhμ n−ớc ch−a đồng đều ở các cấp, các ngμnh. Số cán bộ đ−ợc đμo tạo, có trình độ chuyên môn, lý luận chính trị, quản lý nhμ n−ớc, ngoại ngữ, tin học chủ yếu tập trung ở khối các cơ quan sở, ban, ngμnh của Thμnh phố. 3.2.2. Về đào tạo nhân lực khoa học và công nghệ Tổng số sinh viên tăng từ 10.000 năm 2001 lên gần 40.000 năm 2008. Năng lực đμo tạo của các tr−ờng Đại học năm 2008 đã tăng gấp 4 lần so với năm 2001. Năng lực đμo tạo của các cơ sở đμo tạo của Thμnh phố cũng tăng đáng kể, năm 2001 đμo tạo gần 2000 sinh viên thì năm 2008 đạt gần 10.000 sinh viên (tăng 5 lần). Chất l−ợng đμo tạo của các tr−ờng ngμy cμng đ−ợc nâng lên, đã cung cấp một l−ợng khá lớn cán bộ khoa học vμ kỹ thuật cho Thμnh phố vμ các tỉnh, thμnh trong cả n−ớc. Loại hình các cơ sở đμo tạo cũng đa dạng, phong phú nh−: tr−ờng công lập, tr−ờng thuộc các tổng công ty vμ tr−ờng dân lập, t− thục Đμo tạo sau Đại học: từ 1991 đến nay, trung bình mỗi năm đμo tạo khoảng 10 tiến sĩ, 120 thạc sĩ, trong đó 89% đội ngũ nμy đ−ợc đμo tạo tại các tr−ờng đại học trong n−ớc, 8% ở các viện nghiên cứu, 3,0% đμo tạo ở các tổ chức KH&CN địa ph−ơng. Năm 2005 thμnh phố có 1.440 thạc sĩ vμ tiến sĩ, năm 2008 đã tăng lên 1.639 thạc sĩ vμ tiến sĩ. 3.2.3 Đánh giá nhân lực KH&CN (thông qua vai trò, đóng góp của đội ngũ cán bộ KH&CN ở thành phố Hải Phòng) Trong những năm qua, nhân lực KH&CN đã phát huy khá mạnh mẽ vai trò của mình vμ có nhiều đóng góp vμo phát triển kinh tế - xã hội thμnh phố, nổi bật nhất: Thứ nhất: Cung cấp, tham m−u, t− vấn, tham gia xây dựng các chiến l−ợc, kế hoạch, quy hoạch, chính sách phát triển kinh tế - xã hội, khoa học vμ công nghệ Thứ hai: Nhân lực KH&CN góp phần quan trọng vμo việc nâng cao chất l−ợng tăng tr−ởng kinh tế, sức cạnh tranh của sản phẩm hμng hoá của 15 các doanh nghiệp ở thμnh phố. Thông qua việc tiếp cận chuyển giao công nghệ của n−ớc ngoμi, việc lμm chủ vμ cải tiến công nghệ, sáng tạo của nhân lực KH&CN ở nhiều doanh nghiệp đã tạo ra nhiều sản phẩm xuất khẩu, sản phẩm mới có hμm l−ợng công nghệ cao vμ một số ngμnh sản xuất công nghiệp dựa trên công nghệ cao đã hình thμnh phát triển nh−: đóng tμu, sản xuất ô tô 3.2.4. Tình hình thực hiện các chính sách phát triển nhân lực KH&CN Một là, cơ chế chính sách quản lý nhân lực KH&CN. Hai là, cơ chế chính sách thu hút, sử dụng nhân lực KH&CN nh−: chính sách tiền l−ơng, tiền th−ởng −u đãi, chính sách khen th−ởng, tôn vinh các nhμ KH&CN có nhiều thμnh tích sáng tạo KH&CN, hỗ trợ kinh phí đμo tạo sau đại học nhằm sử dụng, thu hút cán bộ KH&CN ở thμnh phố vμ ngoμi thμnh phố. Ba là, cơ chế chính sách đầu t− phát triển khoa học vμ công nghệ (có nhân lực KH&CN). Chính sách đầu t− phát triển KH&CN của thμnh phố trong những năm qua đã thực hiện đầu t− tập trung, có trọng điểm, không dμn đều nhằm vμo tăng c−ờng tiềm lực khoa học vμ công nghệ (có nhân lực KH&CN) của thμnh phố. Vốn đầu t− cho phát triển khoa học vμ công nghệ của thμnh phố còn ít, vốn chỉ chiếm ch−a đến 2,0% tổng chi ngân sách thμnh phố (ch−a bằng 0,5% GDP). Các chính sách nμy, đặc biệt lμ chính sách sử dụng, thu hút cán bộ KH&CN, ch−a có tầm chiến l−ợc lâu dμi, còn mang nặng tính chất tình thế; ch−a đủ mạnh vμ hấp