Đề cương Sinh học kì 2 lớp 11 - Trường THPT Đồ Sơn

PHÁT TRIỂN Ở THỰC VẬT CÓ HOA

1. Phát triển của cơ thể thực vật là toàn bộ những biến đổi diễn ra theo chu trình sống, bao gồm 3 quá trình liên quan với nhau: sinh trưởng, phân hóa và phát sinh hình thái tạo nên các cơ quan của cơ thể (rễ, thân, lá, hoa, quả)

2. Những nhân tố chi phối sự ra hoa:

- Tuổi của cây: ở thực vật, điều tiết sự ra hoa theo tuổi không phụ thuộc và điều kiện ngoại cảnh. Tùy vào giống và loài, đến độ tuổi xác định thì cây ra hoa. Tuổi của cây xác định dựa vào số lá

VD: Cây cà chua ra hoa khi đạt 14 lá, cây đu đủ

- Nhiệt độ thấp: Một số loài cây chỉ ra hoa khi trải qua mùa đông lạnh hoặc hạt được xử lí nhiệt độ dương thấp thích hợp nếu đc gieo vào mùa xuân. Hiện tượng cây ra hoa phụ thuộc vào nhiệt độ thấp gọi là xuân hoá

Ví dụ: su hào, bắp cải (Cây 2 năm), lúa mì (cây mùa đông).

- Quang chu kì: là sự ra hoa ở thực vật phụ thuộc vào tương quan độ dài ngày và đêm. Dựa vào quang chu kỳ có 3 nhóm cây: cây ngày dài, cây ngày ngắn và cây trung tính.

• Cây ngày ngắn ra hoa khi thời gian trong tối lớn hơn thời gian tối tới hạn

Ví dụ: đậu xanh, trạng nguyên, thược dược, cải bắp, mía, caphe, thuốc lá, thu cúc.

• Cây ngày dài ra hoa khi thời gian trong tối nhỏ hơn thời gian tối tới hạn

Ví dụ: mẫu đơn (4-5), cát tường (tối ưu là 16giờ), thanh long, hành, cà rốt, củ cải đường.

• Cây trung tính: Ra hoa cả ngày dài và ngày ngắn (không phụ thuộc vào thời gian chiếu sáng)

Ví dụ: hướng dương, cẩm chướng, cà chua, cúc đồng tiền (mùa đông>120C).

 

