Tiểu luận Những vướng mắc về bảo hiểm xã hội đối với người lao động trong công cuộc cải cách doanh nghiệp Nhà nước hiện nay

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU. 2

NỘI DUNG. 3

I. Khái niệm, đặc trưng, vai trò của bảo hiểm xã hội (BHXH). 3

1. Khái niệm BHXH. 3

2. Đặc trưng của BHXH. 3

3. Vai trò của BHXH đối với người lao động và đối với xã hội. 3

II. Những vướng mắc về BHXH đối với người lao động trong công cuộc cải cách doanh nghiệp Nhà nước hiện nay. 5

1. BHXH đối với vấn đề lao động dôi dư. 6

2. BHXH với việc sắp xếp lao động doanh nghiệp. 7

3. Cải cách doanh nghiệp với vấn đề nợ BHXH. 7

III. Một số kiến nghị về hướng giải quyết. 8

1. Hướng thứ nhất. 8

2. Hướng thứ hai. 9

KẾT LUẬN. 11

TÀI LIỆU THAM KHẢO. 12

 

doc13 trang | Chia sẻ: maiphuongdc | Lượt xem: 1456 | Lượt tải: 4download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Tiểu luận Những vướng mắc về bảo hiểm xã hội đối với người lao động trong công cuộc cải cách doanh nghiệp Nhà nước hiện nay, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
môc lôc lêi më ®Çu. 2 néi dung. 3 I. Kh¸i niÖm, ®Æc tr­ng, vai trß cña b¶o hiÓm x· héi (BHXH). 3 1. Kh¸i niÖm BHXH. 3 2. §Æc tr­ng cña BHXH. 3 3. Vai trß cña BHXH ®èi víi ng­êi lao ®éng vµ ®èi víi x· héi. 3 II. Nh÷ng v­íng m¾c vÒ BHXH ®èi víi ng­êi lao ®éng trong c«ng cuéc c¶i c¸ch doanh nghiÖp Nhµ n­íc hiÖn nay. 5 1. BHXH ®èi víi vÊn ®Ò lao ®éng d«i d­. 6 2. BHXH víi viÖc s¾p xÕp lao ®éng doanh nghiÖp. 7 3. C¶i c¸ch doanh nghiÖp víi vÊn ®Ò nî BHXH. 7 III. Mét sè kiÕn nghÞ vÒ h­íng gi¶i quyÕt. 8 1. H­íng thø nhÊt. 8 2. H­íng thø hai. 9 KÕt luËn. 11 tµi liÖu tham kh¶o. 12 nh÷ng v­íng m¾c vÒ b¶o hiÓm x· héi ®èi víi ng­êi lao ®éng trong c«ng cuéc c¶i c¸ch dNNN hiÖn nay. lêi nãi ®Çu §¶ng vµ Nhµ n­íc ta ®Æt ra nhiÖm vô träng t©m trong thêi kú chiÕn l­îc 2001-2010 lµ ®Èy m¹nh c«ng cuéc ®æi míi, t¹o ®éng lùc ph¸t huy cao ®é mäi nguån lùc, x©y dùng nÒn t¶ng cho mét n­íc c«ng nghiÖp, x©y dùng nÒn kinh tÕ ®éc lËp, tù chñ, chñ ®éng héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ. §Ó thùc hiÖn thµnh c«ng nhiÖm vô nµy, mét trong nh÷ng c«ng t¸c mµ ta ®· vµ ®ang thùc hiÖn lµ c¶i c¸ch doanh nghiÖp Nhµ n­íc. Chóng ta kh«ng thÓ phñ nhËn nh÷ng t¸c ®éng tÝch cùc mµ c«ng cuéc c¶i c¸ch nµy ®em l¹i. Song ®i kÌm víi nã lµ v« sè c¸c vÊn ®Ò phøc t¹p cÇn gi¶i quyÕt trong ®ã cã vÊn ®Ò lao ®éng, cô thÓ lµ c¸c chÝnh s¸ch vÒ b¶o hiÓm x· héi ®èi víi ng­êi lao ®éng. Cã thÓ nãi b¶o hiÓm x· héi lµ x­¬ng sèng cña