dẫn cán bộ KH&CN. 3.2.5. Khái quát thực trạng và nguyên nhân của những hạn chế trong phát triển nhân lực KH&CN ở thành phố 3.2.5.1. Khái quát thực trạng - Cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội, khoa học vμ công nghệ ở Thμnh phố Hải Phòng, nhân lực KH&CN thông qua đμo tạo, đμo tạo lại vμ sử dụng đã phát triển nhanh về số l−ợng, nâng cao từng b−ớc về chất l−ợng, cơ cấu dần dần hợp lý. Đội ngũ cán bộ khoa học vμ công nghệ đã thích 16 nghi dần với cơ chế thị tr−ờng, hội nhập quốc tế vμ có nhiều đóng góp cho sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội, khoa học vμ công nghệ của thμnh phố. - Tuy nhiên, bên cạnh những mặt đạt đ−ợc, đội ngũ cán bộ KH&CN ở thμnh phố còn có những hạn chế yếu, kém: + Nhìn tổng thể đội ngũ cán bộ khoa học vμ công nghệ còn thiếu về số l−ợng. + Một bộ phận cán bộ KH&CN bất cập về kiến thức, năng lực vμ trình độ tr−ớc yêu cầu của kinh tế thị tr−ờng, của CNH, HĐH vμ hội nhập quốc tế. + Thiếu cán bộ KH&CN đầu đμn ở nhiều lĩnh vực. + Có sự mất cân đối về ngμnh nghề đμo tạo. + Lực l−ợng cán bộ có năng lực nghiên cứu khoa học xã hội vμ nhân văn còn mỏng, trình độ hạn chế, không chuyên sâu, ch−a đáp ứng đ−ợc yêu cầu nghiên cứu một số vấn đề phức tạp. + Thu hút nhân lực KH&CN từ bên ngoμi ch−a đặt đúng vị trí trong chiến l−ợc phát triển khoa học vμ công nghệ của thμnh phố. 3.2.5.2. Nguyên nhân của hạn chế + Nhận thức của cán bộ một số ngμnh, cấp, địa ph−ơng ch−a đầy đủ vμ sâu sắc về vai trò của khoa học vμ công nghệ vμ phát triển nhân lực KH&CN. + Cơ cấu chính sách, môi tr−ờng kinh tế - xã hội ch−a thực sự thuận lợi cho phát triển nhân lực KH&CN. + Đầu t− cho KH&CN nói chung, cho phát triển nhân lực KH&CN nói riêng có hạn hẹp, ch−a đủ mức cần thiết. + Ch−a tạo lập đ−ợc thị tr−ờng KH&CN, môi tr−ờng hấp dẫn, điều kiện lμm việc thuận lợi cho cán bộ KH&CN chất l−ợng cao. + Hợp tác quốc tế trong phát triển nhân lực KH&CN còn nhiều yếu kém. 17 Ch−ơng 4 Quan điểm, mục tiêu vμ những giải pháp chủ yếu phát triển nhân lực khoa học vμ công nghệ ở Hải Phòng phục vụ công nghiệp hoá, hiện đại hoá 4.1. Quan điểm, mục tiêu phát triển nhân lực khoa học và công nghệ ở thành phố Hải Phòng 4.1.1. Bối cảnh quốc tế và trong n−ớc tác động đến phát triển nhân lực khoa học và công nghệ ở n−ớc ta nói chung và ở Hải Phòng nói riêng Tác giả luận án đề cập đến 3 vấn đề quan trọng: Một là, cuộc cách mạng khoa học vμ công nghệ, xu thế phát triển kinh tế tri thức trên Thế giới. Hai là, xu thế toμn cầu hoá vμ hội nhập kinh tế quốc tế ngμy cμng gia tăng. Ba là, những định h−ớng phát triển công nghiệp vμ khoa học, công nghệ ở n−ớc ta. Những vấn đề nμy có tác động quan trọng đến thời cơ, thách thức cho sự phát triển kinh tế, khoa học vμ công nghệ cũng nh− nhân lực khoa học vμ công nghệ ở Việt Nam nói chung, thμnh phố Hải Phòng nói riêng trong khi khả năng cạnh tranh, cơ sở vật chất kỹ thuật, trình độ công nghệ của nền kinh tế n−ớc ta thấp hơn nhiều so với các n−ớc đang phát triển trong khu vực. 4.1.2. Quan điểm, mục tiêu phát triển nhân lực khoa học và công nghệ của Thành phố Hải Phòng 4.1.2.1 Những quan điểm định h−ớng Thứ nhất: Nhân lực KH&CN lμ yếu tố then chốt, có ý nghĩa quyết định