Giáo án bồi dưỡng học sinh giỏi môn Toán

A/. Mục tiêu:

- Học sinh nắm vững định nghĩa và các tính chất về luỹ thừa, vận dụng thành thạo vào trong giải bài tập về luỹ thừa.

- Vận dụng thành thạo các phép biến đổi vào trong các bài tập số học.

- Rèn luyện cho học sinh thói quen tự đọc sách, tư duy lô gic óc phân tích tổng hợp.

B/. Chuẩn bị:

 Nội dung chuyên đề, kiến thức cơn bản cần sử dụng và các bài tập tự luyện.

 

doc41 trang | Chia sẻ: vudan20 | Ngày: 14/03/2019 | Lượt xem: 45 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Giáo án bồi dưỡng học sinh giỏi môn Toán, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
ện cho học sinh thói quen tự đọc sách, tư duy lô gic óc phân tích tổng hợp. B/. Chuẩn bị: Nội dung chuyên đề, kiến thức cơn bản cần sử dụng và các bài tập tự luyện. C/. Nội dung chuyên đề. I/ Kiến thức cơ bản. 1, Định nghĩa: an = a . a ....a (a, n ẻ N ; n ³ 1 ) Ví dụ: 23 = 2 . 2 . 2 = 8 5 . 5 . 5 = 53 Quy ước: a0 = 1 (aạ0) 2, Nhân hai luỹ thừa cùng cơ số (chia) a, am . an = am+n b, am : an = am-n (aạ0 ; m ³ n ) Ví dụ: 35 . 32 = 35+2 = 37 2 . 22 . 23 = 21+2+3 = 26 a2 : a = a42-1 = a (aạ0) 139 : 135 = 134 3, Lũy thừa của một tích. Ví dụ: Tính: ( 2 . 3)2 = (2 . 3) (2 . 3) = (2 . 2) (3 . 3) = 22 . 32 Tổng quát: (a . b )n = an . bn 4, Luỹ thừa của luỹ thừa. Ví dụ: Tính (32)3 = 32 . 32 . 32 = 32.3 = 36 Tổng quát: (am)n = am.n Ví dụ: 93 . 32 = (32)3 . 32 = 36 . 33 . 38 = 93 . 9 = 94 6, Thứ tự thực hiện phép tính. Nâng luỹ thừa – Nhân, chia – cộng trừ. 7, So sánh 2 luỹ thừa. a, Luỹ thừa nào có giá trị lớn hơn thì lớn hơn. 23 và 32 23 = 8 ; 32 = 9 . Vì 8 23< 32 b, Luỹ thừa có cùng cơ số. Luỹ thừa nào có số mũ lớn hơn thì lớn hơn. Ví dụ: 162 và 210 162 = (24)2 = 28 Vì 228 162<210 c, Hai luỹ thừa có cùng số, luỹ thừa nào có cơ số lớn hơn thì lớn hơn. Ví dụ: 23 < 33 So sánh: 272 và 46 272 = (33)2 = 36.Vì 36 272< 46 II/. Bài tập Bài tập 1: Viết gọn các biểu thức sau bằng cách dùng luỹ thừa. a, 3 . 3 . 3 . 4 . 4 = 33 . 42 b, a . a . a + b . b . b . b = a3+ b4 Bài tập 2: Tính giá trị biểu thức. a, 38 : 34 + 22 . 23 = 34 + 25 = 81 + 32 = 113 b, 3 . 42 – 2 . 32 = 3 . 16 – 2 . 9 = 30 c, d, e, = g, Bài tập 3: Viết các tổng sau thành một bình phương a, 13 + 23 = 32 b, 13 + 23 + 33 = 42 c, 13 + 23 + 33 + 43 = 52 Bài tập 4: Viết kết quả sau dưới dạng một luỹ thừa a, 166 : 42 = 166: 16 = 165 b, 178: 94= (33)8 : (32)8 : (32)4 = 324 : 38 = 316  c, 1254 ; 253= (53)4 : (52)3 = 512. 56 = 56 d, 414 . 528 = (22)14 . 528= 228 . 528 = 1028 e, 12n: 22n = (3.4)n : (22)n = 3n . 4n : 4n = 3n Bài tập 5: Tìm x ẻ N biết a, 2x . 4 = 128 => 2x = 32 => 2x = 25=> x = 5 b, x15 = x => x = 0 x = 1 c, (2x + 1)3 = 125 => (2x + 1)3 = 53 => 2x + 1 = 5 => 2x = 4 => x = 2 d, (x – 5)4 = (x - 5)6 => x – 5 = 0 => x = 5 x – 5 = 1 x = 6 Bài tập 6: So sánh: a, 3500 và 7300 3500 = 35.100 = (35)100 = 243100 7300 = 73.100 . (73 )100 = (343)100 Vì 243100 3500 < 7300 b, 85 và 3 . 47 . 85 = (23)+5 = 215 <3.214 = 3.47 => 85 < 3 . 47 d, 202303 và 303202 202303 =(2023)201 ; 303202 = (3032)101 Ta so sánh 2023 và 3032 2023 = 23. 101 . 1013 và 3032 => 3032 < 2023 3032 = 33. 