hÖ thèng an sinh x· héi. B¶o hiÓm x· héi ra ®êi ®· ®¸p øng ®­îc nhu cÇu cña ®«ng ®¶o ng­êi lao ®éng nãi chung. Trong qu¸ tr×nh lµm viÖc, ng­êi lao ®éng kh«ng tr¸nh khái nh÷ng rñi ro ®¸ng tiÕc lµm gi¶m hoÆc mÊt thu nhËp cña hä. B¶o hiÓm x· héi thùc chÊt lµ sù ®Òn bï hËu qu¶ cña nh÷ng “rñi ro x· héi”. Sù ®Òn bï nµy ®­îc thùc hiÖn th«ng qua qu¸ tr×nh tæ chøc vµ sö dông quü tiÒn tÖ tËp trung h×nh thµnh do sù ®ãng gãp cu¶ c¸c bªn tham gia b¶o hiÓm x· héi. Khi tiÕn hµnh c¶i c¸ch doanh nghiÖp Nhµ n­íc, b¶o hiÓm x· héi ph¶i ®èi mÆt víi nh÷ng khã kh¨n trong gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò nh­: vÊn ®Ò lao ®éng d«i d­, vÊn ®Ò s¾p xÕp l¹i lao ®éng, vÊn ®Ò nî b¶o hiÓm cña doanh nghiÖp. N¾m b¾t ®­îc tÝnh thùc tiÔn cña vÊn ®Ò, em ®· lùa chän ®Ò tµi “Nh÷ng v­íng m¾c vÒ b¶o hiÓm x· héi ®èi víi ng­êi lao ®éng trong c«ng cuéc c¶i c¸ch doanh nghiÖp Nhµ n­íc hiÖn nay” lµm néi dung nghiªn cøu vµ xin kiÕn nghÞ mét sè biÖn ph¸p gi¶i quyÕt. I. Kh¸I niÖm, ®Æc tr­ng vµ vai trß cña b¶o hiÓm x· héi. 1. Kh¸I niÖm b¶o hiÓm x· héi (BHXH). BHXH lµ qu¸ tr×nh tæ chøc, sö dông mét quü tiÒn tÖ tËp trung ®­îc tån tÝch dÇn do sù ®ãng gãp cña ng­êi sö dông lao ®éng vµ ng­êi lao ®éng d­íi sù qu¶n lý, ®iÒu tiÕt cña Nhµ n­íc, nh»m b¶o ®¶m phÇn thu nhËp ®Ó tho¶ m·n nh÷ng nhu cÇu sinh sèng thiÕt yÕu cña ng­êi lao ®éng vµ gia ®×nh hä, khi hä gÆp nh÷ng biÕn cè lµm gi¶m hoÆc mÊt thu nhËp theo lao ®éng. 2. §Æc tr­ng c¬ b¶n cña BHXH. - B¶o hiÓm cho ng­êi lao ®éng trong vµ sau qu¸ tr×nh lao ®éng. - C¸c rñi ro cña ng­êi lao ®éng liªn quan ®Õn thu nhËp cña hä nh­: èm ®au, tai n¹n lao ®éng, bÖnh nghÒ nghiÖp, thai s¶n, mÊt viÖc lµm, giµ yÕu, chÕt… Do nh÷ng rñi ro nµy mµ ng­êi lao ®éng bÞ gi¶m hoÆc mÊt nguån thu nhËp. Hä cÇn ph¶i cã kho¶n thu nhËp kh¸c bï vµo ®Ó æn ®Þnh cuéc sèng. §©y lµ ®Æc tr­ng rÊt c¬ b¶n cña BHXH. - Ng­êi lao ®éng muèn ®­îc quyÒn h­ëng trî cÊp BHXH ph¶i cã nghÜa vô ®ãng b¶o hiÓm x· héi. Ng­êi chñ sö dông lao ®éng mµ m×nh thuª m­ín. Quü BHXH dïng ®Ó chi tr¶ c¸c trî cÊp khi cã c¸c nhu cÇu ph¸t sinh vÒ BHXH. - C¸c ho¹t ®éng BHXH ®­îc thùc hiÖn trong khu«n khæ ph¸p luËt, c¸c chÕ ®é BHXH còng do luËt ®Þnh. Nhµ n­íc b¶o hé c¸c ho¹t ®éng cña BHXH. TÊt c¶ nh÷ng khÝa c¹nh ®· nªu trªn cho thÊy BHXH ®­îc lËp ra lµ ®Ó t¸c ®éng vµo thu nhËp theo lao ®éng cña ng­êi lao ®éng tham gia BHXH. Nãi c¸ch kh¸c BHXH lµ hÖ thèng b¶o ®¶m kho¶n thu nhËp thay thÕ cho ng­êi lao ®éng trong tr­êng hîp bÞ gi¶m hoÆc mÊt kh¶ n¨ng lao ®éng hay mÊt viÖc lµm, do ®ã bÞ mÊt