doc7 trang | Chia sẻ: netpro | Ngày: 08/05/2013 | Lượt xem: 24687 | Lượt tải: 36download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Đề cương Sinh học kì 2 lớp 11 - Trường THPT Đồ Sơn, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
®Ò c­¬ng kiÓm tar Sinh häc k× 2 BÀI 34: SINH TRƯỞNG Ở THỰC VẬT Sinh trưởng của thực vật là quá trình tăng về kích thước (chiều dài, bề mặt, thể tích) của cơ thể do tăng số lượng và kích thích của tế bào Mô phân sinh là nhóm các tế bào chưa phân hóa, duy trì được khả năng nguyên phân. Mô phân sinh đỉnh có ở chồi đỉnh, chồi nách, đỉnh rễ. Mô phân sinh bên ở cây Hai lá mầm và mô phân sinh lóng ở cây Một lá mầm có ở thân Sinh trưởng sơ cấp: là sinh trưởng của thân và rễ theo chiều dài do hoạt động của mô phân sinh đỉnh Sinh trưởng thứ cấp của cây thân gỗ là do mô phân sinh bên hoạt động tạo ra. Sinh trưởng thứ cấp tạo ra gỗ lõi, gỗ dác và vỏ Sinh trưởng sơ cấp Sinh trưởng thứ cấp Làm tăng về chiều dài của cây Do hoạt động của mô phân sinh đỉnh Làm tăng về bề ngang của cây Do hoạt động của mô phân sinh bên Cấu tạo của thân gỗ gồm: (6 bộ phận hình bên) Gỗ lõi (ròng) màu sẫm ở trung tâm của thân. Gỗ lõi gồm các lớp TB mạch gỗ thứ cấp già. Các TB này chỉ vận chuyển nước và các ion khoáng trong 1 thời gian ngắn. Chúng đóng vai trò làm giá đỡ cho cây Vòng gỗ kế tiếp phía bên ngoài là gỗ dác màu sáng. Gỗ dác gồm các lớp mạch gỗ thứ cấp trẻ. Gỗ dác thực sự là mô mạch vận chuyển nước và ion khoáng Tầng ngoài cùng bao quanh thân là vỏ Trên mặt cắt ngang của thân cây gỗ có các vòng đồng tâm với màu sáng và tối khác nhau. Đó là các vòng năm. Các vòng gỗ màu sáng gồm các mạch ống rộng hơn và thành ống mỏng hơn. Các vòng gỗ màu sẫm tối có thành dày hơn Các nhân tố ảnh hưởng đến sinh trưởng Các nhân tố bên trong: đặc điểm di truyền, các thời kì sinh trưởng của giống, của loài cây; hoocmôn thực vật điều tiết tốc độ sinh trưởng của cây Các nhân tố bên ngoài: Nhiệt độ ảnh hưởng nhiều đến sinh trưởng của thực vật Hàm lượng nước: sinh trưởng của cơ thể thực vật phụ thuộc vào độ no nước của các tế bào mô phân sinh, nơi diễn ra quá trình phân chia và sinh trưởng dãn dài của tế bào. Tế bào chỉ có thể sinh trưởng được trong điều kiện độ no nước của tế bào không thấp hơn 95% Ánh sáng ảnh hưởng đến sinh trưởng về 2 mặt: thông qua sự ảnh hưởng đến quang hợp (tích lũy sinh khối khô là cơ sở cho sinh trưởng) và biến đổi hình thái Oxi rất cần cho sinh trưởng của thực vật. Nồng độ oxi giảm xuống dưới 5% thì sinh trưởng bị ức chế Dinh dưỡng khoáng: thiếu các nguyên tố dinh dưỡng thiết yếu, đặc biệt là nitơ, sinh trưởng của cây bị ức chế, thậm chí bị chết BÀI 35: HOOCMON THỰC VẬT Hoocmôn thực vật (phitôhoocmôn) là các chất hữu cơ do cơ thể thực vật tiết ra có tác dụng điều tiết hoạt động sống của cây Đặc điểm chung của hoocmôn thực vật: Được tạo ra ở 1 nơi nhưng gây ra phản ứng ở 1 nơi khác trong cây, tại đó gây ra các hiện tượng kích thích hay ức chế sinh trưởng Trong cây, hoocmôn đc vận chuyển theo mạch gỗ và mạch rây Với nồng độ rất thấp gây ra những biến đổi mạnh trong cơ thể Tính chuyên hóa thấp hơn nhiều so với hoocmôn ở động vật bậc cao Khác với enzim là chất xúc tác cho 1 phản ứng sinh hóa, hoocmôn hoạt hóa cả 1 chương trình phát sinh hình thái như kích thích hạt và chồi nảy mầm (gồm rất nhiều quá trình và nhiều phản ứng sinh hóa) Tùy theo mức độ biểu hiện tính kích thích hay tính ức chế sinh trưởng, các hoocmôn thực vật đc phân thành 2 nhóm nhỏ là hoocmôn kích thích và hoocmôn ức chế Hoocmôn kích thích Đặc điểm Auxin Gibêrelin Xitôkinin Nơi sinh ra Đỉnh của thân và cành Là và rễ Rễ Có n` trong -Chồi, hạt đang nảy mầm -Lá đang sinh trưởng -Tầng phân sinh bên đang hđộng -Nhị hoa -Lá, hạt, củ, chồi đang nảy mầm -Hạt và quả đang hình thành -Các lóng thân, cành đang sinh trưởng Hạt ngô, quả dừa Tác động sinh lí -Mức TB: Kích thích quá trình nguyên phân và sinh trưởng dãn dài của TB -Mức cơ thể: Tham gia vào nhiều hoạt động sống của cây: hướng động, ứng động, kích thích nảy mầm của hạt, chồi; kích thích