1012 = 9.1012 Vậy 303202 < 2002303 e, 321 và 231 321 = 3 . 3 20 = 3. 910 ; 231 = 2 . 230 = 2 . 810 3 . 910> 2 . 810 => 321 > 231 g, 111979 < 111980 = (113)660 = 1331660 371320 = (372)660 = 1369660 Vì 1369660 > 1331660 => 371320 > 111979 Bài tập 7: Tìm n ẻ N sao cho: a) 50 < 2n < 100 b) 50<7n < 2500 Bài tập 8: Tính giá trị của các biểu thức a) b) (1 + 2 ++ 100)(12 + 22 + + 102)(65 . 111 – 13 . 15 . 37) Bài tập 9: Tìm x biết: a) 2x . 7 = 224 b) (3x + 5)2 = 289 c) x. (x2)3 = x5 d) 32x+1 . 11 = 2673 Bài tập 10: Cho A = 1 + 2 + 22 + +230 Viết A + 1 dưới dạng một lũy thừa Bài tập 11: Viết 2100 là một số có bao nhiêu chữ số khi tính giá trị của nó. Bài tập 12: Tìm số có hai chữ số biết: - Tổng các chữ số của nó không nhỏ hơn 7 - Tổng các bình phương các chữ số của nó không lớn hơn 30 - Hai lần số được viết bởi các chữ số của số phải tìm nhưng theo thứ tự ngược lại không lớn hơn số đó. Bài tập 13: Tìm số tự nhiên biết (a + b + c)3 = (a ạ b ạ c) Bài tập 14: Có hay không số tự nhiên (a + b + c + d)4 = CHệế SOÁ TAÄN CUỉNG CUÛA MOÄT TÍCH, MOÄT LUếY THệỉA 1. Trong thửùc teỏ nhieàu khi ta khoõng caàn bieỏt giaự trũ cuỷa moọt soỏ maứ chổ caàn bieỏt moọt hay nhieàu chửừ soỏ taọn cuứng cuỷa noự. Chaỳng haùn, khi so xoồ soỏ muoỏn bieỏt coự truựng nhửừng giaỷi cuoỏi hay khoõng ta chổ caàn so 2 chửừ soỏ cuoỏi cuứng. Trong toaựn hoùc, khi xeựt moọt soỏ coự chia heỏt cho 2, 4, 8 hoaởc chia heỏt cho 5, 25, 125 hay khoõng ta chổ caàn xeựt 1, 2, 3 chửừ soỏ taọn cuứng cuỷa soỏ ủoự (xem Đ 10). 2. Tỡm chửừ soỏ taọn cuứng cuỷa tớch. - Tớch caực soỏ leỷ laứ moọt soỏ leỷ. - ẹaởc bieọt, tớch cuỷa moọt soỏ leỷ coự taọn cuứng laứ 5 vụựi baỏt kỡ soỏ leỷ naứo cuừng coự chửừ soỏ taọn cuứng laứ 5. - Tớch cuỷa moọt soỏ chaỹn vụựi baỏt kỡ moọt soỏ tửù nhieõn naứo cuừng laứ moọt soỏ chaỹn. ẹaởc bieọt, tớch cuỷa moọt soỏ chaỳn coự taọn cuứng laứ 0 vụựi baỏt kỡ soỏ tửù nhieõn naứo cuừng coự chửừ soỏ taọn cuứng laứ 0. 3. Tỡm chửừ soỏ taọn cuứng cuỷa moọt luyừ thửứa. - Caực soỏ tửù nhieõn coự taọn cuứng baống 0, 1, 5, 6 khi naõng leõn luyừ thửứa baỏt kỡ ( khaực 0 ) vaón giửừ nguyeõn chửừ soỏ taọn cuứng cuỷa noự. - Caực soỏ tửù nhieõn taọn cuứng baống nhửừng chửừ soỏ 3, 7, 9 khi naõng leõn luyừ thửứa 4n ủeàu coự taọn cuứng laứ 1. ...34n = ...1; ...74n = ...1; 94n = ...1 - Caực soỏ tửù nhieõn taọn cuứng baống nhửừng chửừ soỏ 2, 4, 8 naõng leõn luừy thửứa 4n (n ≠ 0) ủeàu coự taọn cuứng laứ 6. ...24n = ...6 ; ...44n = ...6 ; 84n = ...6 ( Rieõng ủoỏi vụựi caực soỏ tửù nhieõn coự chửừ soỏ taọn cuứng laứ 4 hoaởc 9, naõng leõn luừy thửứa leỷ ủeàu coự chửừ soỏ taọn cuứng baống chớnh noự; naõng leõn luừy thửứa chaỹn coự chửừ soỏ taọn cuứng laàn lửụùt laứ 6 vaứ 1). 4. Moọt soỏ chớnh phửụng thỡ khoõng coự taọn cuứng baống 2, 3, 7, 8. Thớ duù 1: Cho A = 51n + 47102 (n є N). Chửựng toỷ raống A chia heỏt cho 10. Giaỷi: 51 n = 1 47102 = 47100 . 472 = 474.25 . 