hoÆc gi¶m kho¶n thu nhËp ®­îc thay thÕ, nh»m b¶o ®¶m tho¶ m·n nh÷ng nhu cÇu sinh sèng thiÕt yÕu cña hä. 3. Vai trß cña BHXH ®èi víi ng­êi lao ®éng vµ ®èi víi x· héi. a. §èi víi ng­êi lao ®éng. Trong cuéc sèng hµng ngµy cã nh÷ng lo¹i rñi ro nh­ èm ®au, tai n¹n lao ®éng, bÖnh nghÒ nghiÖp, thai s¶n, giµ yÕu råi chÕt… TÊt c¶ nh÷ng rñi ro nµy ®Òu cã thÓ x¶y ra ®èi víi bÊt cø ng­êi lao ®éng nµo, t¹i bÊt cø thêi ®iÓm nµo trong cuéc sèng hµng ngµy cña con ng­êi. NhÊt lµ trong giai ®o¹n ngµy nay, khi mµ ®Êt n­íc ®ang ngµy cµng hoµn thiÖn qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ th× nh÷ng “rñi ro” nµy l¹i cµng diÔn ra mét c¸ch th­êng xuyªn vµ cã tÝnh chÊt ngµy cµng phæ biÕn h¬n v× sù biÕn ®éng vÒ thÞ tr­êng lao ®éng vµ s¶n xuÊt kinh doanh ®a d¹ng h¬n, phøc t¹p h¬n. Khi nh÷ng rñi ro nµy x¶y ra ®èi víi ng­êi lao ®éng th× sÏ g©y cho hä nh÷ng khã kh¨n c¶ vÒ vËt chÊt lÉn tinh thÇn, g©y ra mÊt hoÆc gi¶m thu nhËp, tõ ®ã g©y ra nh÷ng ¶nh h­ëng kh«ng tèt kh«ng chØ cho chÝnh anh ta, gia ®×nh anh ta, mµ cßn cho c¶ céng ®ång x· héi loµi ng­êi. Víi t­ c¸ch lµ mét trong nh÷ng chÝnh s¸ch kinh tÕ – x· héi cña Nhµ n­íc, BHXH sÏ gãp phÇn trî gióp cho c¸ nh©n nh÷ng ng­êi lao ®éng gÆp ph¶i rñi ro, bÊt h¹nh kh¾c phôc nh÷ng khã kh¨n b»ng c¸ch t¹o ra cho hä nh÷ng thu nhËp thay thÕ, nh÷ng ®iÒu kiÖn lao ®éng thuËn lîi… gióp hä æn ®Þnh cuéc sèng, yªn t©m trong c«ng t¸c, t¹o cho hä mét niÒm tin vµo t­¬ng lai tõ ®ã gãp phÇn quan träng vµo viÖc t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng còng nh­ chÊt l­îng c«ng viÖc cho xÝ nghiÖp, c¬ quan hä ®ang lµm nãi riªng vµ toµn x· héi nãi chung. b. §èi víi x· héi. Tr­íc tiªn, cÇn ph¶i kh¼ng ®Þnh r»ng ho¹t ®éng BHXH lµ mét ho¹t ®éng dÞch vô, BHXH lµ mét “doanh nghiÖp” s¶n xuÊt ra nh÷ng dÞch vô “b¶o hiÓm” cho ng­êi lao ®éng, mét lo¹i dÞch vô bÊt cø ai còng cÇn ®Õn. NÕu c¸c doanh nghiÖp nµy cµng s¶n xuÊt ra nhiÒu lo¹i dÞch vô b¶o hiÓm (®¸p øng ®a d¹ng c¸c yªu cÇu) th× gi¸ trÞ cña nh÷ng s¶n phÈm dÞch vô nµy còng ®­îc tÝnh trùc tiÕp vµo tæng s¶n phÈm x· héi. Thø hai, víi t­ c¸ch lµ mét trong nh÷ng chÝnh s¸ch kinh tÕ - x· héi cña Nhµ n­íc, BHXH sÏ “b¶o hiÓm” cho ng­êi lao ®éng, ho¹t ®éng BHXH sÏ gi¶i quyÕt nh÷ng “trôc trÆc, rñi ro” x¶y ra ®èi víi nh÷ng ng­êi lao ®éng, gãp phÇn tÝch cùc cña m×nh vµo viÖc phôc håi n¨ng lùc lµm viÖc, kh¶ n¨ng s¸ng t¹o cña søc lao ®éng. Sù gãp phÇn nµy t¸c ®éng trùc tiÕp ®Õn viÖc n©ng cao n¨ng suÊt lao ®éng c¸ nh©n, ®ång thêi gãp phÇn vµo viÖc n©ng cao n¨ng suÊt lao ®éng