đối với phát triển KH&CN của Thμnh phố. Phát triển nhân lực KH&CN phải đảm bảo đủ số l−ợng, chất l−ợng, cơ cấu hợp lý đảm bảo đủ nhu cầu về nhân lực KH&CN trong các lĩnh vực, ngμnh Thứ hai: Phát triển nhân lực KH&CN của Thμnh phố phải gắn chặt với đổi mới giáo dục vμ đμo tạo, đặc biệt lμ giáo dục đμo tạo đại học vμ cao đẳng 18 Thứ ba: Phát triển nhân lực KH&CN dựa trên cơ sở vừa sử dụng có hiệu quả nhân lực hiện có, thu hút nhân tμi, vừa tăng c−ờng đμo tạo, bồi d−ỡng nâng cao chất l−ợng nhân lực KH&CN. 4.1.2.2. Mục tiêu phát triển nhân lực KH&CN ở Thành phố Hải Phòng Dựa vμo mục tiêu phát triển khoa học vμ công nghệ của Thμnh phố Hải Phòng đến năm 2020, luận án đề cập đến mục tiêu phát triển nhân lực KH&CN của thμnh phố lμ: có đ−ợc đội ngũ nhân lực KH&CN có thể lực tốt, đủ về số l−ợng, chất l−ợng vμ cơ cấu hợp lý, có trình độ kiến thức, chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp vμ phong cách lμm việc đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH, thích ứng với trình độ phát triển của Hải Phòng vμo năm 2020 lμ thμnh phố công nghiệp theo h−ớng hiện đại vμ hội nhập quốc tế. Cụ thể: - Về số l−ợng: Đến năm 2015: lao động có trình độ đại học, cao đẳng trở lên đạt 500ng−ời.vạn dân; tiến sĩ từ 206 lên 400 ng−ời, thạc sĩ từ 1433 lên 2.500 ng−ời. Năm 2020: lao động có trình độ đại học, cao đẳng trở lên đạt 700 ng−ời.vạn dân; tiến sĩ từ 400 lên 500 ng−ời, thạc sĩ từ 2.500 lên 3.500 ng−ời. - Về chất l−ợng: Nhân lực KH&CN có trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp đạt trình độ trung bình, tiến dần tới trình độ khá trong khu vực vμo năm 2020: đủ năng lực triển khai, ứng dụng các thμnh tựu KH&CN hiện đại, tiếp thu, lμm chủ vμ sử dụng có hiệu quả công nghệ hiện đại nhập từ n−ớc ngoμi (công nghệ thông tin, công nghệ sinh học, công nghệ tự động hoá). Chú trọng việc xây dựng đội ngũ chuyên gia giỏi, cán bộ KH&CN đầu đμn. Nâng cao trình độ kỹ năng thực hμnh ngoại ngữ cho nhân lực đại học, cao đẳng; đến năm 2020 phổ cập ngoại ngữ ở mức sử dụng các kỹ năng nghe, nói viết đối với nhân lực đại học, cao đẳng d−ới tuổi 40. - Về cơ cấu: Phát triển nhân lực KH&CN, có cơ cấu trình độ, chuyên môn phù hợp với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của Thμnh phố; −u tiên cho những 19 lĩnh vực công nghệ tiên tiến. Hệ thống các tổ chức KH&CN, các tr−ờng đại học trên địa bμn đủ khả năng giải quyết các nhiệm vụ KH&CN trọng điểm của Thμnh phố, có sự ảnh h−ởng tới vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc vμ vùng Duyên hải Bắc bộ. H−ớng −u tiên phát triển nhân lực KH&CN của Thμnh phố lμ tập trung vμo các ngμnh mμ Thμnh phố có −u thế phát triển nh−: đóng tμu, cơ khí, vật liệu xây dựng, luyện kim - cán kéo thép, hμng tiêu dùng vμ xuất khẩu, kinh tế dịch vụ, chế biến hải sản; vμo các ngμnh đang trong xu thế phát triển vμ có hμm l−ợng chất xám cao nh−: điện - điện tử, tự động hoá, công nghệ vật liệu mới, công nghệ sinh học vμ công nghệ thông tin. 4.2. Những giải pháp chủ yếu phát triển nhân lực KH&CN ở thành phố Hải Phòng 4.2

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • pdftom_tat_luan_an_giai_phap_phat_trien_nhan_luc_khoa_hoc_va_co.pdf
Tài liệu liên quan