472 = 1 ì 9 = 9. Vaọy A = 1 + 9 = 0 ; Vaọy A chia heỏt cho 10. Thớ duù 2: Ta ủaừ bieỏt ngoaứi dửụng lũch, AÂm lũch ngửụứi ta coứn ghi lũch theo heọ ủeỏn CAN CHI, chaỳng haùn Nhaõm Ngoù, Quyự Muứi, Giaựp Thaõn, Chửừ thửự nhaỏt chổ haứng CAN cuỷa naờm. Coự 10 can laứ: Haứng can Giaựp Aỏt Bớnh ẹinh Maọu Kổ Canh Taõn Nhaõm Quyự Maừ soỏ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 (0) Muoỏn tỡm haứng CAN cuỷa moọt naờm ta duứng coõng thửực ủụn giaỷn sau ủaõy roài ủoỏi chieỏu keỏt quaỷ vụựi baỷng treõn: Haứng CAN = Chửừ soỏ taọn cuứng cuỷa naờm dửụng lũch _ 3 (Neỏu chửừ soỏ taọn cuứng cuỷa naờm dửụng lũch nhoỷ hụn 3 thỡ ta mửụùn theõm 10). Baõy giụứ baùn haỷy tỡm haứng CAN cuỷa caực naờm Ngoù quan troùng trong lũch sửỷ giaứnh ủoọc laọp cuỷa daõn toọc ta trong theỏ kổ XX ủoự laứ naờm 1930 naờm ẹaỷng CSVN ra ủụứi vaứ naờm 1954 chieỏn thaộng ẹieọn Bieõn Phuỷ. Giaỷi : 10 _ 3 = 7 CANH ; 1930 laứ naờm CANH NGOẽ 4 _ 3 = 1 GIAÙP ; 1954 laứ naờm GIAÙP NGOẽ BAỉI TAÄP 1. Nửụực Vieọt Nam daõn chuỷ coọng hoứa ra ủụứi sau caựch maùng thaựng Taựm naờm 1945, ủoự laứ moọt naờm Daọu. Haừy tỡm haứng CAN cuỷa naờm Daọu ủoự. 2. Em tuoồi gỡ ? Tỡm haứng CAN cuỷa tuoồi ủoự. 3. Tỡm chửừ soỏ taọn cuứng cuỷa caực soỏ sau : 7430 ; 4931 ; 9732 ; 5833 ; 2335 . 4. Tỡm hai chửừ soỏ taọn cuứng cuỷa caực soỏ sau 5n ( n > 1 ). 5. Chửựng toỷ raống caực toồng, hieọu sau khoõng chia heỏt cho 10. a) A = 98 . 96 . 94 .92 _ 91 . 93 . 95 . 97 b) B = 405n + 2405 + m2 (m,n є N ; n ≠ 0). 6. Tỡm chửừ soỏ taọn cuứng cuỷa caực soỏ sau : a) 234567 ; b) 579675 7. Tớch caực soỏ leỷ lieõn tieỏp coự taọn cuứng laứ 7. Hoỷi tớch ủoự coự bao nhieõu thửứa soỏ ? Tớch A = 2 . 22. 23 ....210 x 52 . 54 . 56 514 taọn cuứng baống bao nhieõu chửừ soỏ 0 ? 8*. Cho S = 1 + 31 + 32 +33 + + 330. Tỡm chửừ soỏ taọn cuứng cuỷa S, tửứ ủoự suy ra S khoõng phaỷi laứ soỏ chớnh phửụng. Các dấu hiệu chia hết A/. Mục tiêu: Học sinh nắm vững các tính chất chia hết và các tdấu hiệu chia hết vào trong giải bài tập. Vận dụng thành thạo các phép biến đổi vào trong các bài tập số học. Rèn luyện cho học sinh thói quen tự đọc sách, tư duy lô gic óc phân tích tổng hợp. B/. Chuẩn bị: Nội dung chuyên đề, kiến thức cơn bản cần sử dụng và các bài tập tự luyện. C/. Nội dung chuyên đề. I/ Kiến thức cơ bản. Các tính chất chia hết: a M m và b M m => (a + b) M m a không chia hết cho m và b M m => (a + b) không chia hết cho m Các dấu hiệu chia hết. Dấu hiệu chia hết cho 2; 5; 3; 9; 4; 25; 8; 125; 11 3) Tìm dư của một số khi chia cho Tìm số dư khi chia cho 5-3-9-4-25-8-125 II/. Bài tập: Bài tập 1: Tổng các số tự nhiên từ 1 đến 154 có chia hết cho 2 không? cho 5 không? 11935 Bài tập 2: Có bao nhiêu số tự nhiên có 4 chữ số chia hết cho 5 chữ số hàng nghìn là 6, các chữ số hàng trăm và hàng trục bằng nhau. 20 Bài tập 3: Cho A= 119 + 118 ++ 11 + 1. Chứng minh rằng A 5 B= 2 + 22 + 23 +.