x· héi. Víi sù trî gióp cho ng­êi lao ®éng khi gÆp rñi ro b»ng c¸ch t¹o ra thu nhËp thay thÕ th× BHXH ®· gi¸n tiÕp t¸c ®éng ®Õn chÝnh s¸ch tiªu dïng quèc gia lµm t¨ng sù tiªu dïng cho x· héi. Thø ba, víi t­ c¸ch lµ mét quü tiÒn tÖ, BHXH t¸c ®éng m¹nh mÏ tíi hÖ thèng tµi chÝnh ng©n s¸ch Nhµ n­íc, tíi hÖ thèng tÝn dông tiÒn tÖ ng©n hµng. ChÝnh v× vËy, ®Æt ra mét yªu cÇu cho quü BHXH ph¶i tù b¶o tån vµ ph¸t triÓn quü b»ng nhiÒu h×nh thøc kh¸c nhau trong ®ã cã h×nh thøc ®Çu t­ ph¸t triÓn phÇn “nhµn rçi” cña quü. PhÇn nµy cã t¸c ®éng kh«ng nhá tíi qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ cña ®Êt n­íc, gãp phÇn t¹o ra nh÷ng c¬ së s¶n xuÊt kinh doanh míi, viÖc lµm míi, gi¶i quyÕt t×nh tr¹ng thÊt nghiÖp cña ®Êt n­íc, cuèi cïng lµm t¨ng tæng s¶n phÈm quèc d©n nãi chung. Thø t­, BHXH gãp phÇn vµo viÖc thùc hiÖn c«ng b»ng x· héi, lµ c«ng cô ph©n phèi l¹i thu nhËp gi÷a nh÷ng ng­êi tham gia BHXH. Sù ph©n phèi l¹i thu nhËp nµy ®­îc tiÕn hµnh qua hai c¸ch: ph©n phèi l¹i theo chiÒu ngang gi÷a nh÷ng ng­êi khoÎ vµ ng­êi giµ, ng­êi ®ang lµm viÖc vµ ng­êi ®· vÒ h­u, ng­êi trÎ tuæi vµ ng­êi lín tuæi, gi÷a nam vµ n÷, ng­êi ®ang h­ëng trî cÊp vµ ng­êi ch­a ®­îc h­ëng trî cÊp; ph©n phèi l¹i theo chiÒu däc lµ môc tiªu quan träng cña chÝnh s¸ch kinh tÕ x· héi, gi÷a ng­êi cã thu nhËp cao vµ ng­êi cã thu nhËp thÊp. BHXH kh«ng bao hµm ý ph©n phèi b×nh qu©n, còng kh«ng hµm ý lÊy cña ng­êi giµu chia cho ng­êi nghÌo mét c¸ch vâ ®o¸n. ý t­ëng cña BHXH lµ “nhiÔu ®iÒu phñ lÊy gi¸ g­¬ng; lµ ®oµn kÕt t­¬ng trî ph¸t huy tÝnh tù th©n, sèng hoµ nhËp cã t×nh cã nghÜa gi÷a c¸c nhãm, c¸c giíi h¹n trong cïng céng ®ång víi nhau mµ vèn lµ tiÒm lùc cña d©n téc ta ®· ®­îc lÞch sö chøng minh”. II. Nh÷ng v­íng m¾c vÒ BHXH ®èi víi ng­êi lao ®éng trong c«ng cuéc c¶I c¸ch doanh nghiÖp Nhµ n­íc hiÖn nay. §èi víi nÒn kinh tÕ ViÖt Nam, vai trß cña doanh nghiÖp Nhµ n­íc (DNNN) ph¶i lµ lùc l­îng chñ ®¹o. DNNN ph¶i lµ lùc l­îng ®i tiªn phong trong tiÕn tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi. V× vËy, viÖc ®æi míi vµ s¾p xÕp doanh nghiÖp lµ viÖc lµm hÕt søc cÇn thiÕt. Qua c¸c ®ît s¾p xÕp theo QuyÕt ®Þnh 315/H§BT, 90/TTg, 91/TTg, chØ thÞ 20/TTg cña Thñ t­íng ChÝnh phñ th× sè l­îng DNNN ®· gi¶m xuèng rÊt nhiÒu, tõ 12300 doanh nghiÖp (1990) cßn 5570 doanh nghiÖp (n¨m 2000). §Æc biÖt, gÇn ®©y chóng ta cã thªm c¸c biÖn ph¸p lµ cæ phÇn ho¸, giao, b¸n, kho¸n kinh doanh vµ cho thuª doanh nghiÖp. Liªn quan ®Õn qu¸ tr×nh c¶i c¸ch doanh nghiÖp Nhµ n­íc th× mét trong nh÷ng vÊn ®Ò rÊt phøc t¹p ph¶i gi¶i quyÕt ®ã lµ vÊn ®Ò lao ®éng cô thÓ lµ c¸c chÝnh s¸ch vÒ BHXH ®èi víi ng­êi lao ®éng. 1. B¶o hiÓm x· héi víi vÊn ®Ò lao ®éng d«I d­. Lao ®éng kh«ng bè trÝ ®­îc viÖc lµm lµ mét vÊn ®Ò lín ph¶i gi¶i quyÕt trong qu¸ tr×nh c¶i c¸ch doanh nghiÖp. HiÖn nay, doanh nghiÖp Nhµ n­íc ®ang ®øng tr­íc mét thùc tr¹ng nhiÒu vÒ sè l­îng nh­ng n¨ng suÊt lao ®éng thÊp vµ kÐm hiÖu qu¶. Mét trong nh÷ng nguyªn nh©n kh¸ quan träng cña sù kÐm hiÖu qu¶ vÒ n¨ng suÊt, chÊt l­îng lµ lao ®éng ®ang qu¸ d­ thõa. Theo sè liÖu b¸o c¸o ch­a ®Çy ®ñ cña 42 tØnh, thµnh phè cho thÊy sè l­îng lao ®éng kh«ng bè trÝ ®­îc viÖc lµm chiÕm kho¶ng 6% so víi tæng sè lao ®éng hiÖn cã cña c¸c doanh nghiÖp cã b¸o c¸o. Trong sè lao ®éng d«i d­ th× sè lao ®éng d«i d­ tõ 40 tuæi trë xuèng chiÕm 59%, tõ 41-50 tuæi chiÕm 31%, tõ 51 tuæi trë lªn chiÕm 10%. Theo tÝnh to¸n s¬ bé, giai ®o¹n 2000-2003, n­íc ta cã kho¶ng 7,5 v¹n lao ®éng bÞ mÊt viÖc lµm do 357 doanh nghiÖp gi¶i thÓ ph¸ s¶n. Còng chõng Êy lao ®éng d«i d­ tõ c¸c doanh nghiÖp ®­îc cæ phÇn hoa, giao, b¸n, kho¸n kinh doanh vµ cho thuª. Ch­a kÓ c¸c doanh nghiÖp cßn l¹i (100% vèn Nhµ n­íc) muèn v­¬n lªn ®Ó cã ®ñ søc c¹nh tranh vµ héi nhËp còng cÇn ph¶i gi¶i quyÕt l­îng lao ®éng d«i d­ lµ kh«ng nhá. Tr­íc m¾t theo chñ tr­¬ng chung, cÇn gi¶i quyÕt chõng 25 v¹n lao ®éng (10 v¹n ®· nghØ viÖc tõ l©u nh­ng ch­a gi¶i quyÕt chÕ ®é theo luËt ®Þnh, vµ 15 v¹n do gi¶i thÓ, ph¸ s¶n vµ thùc hiÖn cæ phÇn ho¸, giao, b¸n, kho¸n vµ cho thuª). Víi sè l­îng lao ®éng cÇn gi¶i quyÕt nh­ vËy, cïng víi hai yÕu tè quan träng lµ tuæi ®êi vµ thêi gian c«ng t¸c th× viÖc tÝnh to¸n ®Ó cã ®­îc c¸c chÝnh s¸ch hç trî ®Æc biÖt lµ hç trî ®Ó b¶o ®¶m vÒ quyÒn lîi BHXH lµ rÊt quan träng vµ khã kh¨n. 2. B¶o hiÓm x· héi víi viÖc s¾p xÕp lao ®éng doanh nghiÖp. Cã mét thùc tÕ lµ trong qu¸ tr×nh c¶i c¸ch doanh nghiÖp Nhµ n­íc ®ã lµ ng­êi lao ®éng kh«ng muèn ®­îc ®µo t¹o l¹i ®Ó cã thÓ chuyÓn sang nghÒ kh¸c, ®Æc biÖt lµ nh÷ng nghÒ nÆng nhäc, ®éc h¹i, nguy hiÓm. Cã hiÖn t­îng lµ do khi chuyÓn sang nghÒ míi, khi nghØ h­u ng­êi lao ®éng sÏ h­ëng l­¬ng h­u thÊp h¬n so víi khi vÒ h­u ë nghÒ cò. §iÒu nµy dÉn ®Õn t×nh tr¹ng doanh nghiÖp kh«ng thÓ s¾p xÕp vµ sö dông hîp lý lao ®éng cña m×nh vµ xuÊt hiÖn ®Ò nghÞ gi¶m tuæi h­u xuèng thÊp h¬n quy ®Þnh hiÖn hµnh ngay c¶ ®èi víi nh÷ng nghÒ ®· gi¶m tuæi h­u. 3. C¶I c¸ch doanh nghiÖp víi vÊn ®Ò nî b¶o hiÓm x· héi. Thùc tÕ nh÷ng n¨m qua cho thÊy khi thùc hiÖn s¾p xÕp vµ ®æi míi doanh nghiÖp, dï theo