+ 220 . Chứng minh rằng B 5 Bài tập 4: Trong các số tự nhiên nhỏ hơn 1000. Có bao nhiêu số chia hết cho 2 nhưng không chia hết cho 5 ? Giải: + Số chia hết cho 2 là: + 1 = 500 (số) + Số chia hết cho 2 và cho 5 là: + 1 = 100 (số) Vậy có 400 số thỏa mãn điều kiện đề bài. Bài tập 5: Tìm 2 STN liên tiếp có 2 c/s biết rằng một số chia hết cho 4 một số chia hết cho 25. (24; 25); (75; 76) Bài tập 6: Dùng 10 c/s khác nhau viết thành số có 10 c/s chia hết cho 4 sao cho. a- Lớn nhất b- Nhỏ nhất 9876543210 1023457896 Bài tập 7: CMR a- 1050 + 5 chia hết cho 3 và 5 b- 1025 + 26 chia hết cho 9 và 2. Bài tập 8: Tìm số có 4 chữ số biết rằng chữ số hàng nghìn là 9 và số đó chia hết cho 2; 4 ; 5 và 9 Giải: Gọi số phải tìm là b = 0 a = 0 => c = 0 b = 2 a = 7 b = 4 a = 5 b = 6 a = 3 b = 8 a = 1 Bài tập 9: Tìm các chữ số a và b sao cho a – b = 4 và 3 a =6 => b = 2 a =6 => b = 2 Bài tập 10: Phải thay x bởi chữ số nào để a) 113 + x chia hết cho 7 (x = 6) b) 113 + x chia hết cho 7 dư 5 (x = 4) c) 7 (x = 3) Bài tập 11: Với x; y; z ẻ Z . CMR (100x + 10y + z) 21 ú (x –2y + 4z) 21 Giải Xét hiệu 100x + 10y + z) – 16 (x –2y + 4z) = 48x + 42y – 63z 21 Bài tập 12: CMR: "n ẻ N ta có 2.7n + 1 3 Giải: Với n = 2b => 2.7n + 1 = 2.49b + 1 º 0 (mod 3) n = 2b + 1=> 2.7n + 1 = 14.49b + 1 º 0 (mod 3) Bài tập 13: Có hay không một số nguyên dương là bội của 2003 mà có 4 chữ số tận cùng là 2004 ? Giải Có: Xét dãy số 2004 Theo Dirkhlê có 2 số có cùng số 20042004 dư khi chia cho 2003. Vậy hiệu 2004 Chúng chia hết cho 2003 20042004 Hiệu có dạng: 10k. 20042004 2003 Mà (10k:2003) = 1 => đpcm./. Bài tập 14: CMR tồn tại b ẻ N* sao cho: 2003b- 1 105 Giải: Xét dãy số: 2003 200322003+1 Theo Dirichlê tồn tại 2 số có cùng số dư khi chia cho 105 Hiệu của chúng có dạng 2003m(2003b - 1) 105 Mà (2003m: 105) = 1 => 2003b – 1 105 Số chính phương A/. Mục tiêu: Học sinh nắm vững định nghĩa và các tính chất của số chính phương vào trong giải bài tập. Vận dụng thành thạo các phép biến đổi luỹ thừa vào trong các bài tập số học. Rèn luyện cho học sinh thói quen tự đọc sách, tư duy lô gic óc phân tích tổng hợp. B/. Chuẩn bị: Nội dung chuyên đề, kiến thức cơn bản cần sử dụng và các bài tập tự luyện. C/. Nội dung chuyên đề. I/ Kiến thức cơ bản. 1- Định nghĩa: Số chính phương là số có thể viết được dưới dạng bình phương của một số tự nhiên. 2- Tính chất: a- Số chính phương chỉ có tận cùng bằng 0; 1; 4; 5; 6; 9 không thể tận cùng bằng 2; 3; 7; 8 (điều ngược lại không đúng). b- Khi phân tích ra thừa số nguyên tố, số chính phương chỉ chứa các thừa số nguyên tố với số mũ chẵn. Không chứa các thừa số nguyên tố với số mũ lẻ. c- Các tính chất: CSP chia hết cho 2 => chia hết cho 4 3 => chia hết cho 9 5 => chia hết cho 25 8 => chia hết cho 16 d- Một số là số chính phương khi và chỉ khi có số ước là lẻ. II/. Bài tập: Bài tập 1: Cho 4 chữ số 0; 2; 3; 4. Tìm số chính phương có 4 chữ số gồm 4 chữ số đã cho. Giải: Số chính phương không thể tận cùng là 2; 3. Số chính phương có tận cùng là 0 thì phải có tận cùng là 00. Do đó số lập được phải có tận cùng là 4. => Số đó chia hết cho 2 => chia hết cho 4. Xét các số: 2304; 3204; 3024 => 2304 = 482 Bài tập 2: Các số sau có phải là số chính phương hay không ? a) A = 3 + 32 + 33 +.+ 320 b) B = 11 + 112+ 113. Giải: a) A 3 nhưng A º 3 (mod 9) => A không phải là số chính phương b) B º 3 (mod 10) => B không phải là số chính phương Bài tập 3: CMR: A = + + không phải là số chính phương Giải: A = 111( a + b + c) = 3 . 