bÊt cø h×nh thøc nµo, ®Òu gÆp ph¶i tr­êng hîp ph¶i xö lý vÊn ®Ò nî BHXH. Nguyªn nh©n nî BHXH còng cã rÊt nhiÒu vµ doanh nghiÖp lu«n t×m ®­îc lý do ®Ó biÖn minh cho m×nh, kÓ c¶ tr­êng hîp ®· trõ 5% l­¬ng cña ng­êi lao ®éng còng vÉn nî BHXH. §èi víi c¸c doanh nghiÖp cæ phÇn ho¸, giao doanh nghiÖp cho tËp thÓ ng­êi lao ®éng vµ b¸n doanh nghiÖp lµ chuyÓn ®æi tõ së h÷u Nhµ n­íc sang së h÷u cña c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c. V× vËy vÊn ®Ò nî BHXH cÇn ph¶i ®­îc gi¶i quyÕt ngay tõ tr­íc khi chuyÓn ®æi ®Ó ®¶m b¶o quyÒn lîi cña ng­êi lao ®éng. Trong cæ phÇn ho¸ mÆc dï kh«ng ®Ò cËp riªng vÊn ®Ò xö lý nî BHXH, mµ ®­îc ®Ò cËp trong xö lý nî nãi chung, tøc lµ ®­îc tÝnh to¸n ®Ó trõ vµo gi¸ trÞ doanh nghiÖp. Nh­ vËy lµ nî BHXH còng ch­a gi¶i quyÕt ®­îc v× nß lµ tµi s¶n, lµ gi¸ trÞ cña doanh nghiÖp, kh«ng ph¶i lµ tiÒn ®Ó tr¶ nî. VÊn ®Ò nµy sÏ nan gi¶i h¬n khi c¸c doanh nghiÖp tiÕn hµnh cæ phÇn ho¸ kh«ng ph¶i lµ nh÷ng doanh nghiÖp cã l·i nh­ nh÷ng doanh nghiÖp ®· cæ phÇn ho¸. VÊn ®Ò nî BHXH trong giao, b¸n, kho¸n, cho thuª doanh nghiÖp còng ®· ®­îc xö lý mét b­íc b»ng viÖc cho phÐp lÊy tõ Quü hç trî s¾p xÕp vµ cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp ban hµnh kÌm theo QuyÕt ®Þnh 177/1999/Q§-TTg (gäi t¾t lµ quü 177) nh­ng còng vÉn cßn v­íng m¾c nh­ tr­êng hîp cæ phÇn ho¸ v× nguån quü 177 cßn qu¸ nhá bÐ, hoÆc ch­a cã. ThËm chÝ trong viÖc giao doanh nghiÖp cho tËp thÓ ng­êi lao ®éng, gi¸ trÞ doanh nghiÖp nhá h¬n c¶ sè nî ph¶i thõa kÕ, cã ®Þa ph­¬ng ph¶i hç trî thªm tõ nguån ng©n s¸ch cña ®Þa ph­¬ng ®Ó gi¶i quyÕt. III. Mét sè khuyÕn nghÞ vÒ h­íng gi¶I quyÕt. 1. H­íng thø nhÊt. CÇn cã chÝnh s¸ch hç trî nguån tµi chÝnh ®Ó tµi chÝnh ®Ó doanh nghiÖp gi¶i quyÕt døt ®IÓm nî BHXH, nhÊt lµ nh÷ng doanh nghiÖp thùc sù khã kh¨n vÒ tµi chÝnh. MÆt kh¸c còng cÇn cã chÝnh s¸ch hç trî vÒ nguån tµi chÝnh ®Ó khuyÕn khÝch ng­êi lao vÒ nghØ h­u sím. Cô thÓ nh­ sau: Mét lµ: ®èi víi sè lao ®éng ®· ®ãng ®ñ 30 n¨m BHXH trë lªn nh­ng ch­a ®ñ ®iÒu kiÖn vÒ tuæi ®êi, thiÕu tõ 1 ®Õn 5 tuæi (con sè dù tÝnh) cô thÓ lµ nam tõ 55 ®Õn d­íi 60, n÷ tõ 50 ®Õn d­íi 55. §èi t­îng nµy theo quy ®Þnh t¹i NghÞ ®Þnh 93/CP th× ®ñ ®iÒu kiÖn vÒ h­u mµ kh«ng ph¶i trõ lïi tû lÖ % l­¬ng h­u ®­îc h­ëng nÕu tù nguyÖn xin nghØ h­u. Nh­ng thùc tÕ cho thÊy, do nhiÒu nguyªn nh©n kh¸c nhau nªn ®a sè ng­êi lao ®éng kh«ng tù nguyÖn vÒ h­u v× l­¬ng h­u qu¸ thÊp (chØ b»ng 75% møc l­¬ng ®ãng BHXH) so víi thu nhËp cña hä khi cßn ë doanh nghiÖp. V× vËy ®èi víi nhãm ®èi