37 ( a + b + c) (số mũ lẻ) Bài tập 4: Tìm số chính phương lập bởi 4 chữ số: 7; 2; 4; 0. Bài tập 5: Các tổng sau có là số chính phương không? a) 1010 + 8 c) 1010 + 5 b) 100! + 7 d) 10100 + 1050 + 1 Bài tập 6: Chứng tỏ các số sau không là Số chính phương. a) b) c) = .101 /101 => không là Số chính phương Bài tập 7: Một số tự nhiên có 30 chữ số 1. Hỏi có cách nào thêm các chữ số 0 vào vị trí tuỳ ý để tạo thành một số chính phương không? Bài tập 8: Tìm n có 2 chữ số, biết rằng 2n+ 1 và 3n + 1 đều là các số chính phương. Bài tập 9: Tìm số chính phương n có 3 chữ số, biết rằng n chia hiết cho 5 và nếu nhân n với 2 thì tổng các chữ số của nó không đổi. Bài tập 10: Tìm số tự nhiên n (n>0) sao cho tổng. 1! + 2! + + n! là một số chính phương. Bài tập 11: Tìm các chữ số a và b sao cho là số chính phương. Bài tập 12: Chứng minh rằng tổng bình phương của 2 số lẻ bất kỳ không phải là một số chính phương. Bài tập 13: Một số gồm 4 chữ số, khi đọc ngược lại thì không đổi và chia hết cho 5. Số đó có thể là số chính phương hay không? Bài tập 14: Tìm số chính phương có 4 chữ số chia hết cho 33. Ước chung và bội chung A/. Mục tiêu: Học sinh nắm vững định nghĩa và các tính chất của ước chung, ƯCLN, bội chung, BCNN vào trong giải bài tập. Vận dụng thành thạo các tính chất về chia hết vào trong các bài tập. Rèn luyện cho học sinh thói quen tự đọc sách, tư duy lô gic óc phân tích tổng hợp. B/. Chuẩn bị: Nội dung chuyên đề, kiến thức cơn bản cần sử dụng và các bài tập tự luyện. C/. Nội dung chuyên đề. I/ Kiến thức cơ bản. 1- Tính chất chia hết liên quan a m a n => a m.n (m,n)=1 a.b m => b m (a, m) =1 2- Thuật toán Ơclit: Ví dụ: Tìm ƯCLN của các cặp số sau: 11111 và 1111 342 và 266 11111 chia 1111 dư 1 342 chia 266 dư 76 11111 chia 1 dư 0 266 chia 76 dư 38 => ƯCLN (11111; 1111) =1 76 chia 38 dư 0 => ƯCLN (342; 266) = 38 I/ Bài tập. Bài tập 1: 3 khối 6 – 7 – 8 theo thứ tự có 300 học sinh- 276 học sinh – 252 học sinh xếp hàng dọc để điều hành sao cho hàng dọc mỗi khối như nhau. Có thể xếp nhiều nhất thành mấy hàng dọc để mỗi khối không lẻ ? kho đó mỗi khối có bao nhiêu hàng ngang? Giải: Số hàng dọc = ƯCLN (300; 276; 252) = 12 K6 có 300 : 12 = 25 K7 có 276 : 12 = 23 K8 có 252 : 12 = 21 Bài tập 2: CMR các cặp số sau nguyên tố cùng nhau với mọi n ẻ N a) n; 2n + 1 c)3n + 2; 5n + 3 b) 2n + 3; 4n + 8 d) 2n + 1; 6n + 5 Bài tập 3: a) Biết a – 5b 17 CMR 10a + b 17 (a, b ẻ N) b) Biết 3a + 2b 17 CMR 10a + b 17 (a, b ẻ N) Bài tập 4: Có 100 quyển vở và 90 bút chì được thưởng đều cho một số học sinh còn lại 4 quyển vở và 18 bút chì không đủ chia đều. Tính số học sinh. Giải: Gọi số học sinh là a: => 100 – 4 a ; 90 – 18 a Bài tập 5: Tìm n ẻ N sao cho: a) 4n – 5 13 b) 5n + 1 7 c) 25n + 3 53 Giải: a) 4n – 5 13 => 4n – 5 +13 13 => 4n + 8 13 => 4(n+2) 13 => n + 2 13 => n + 2 + 13 b => n = 13b – 2 b) 5n + 1 7 => 5n + 1 – 21 7 => 5n – 20 7 => 5(n - 4) 7 => n – 4 7 => n = 7b + 4 c) Tương tự. Bài tập 6: Tìm n sao cho a) n + 4 n + 1 b) n2 + 4 n + 2 Giải: a) n + 4 n + 1 => (n + 1) + 3 n + 1 => 3 n + 1 b- n2 + 4 n + 2 => n2 + 2n – 2n – 2 + 6 n + 1 => n(n + 2) – 2 (n + 2) + 6 n + 1 Bài tập 7: Tìm x, y sao cho a) ( x + 1) (2y - 1) = 12 b) x – 6 = y (x + 12) Giải b) (x + 2) – 8 = y ( x + 2) => 8 = (x + 2) – y ( x + 2) => 8 = (x + 2) (1 - y) Bài tập 8: Tìm số tự nhiên nhỏ hơn 500 sao cho chia nó cho 15, cho 35 được các số dư là 8 và 13. Giải Gọi số phải tìm là a. => a- 8 15 => a – 8 + 30 15 => a + 22 35 a – 13 35 a – 13 + 35 35 a + 22 15 Bài tập 9: Tìm dạng chung của số tự nhiên a sao cho chia 4; 5; 6 lần lượt có số dư là 3; 4; 5 và chia hết cho 13 Giải a + 1 ẻ BC (4; 5; 6) => a + 1 60 => a + 1 – 300 60 => a – 299 60 và a 13 a – 13 . 23 13 a – 299 13 => a – 299 BCNN (60; 13) a – 299 780 => a = 780b + 299 (bẻ N) Bài tập 10: Tìm số tự nhiên nhỏ nhất chia cho 5; cho 7; 9 dư là 3; 4; 5 Giải Gọi số phải tìm là a: => 2a chia cho 5; 7; 9 đều dư 1 2a – 1 = BCNN (5; 7; 9) = 315 => 2a – 1 = 315 => a = 158 Bài tập 11: Một thiết bị điện tử 605 phát tiếng bíp; chiều thứ 2 625 bíp lúc 10h sáng cả 2 cùng kêu hỏi lúc mấy giờ cả 2 cùng kêu (10h 31p) Bài tập 12: Tìm n để các số sau nguyên tố cùng nhau a) 9n + 24 và 3n + 4 b) 18n + 3 và 21n + 7 Giải: a) giả sử d là ước của 9n + 24 và 3n + 4 => 9n + 24 d => 12 d => d ẻ {3; 2} 3n + 4 d dẻP d ạ 3 vì 3n + 4 3 Vậy để (9n + 24; 3n + 4)= 1 => n lẻ b) 18n + 3 d => 21 d => dẻ {3; 7} 18n + 3 d d ạ 3 vì 21n + 7 3 => d = 7 18n + 3 7 => 18n + 3 – 21 7 => 18(n - 1) 7 => n ạ 7 b + 1 ( 18n + 3; 21n + 7) = 1 Vậy để (9n + 24; 3n + 4)= 1 => n lẻ Tìm 2 số tự nhiên biết Bài tập 13: Hiệu bằng 84; ƯCLN bằng 28; nằm trong khoảng (300; 440) a= 392 ; b= 308 Bài tập 14: ƯCLN bằng 16; số lớn là 96 (16 hoặc 80) Bài tập 15: BCNN bằng 770; một số bằng 14 (770; 385; 110; 55) Bài tập 16: (a, b) = 15; [a; b] = 2100(a, b) (15; 31500) (45; 10500) (60; 7875) (150; 4500) (180; 2625) (315; 1500) (375; 1260) (420; 1125) Bài tập 17: a . b = 180; [a; b] = 20 (a; b) (3; 60) (12; 15) Bài tập 18: [a; b] – (a; b) = 35 (1; 36) (4; 9) (5; 40) (7; 42) (14; 21) (35; 70) Bài tập 19: a + b = 30 [a; b] = 6 (a; b) Một số dạng toán ÔN TậP lớp 6 Bài toán 1: Thực hiện phép tính: A = (157. 57 - 99. 57 - 572) : 57 + 57 B = 2 - 4 + 6 - 8 + + 98 - 100 Lời giải: Ta có: A = 57(157 - 99 - 57: 57 + 57 = 1 + 57 = 58 B = (2 - 4) + (6 - 8) + + (98 - 100) = (- 2) + (- 2) + (-2) + + (- 2) = - 98 Bài toán 2: Tìm x: 200 - (254 : x + 3+ : 2 = 262 (1) 5.2x+ 1 = 80 (với x là số tự nhiên) (2) Lời giải: Ta có: (1) (254 : x + 3) : 2 = 200 - 262 (254 : x + 3) : 2 = - 62 254 : x + 3 = - 124 254 : x = - 127 x = - 2 (2) 2x + 1 = 16 x + 1 = 4 x = 3. Bài toán 3: Cho A = . Tìm các chữ số x, y thoả mãn: a/ A chia hết cho cả 2, 3, 5. b/ A chia hết cho 45 và chia cho 2 dư 1. Lời giải: a/ Vì A chia hết cho cả 2 và 5 nên A chia hết cho 10. Do đó y = 0. Vì A chia hết cho 3 nên 6 + 2 + x + 1 + y = 9 + x là số chia hết cho 3. Do đó x 3. Vậy x b/ Vì A chia cho 2 dư 1 nên y lẻ. Vì A chia hết cho 45 nên A chia hết cho cả 9 và 5. Suy ra y = 5 và 6 + 2 + x + 1 = 14 + x là số chia hết cho 8. Do đó (x + 5) Vậy x = 9. Bài toán 4: Số HS của một trường trong khoảng từ 2500 đến 2600. Nếu toàn thể HS của trường xếp hàng 3 thì thừa một bạn, xếp hàng 4 thì thừa 2 bạn, xếp hàng 5 thì thừa 3 bạn, xếp hàng 7 thì thừa 5 bạn. Tính số HS của trường ? Lờp giải: Gọi số