t­îng nµy cÇn cã chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch tho¶ ®¸ng ®éng viªn hä vÒ h­u sím, ®ång thêi hç trî thªm mét phÇn thiÕu hôt do vÒ h­u tr­íc tuæi. Hai lµ: ®èi víi nhãm ®èi t­îng lµ nh÷ng ng­êi ®· ®ñ tuæi ®êi (nam ®ñ 60 tuæi, n÷ ®ñ 55 tuæi) nh­ng thêi gian ®ãng BHXH cßn thÊp, ch¼ng h¹n tõ 15 ®Õn d­íi 19 n¨m. Theo quy ®Þnh t¹i NghÞ ®Þnh 93/CP, nhãm ®èi t­îng nµy ®ñ ®IÒu kiÖn vÒ h­u víi møc l­¬ng thÊp h¬n. Thùc tÕ cho thÊy hä kh«ng muèn vÒ h­u mµ chê vµ ®ãng thªm BHXH ®Ó ®ñ ®IÒu kiÖn vÒ h­u vµ nhËn l­¬ng h­u víi møc b×nh th­êng. §èi víi nhãm ®èi t­îng nµy còng cÇn hç trî thªm ®Ó khuyÕn khÝch hä vÒ h­u. Møc khuyÕn khÝch vµ hç trî cã thÓ nh­ sau: - §èi víi ng­êi ch­a ®ñ tuæi, cã thÓ hç trî víi møc l­¬ng lµ 1 hoÆc 1,5 th¸ng l­¬ng c¬ b¶n cho mét n¨m vÒ h­u tr­íc tuæi. - §èi víi ng­êi ch­a ®ñ n¨m ®ãng BHXH hç trî ®Ó ng­êi lao ®éng ®ãng thªm mét sè n¨m BHXH, ®ång thêi khuyÕn khÝch ®Ó hä vÒ h­u sím. Møc khuyÕn khÝch cã thÓ thÊp h¬n so víi nhãm trªn v× sè nµy ®· ®­îc hç trî ®Ó ®ãng thªm BHXH. Ngoµi ra còng cÇn c©n ®èi thªm mét nguån tµi chÝnh cÇn thiÕt ®Ó bï chªnh lÖch gi÷a møc ®ãng vµ møc h­ëng l­¬ng h­u cho nh÷ng n¨m vÒ sím cña c¶ hai nhãm ®èi t­îng nµy. Cuèi cïng, bªn c¹nh viÖc hç trî vÒ tµi chÝnh vµ khuyÕn khÝch ng­êi lao ®éng nghØ h­u sím còng cÇn më ra cho nh÷ng ng­êi muèn tiÕp tôc tham gia BHXH khi hä tù t×m kiÕm ®­îc nguån. §©y lµ mét vÊn ®Ò lín cã liªn quan ®Õn c¶ chÝnh s¸ch chung vÒ BHXH. §Ó thùc hiÖn ®­îc ®iÒu nµy cÇn tÝnh to¸n cô thÓ vÝ dô: tû lÖ ®ãng gãp vµ tû lÖ thô h­ëng nh­ thÕ nµo? Cã tham gia hÕt c¸c chÕ ®é BHXH hay kh«ng hoÆc chØ tham gia mét, hai chÕ ®é trong 5 chÕ ®é hiÖn hµnh… ViÖc nèi kÕt gi÷a thêi gian tham gia BHXH tr­íc ®ã vµ tiÕp theo sÏ ®­îc gi¶i quyÕt nh­ thÕ nµo. 2. H­íng thø hai. ChÝnh s¸ch BHXH cÇn ®­îc ®iÒu chØnh mét sè vÊn ®Ò sau: Thø nhÊt: ®èi t­îng BHXH b¾t buéc cÇn ®­îc më réng thªm Ýt ra lµ n¬i sö dông d­íi 10 lao ®éng vµ hîp t¸c x·. Thø hai: bæ sung thªm chÝnh s¸ch BHXH tù nguyÖn. Víi chÕ ®é cña chóng ta, ®­¬ng nhiªn mäi ng­êi lao ®éng ®Òu ®­îc b¶o hiÓm còng lµ môc tiªu x· héi quan träng cÇn ph¶i v­¬n tíi. XÐt theo gãc ®é c¶i c¸ch doanh nghiÖp, th× viÖc bæ sung thªm chÕ ®é BHXH tù nguyÖn mang mét ý nghÜa rÊt quan träng. Nã gióp cho ng­êi lao ®éng yªn t©m, tin t­ëng h¬n khi cïng chia sÎ khã kh¨n víi doanh nghiÖp, víi Nhµ n­íc. Ng­êi lao ®éng cã thÓ tiÕp nèi viÖc tham gia BHXH khi hä cã thÓ t¹o ra nguån thu nhËp tõ viÖc lµm míi. Cßn ®èi víi ng­êi lao ®éng thuéc ®èi t­îng tham