HS của trường là x (x N, 2500 < x < 2600) Từ giả thiết suy ra a + 2 là số chia hết cho cả 3, 4, 5 và 7. Mà BCNN(3,4,5,7) = 420 nên a + 2 chia hết cho 420, vì 2503 chia cho 420 bằng 5 dư 403 và 2601 chia 420 bằng 6 dư 81 nên a + 2 = 420.6 tức là a = 2518 Vậy số HS của trường là 2518 em. Bài toán 5: Ch S = 3 + 32 + 33 + + 3100 a/ Chứng minh rằng S chia hết cho 4 b/ Chứng minh rằng 2S + 3 là một luỹ thừa của 3 c/ Tìm chữ số tận cùng của S. Lời giải: Ta có a/ S = 3(1 + 3) + 33(1 + 3) + 399(1 + 3) = 4(3 + 33 + 35 + + 399). Vậy S chia hết cho 4. b/ Ta có: 2S + 3 = 3(3 - 1) + 32(3 - 1) + 33(3 - 1) + + 3100(3 - 1) + 3 = 32 - 3 + 33 - 32 + 34 - 33 + + 3101 - 3100 + 3 = 3101 c/ Ta có S = 3(1 + 3 + 32 + 33) + 35(1 + 3 + 32 + 33)+ + 397(1 + 3 + 32 + 33) = 40(1 + 3 + 32 + 33) Suy ra S có tận cùng bằng 0. Bài toán 6: Tìm chữ số tự nhiên n để 3n + 29 chia hết cho n + 3. Lời giải: Vì (3n + 29) (n + 3+ mà 3(n + 3) (n + 3) nên 20 9n + 3) n + 3 4; 5; 10; 20 n 1; 2; 7; 17 Bài toán 7: Tìm các số tự nhiên a, b thảo mãn a + b = 120 và (a, b) = 15. Lời giải: Đặt a = 15x, b = 15y với (x, y) = 1. Vì a + b = 120 nên x + y = 8. Suy ra . Vậy: so sánh phân số A/. Mục tiêu: Học sinh nắm vững định nghĩa và các tính chất của ước chung, ƯCLN, bội chung, BCNN vào trong giải bài tập. Vận dụng thành thạo các tính chất về chia hết vào trong các bài tập. Rèn luyện cho học sinh thói quen tự đọc sách, tư duy lô gic óc phân tích tổng hợp. B/. Chuẩn bị: Nội dung chuyên đề, kiến thức cơn bản cần sử dụng và các bài tập tự luyện. C/. Nội dung chuyên đề. I/ Kiến thức cơ bản. CAÙCH 1: Quy ủoàng maóu dửụng roài so saựnh caực tửỷ :tửỷ naứo lụựn hụn thỡ phaõn soỏ ủoự lụựn hụn Vớ duù : So saựnh ? Ta vieỏt : ; Chuự yự :Phaỷi vieỏt phaõn soỏ dửụựi maóu dửụng . CAÙCH 2: Quy ủoàng tửỷ dửụng roài so saựnh caực maóu coự cuứng daỏu “+” hay cuứng daỏu “-“: maóu naứo nhoỷ hụn thỡ phaõn soỏ ủoự lụựn hụn . Vớ duù 1 : Vớ duù 2: So saựnh ? Ta coự : ; Vớ duù 3: So saựnh ? Ta coự : ; Chuự yự : Khi quy ủoàng tửỷ caực phaõn soỏ thỡ phaỷi vieỏt caực tửỷ dửụng . CAÙCH 3: (Tớch cheựo vụựi caực maóu b vaứ d ủeàu laứ dửụng ) +Neỏu a.d>b.c thỡ + Neỏu a.d<b.c thỡ ; + Neỏu a.d=b.c thỡ Vớ duù 1: Vớ duù 2: Vớ duù 3:So saựnh Ta vieỏt ; Vỡ tớch cheựo –3.5 > -4.4 neõn Chuự yự : Phaỷi vieỏt caực maóu cuỷa caực phaõn soỏ laứ caực maóu dửụng vỡ chaỳng haùn do 3.5 < -4.(-4) laứ sai CAÙCH 4: Duứng soỏ hoaởc phaõn soỏ laứm trung gian . Duứng soỏ 1 laứm trung gian: Neỏu Neỏu maứ M > N thỡ M,N laứ phaàn thửứa so vụựi 1 cuỷa 2 phaõn soỏ ủaừ cho . Phaõn soỏ naứo coự phaàn thửứa lụựn hụn thỡ phaõn soỏ ủoự lụựn hụn. Neỏu maứ M > N thỡ M,N laứ phaàn thieỏu hay phaàn buứ ủeỏn ủụn vũ cuỷa 2 phaõn soỏ ủoự. Phaõn soỏ naứo coự phaàn buứ lụựn hụn thỡ phaõn soỏ ủoự nhoỷ hụn. Baứi taọp aựp duùng : Baứi taọp 1: So saựnh Ta coự : ; Baứi taọp 2: So saựnh Ta coự : ; Baứi taọp 3 : So saựnh Ta coự Duứng 1 phaõn soỏ laứm trung gian:(Phaõn soỏ naứy coự tửỷ laứ tửỷ cuỷa phaõn soỏ thửự nhaỏt , coự maóu laứ maóu cuỷa phaõn soỏ thửự hai) Vớ duù : ẹeồ so saựnh ta xeựt phaõn soỏ trung gian . Vỡ *Nhaọn xeựt : Trong hai phaõn soỏ , phaõn