gia BHXH b¾t buéc còng cã thÓ lùa chän thªm cho b¶n th©n mét chÕ ®é b¶o hiÓm tù nguyÖn n÷a khi hä cã ®iÒu kiÖn (vÝ dô nghØ viÖc víi hai l­¬ng h­u…) Thø ba: cÇn bæ sung thªm chÕ ®é b¶o hiÓm thÊt nghiÖp. XÐt tõ gãc ®é c¶i c¸ch doanh nghiÖp th× ®­¬ng nhiªn cã mét bé phËn lao ®éng kh«ng tr¸nh khái bÞ mÊt viÖc lµm (t¹m thêi hay l©u dµi). Hä cÇn cã ®iÒu kiÖn vµ c¬ héi tiÕp tôc tham gia vµo thÞ tr­êng lao ®éng. XÐt tõ gãc ®é x· héi nãi chung còng cßn mét bé phËn ng­êi lao ®éng r¬i vµo t×nh tr¹ng thÊt nghiÖp. Thø t­: cÇn tÝnh to¸n l¹i møc h­ëng vµ ®èi t­îng h­ëng ®èi víi ng­êi lao ®éng chuyÓn nghÒ. §Æc biÖt lµ ®èi víi nh÷ng ng­êi chuyÓn tõ nghÒ nÆng nhäc, ®éc h¹i nguy hiÓm cã møc l­¬ng cao h¬n nghÒ cò, khi nghØ h­u sÏ cã sù chªnh lÖch gi÷a ng­êi nghØ h­u ë nghÒ cã l­¬ng cao víi ng­êi nghØ ë nghÒ cã l­¬ng thÊp nh­ trªn ph©n tÝch. Cuèi cïng, vÒ tæ chøc bé m¸y vµ h×nh thµnh c¸c quü. Xu thÕ chung lµ quü BHXH kh«ng gép cïng mét quü mµ ®­îc t¸ch riªng thµnh c¸c quü kh¸c nhau. H­íng lµ nh­ vËy nh­ng vÊn ®Ò xö lý kü thuËt còng kh«ng ®¬n gi¶n nhÊt lµ khi mét sè chÕ ®é BHXH míi xuÊt hiÖn (BHXH tù nguyÖn, b¶o hiÓm x· héi thÊt nghiÖp) l¹i ch­a cã nguån trong thêi gian dµi. Theo ®ã lµ vÊn ®Ò tæ chøc bé m¸y ®Ó qu¶n lý quü. Còng lµ mét vÊn ®Ò hÕt søc phøc t¹p vµ nh¹y c¶m nhÊt lµ trong giai ®o¹n chóng ta ®ang thùc hiÖn tinh gi¶n bé m¸y, c¶i c¸ch hµnh chÝnh vµ kh«ng Ýt c¸c ý kiÕn ch­a hµi lßng vÒ bé m¸y qu¶n lý hiÖn nay. kÕt luËn Trong thêi ®¹i ngµy nay, khi mµ khoa häc kü thuËt ngµy cµng ph¸t triÓn th× yÕu tè con ng­êi ngµy cµng ®­îc coi träng. Trong c¸c ®oµn thÓ, c¸c xÝ nghiÖp s¶n xuÊt kinh doanh, ®©u ®©u còng ®Ò ra khÈu hiÖu con ng­êi lµ môc tiªu tr­íc hÕt. Bëi vËy, h¬n bao giê hÕt, ng­êi lao ®éng ®­îc quan t©m, ch¨m sãc vÒ mäi mÆt, tõ vËt chÊt ®Õn tinh thÇn. Chung tay gãp søc trong hµnh ®éng ®ã, BHXH ®· vµ ®ang cã nh÷ng chÝnh s¸ch trî cÊp tho¶ ®¸ng cho ng­êi lao ®éng. Ng­êi lao ®éng yªn t©m s¶n xuÊt h¬n, n¨ng suÊt lao ®éng c¸ nh©n t¨ng cao dÉn ®Õn n¨ng suÊt lao ®éng x· héi chuyÓn biÕn m¹nh mÏ. §©y còng lµ mét trong nh÷ng nguyªn nh©n gãp phÇn thóc ®Èy ph¸t triÓn kinh tÕ – x· héi cña c¶ n­íc. Cïng víi ®µ ph¸t triÓn cña x· héi, BHXH còng sÏ cã nh÷ng chuyÓn biÕn tÝch cùc ®Ó hoµn thiÖn h¬n n÷a vai trß cña m×nh, xøng ®¸ng lµ tæ chøc mµ mäi c«ng d©n ai còng muèn tham gia. tµi liÖu tham kh¶o 1. Hái ®¸p vÒ bhxh – nxb lao ®éng kü thuËt. 2. bhxh – Nh÷ng ®iÒu cÇn biÕt vÒ bhxh – nxb thèng kª.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • doc63057.DOC