soỏ naứo vửứa coự tửỷ lụựn hụn , vửứa coự maóu nhoỷ hụn thỡ phaõn soỏ ủoự lụựn hụn (ủieàu kieọn caực tửỷ vaứ maóu ủeàu dửụng). *Tớnh baộc caàu : Baứi taọp aựp duùng : Baứi taọp 1: So saựnh -Xeựt phaõn soỏ trung gian laứ , ta thaỏy -Hoaởc xeựt soỏ trung gian laứ , ta thaỏy Baứi taọp 2: So saựnh Duứng phaõn soỏ trung gian laứ Ta coự : Baứi taọp 3: (Tửù giaỷi) So saựnh caực phaõn soỏ sau: e) f) g) h) (Hửụựng daón : Tửứ caõu ac :Xeựt phaõn soỏ trung gian. Tửứ caõu dh :Xeựt phaàn buứ ủeỏn ủụn vũ ) Duứng phaõn soỏ xaỏp xổ laứm phaõn soỏ trung gian. Vớ duù : So saựnh Ta thaỏy caỷ hai phaõn soỏ ủaừ cho ủeàu xaỏp xổ vụựi phaõn soỏ trung gian laứ. Ta coự : Baứi taọp aựp duùng : Duứng phaõn soỏ xaỏp xổ laứm phaõn soỏ trung gian ủeồ so saựnh : CAÙCH 5: Duứng tớnh chaỏt sau vụựi m0 : Baứi taọp 1: So saựnh Ta coự : (vỡ tửỷ < maóu) Vaọy A < B . Baứi taọp 2: So saựnh Ta coự : Coọng theo veỏ ta coự keỏt quaỷ M > N. Baứi taọp 3:So saựnh ? Giaỷi: (aựp duùng ) CAÙCH 6: ẹoồi phaõn soỏ lụựn hụn ủụn vũ ra hoón soỏ ủeồ so saựnh : + Hoón soỏ naứo coự phaàn nguyeõn lụựn hụn thỡ hoón soỏ ủoự lụựn hụn. + Neỏu phaàn nguyeõn baống nhau thỡ xeựt so saựnh caực phaõn soỏ keứm theo. Baứi taọp 1:Saộp xeỏp caực phaõn soỏ theo thửự tửù taờng daàn. Giaỷi: ủoồi ra hoón soỏ : Ta thaỏy: neõn . Baứi taọp 2: So saựnh Giaỷi: maứ Baứi taọp 3: Saộp xeỏp caực phaõn soỏ theo thửự tửù taờng daàn. Giaỷi: Xeựt caực phaõn soỏ nghũch ủaỷo: , ủoồi ra hoón soỏ laứ : Ta thaỏy: Baứi taọp 4: So saựnh caực phaõn soỏ : ? Hửụựng daón giaỷi: Ruựt goùn A=1 , ủoồi B;C ra hoón soỏ A<B<C. Baứi taọp 5: So saựnh Hửụựng daón giaỷi:-Ruựt goùn ( Chuự yự: 690=138.5&548=137.4 ) Baứi taọp 6: (Tửù giaỷi) Saộp xeỏp caực phaõn soỏ theo thửự tửù giaỷm daàn. PHAÀN II: CAÙC BAỉI TAÄP TOÅNG HễẽP . Baứi taọp 1: So saựnh caực phaõn soỏ sau baống caựch hụùp lyự: (Gụùi yự: a) Quy ủoàng tửỷ c) Xeựt phaàn buứ , chuự yự : d)Chuự yự: Xeựt phaàn buứ ủeỏn ủụn vũ e)Chuự yự: phaàn buứ ủeỏn ủụn vũ laứ:) Baứi taọp 2: Khoõng thửùc hieọn pheựp tớnh ụỷ maóu , haừy duứng tớnh chaỏt cuỷa phaõn soỏ ủeồ so saựnh caực phaõn soỏ sau: Hửụựng daón giaỷi:Sửỷ duùng tớnh chaỏt a(b + c)= ab + ac +Vieỏt 244.395=(243+1).395=243.395+395 +Vieỏt 423134.846267=(423133+1).846267= +Keỏt quaỷ A=B=1 (Gụùi yự: laứm nhử caõu a ụỷ treõn ,keỏt quaỷ M=N=1,P>1) Baứi taọp 3: So saựnh Gụùi yự: 7000=7.103 ,ruựt goùn Baứi taọp 4: So saựnh Gụùi yự: Chổ tớnh Tửứ ủoự keỏt luaọn deó daứng : A < B Baứi taọp 5:So saựnh ? Gụùi yự: 1919=19.101 & 191919=19.10101 ; Keỏt quaỷ M>N Mụỷ roọng : 123123123=123.1001001 ;.. Baứi taọp 6: So saựnh Gụùi yự: +Caựch 1: Sửỷ duùng ; chuự yự : +Caựch 2: Ruựt goùn phaõn soỏ sau cho 101. Baứi taọp 7: Cho a,m,n N* .Haừy so saựnh : Giaỷi: Muoỏn so saựnh A & B ,ta so saựnh & baống caựch xeựt caực trửụứng hụùp sau: Vụựi a=1 thỡ am = an A=B Vụựi a0: Neỏu m= n thỡ am = an A=B Neỏu m< n thỡ am < an A < B Neỏu m > n thỡ am > an A >B Baứi taọp 8: So saựnh P vaứ Q, bieỏt raống: ? Vaọy P = Q Baứi taọp 9: So saựnh Giaỷi: Ruựt goù

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docSo hoc 6 GA BDHSG_12429922.doc
Tài liệu liên quan