ra rễ phụ, thể hiện tính ưu thế đỉnh…. -Mức TB: Tăng số lần nguyên phân và tăng ST kéo dài của mọi TB. -Mức cơ thể: Kích thích nảy mầm cho hạt, chồi, củ, kích thích ST chiều cao cây, tạo quả không hạt, tăng tốc độ phân giải tinh bột. -Mức TB: Kích thích sự phân chia TB, làm chậm quá trình già của TB. -Mức cơ thể: Hoạt hoá sự phân hóa, phát sinh chồi thân trong nuôi cấy mô callus. Vai trò -Kích thích ra rễ của cành giâm (chiết) -Tăng tỉ lệ thụ quả -Tạo quả không hạt -Nuôi cấy mô và TB TV, diệt cỏ -Phá ngủ cho mầm hạt, củ -Kích thích sinh trưởng chiều cao của cây (cây lấy sợi) -Tạo quả không hạt -Nuôi cấy TB và mô TV (nhân giống vô tính) -Kích thích sinh trưởng của chồi non Hoocmôn ức chế Đặc điểm Êtilen Axit abxixic Nơi sinh ra các cơ quan hoá già và các quả chín Lá, đặc biệt ở lá hóa già, thân, quả, hạt. Tác động sinh lí - Mức TB: Ức chế phân chia của TB, làm tăng quá trình già của TB. -Mức cơ thể: Ức chế ST chiều dài lại tăng ST bề ngang của thân cây. Là chất gây ngủ của chồi, hạt, kìm hãm ST của cành, lóng, làm khí khổng đóng, làm chậm sự kéo dài của rễ, giúp cây biến đổi với môi trường bất lợi… Vai trò -Thúc quả nhanh chóng chín - Cảm ứng ra hoa ở cây họ dứa -Ức chế hạt nảy mầm -Kích thích sự rụng lá Tương quan hoocmôn thực vật: tương quan giữa hoocmôn điều tiết sinh trưởng và hoocmôn điều tiết phát triển của thực vật gồm: Tương quan giữa hoocmôn kích thích và hoocmôn ức chế sinh trưởng: Tương quan giữa chất kích thích và chất ức chế là GA/AAB điều tiết trạng thái sinh lí của hạt. Trong hạt khô, GA rất thấp, AAB đạt trị số cực đại. Trong hạt nảy mầm, GA tăng nhanh và đạt trị số cực đại, còn AAB giảm xuống rất mạnh Tương quan giữa các hoocmôn kích thích với nhau: Tương quan giữa auxin và xitokinin điều tiết sự ptriển của mô callus. Khi ưu thế nghiêng về auxin, mô callus ra rễ. Khi ưu thế nghiêng về xitokinin chồi xuất hiện BÀI 36: PHÁT TRIỂN Ở THỰC VẬT CÓ HOA Phát triển của cơ thể thực vật là toàn bộ những biến đổi diễn ra theo chu trình sống, bao gồm 3 quá trình liên quan với nhau: sinh trưởng, phân hóa và phát sinh hình thái tạo nên các cơ quan của cơ thể (rễ, thân, lá, hoa, quả) Những nhân tố chi phối sự ra hoa: Tuổi của cây: ở thực vật, điều tiết sự ra hoa theo tuổi không phụ thuộc và điều kiện ngoại cảnh. Tùy vào giống và loài, đến độ tuổi xác định thì cây ra hoa. Tuổi của cây xác định dựa vào số lá VD: Cây cà chua ra hoa khi đạt 14 lá, cây đu đủ Nhiệt độ thấp: Một số loài cây chỉ ra hoa khi trải qua mùa đông lạnh hoặc hạt được xử lí nhiệt độ dương thấp thích hợp nếu đc gieo vào mùa xuân. Hiện tượng cây ra hoa phụ thuộc vào nhiệt độ thấp gọi là xuân hoá Ví dụ: su hào, bắp cải (Cây 2 năm), lúa mì (cây mùa đông)... Quang chu kì: là sự ra hoa ở thực vật phụ thuộc vào tương quan độ dài ngày và đêm. Dựa vào quang chu kỳ có 3 nhóm cây: cây ngày dài, cây ngày ngắn và cây trung tính. Cây ngày ngắn ra hoa khi thời gian trong tối lớn hơn thời gian tối tới hạn Ví dụ: đậu xanh, trạng nguyên, thược dược, cải bắp, mía, caphe, thuốc lá, thu cúc... Cây ngày dài ra hoa khi thời gian trong tối nhỏ hơn thời gian tối tới hạn Ví dụ: mẫu đơn (4-5), cát tường (tối ưu là 16giờ), thanh long, hành, cà rốt, củ cải đường... Cây trung tính: Ra hoa cả ngày dài và ngày ngắn (không phụ thuộc vào thời gian chiếu sáng) Ví dụ: hướng dương, cẩm chướng, cà chua, cúc đồng tiền (mùa đông>120C)... Phitôcrôm: là sắc tố cảm nhận quang chu kỳ của thực vật và cũng là sắc tố cảm nhận ánh sáng trong các loại hạt cần ánh sáng để nảy mầm. Đó là 1 loại prôtêin hấp thụ ánh sáng và tồn tại ở 2 dạng: dạng hấp thụ a/s đỏ và dạng hấp thụ a/s đỏ xa (làm hạt nảy mầm, hoa nở, khí khổng mở). 2 dạng này chuyển hóa thuận nghịch dưới tác động của a/s, VD: cây rau diếp (a/s đỏ) (a/s đỏ xa) Pđ à Pđx Pđx à Pđ Hoocmôn ra hoa: là chất hữu cơ được hình thành trong lá (ở điều kiện quang chu kì thích hợp) và được vận chuyển đến các điểm sinh trưởng của thân à cây ra hoa. Mối quan hệ sinh trưởng và phát triển: Sinh trưởng và phát triển là 2 quá trình liên quan nhau, đó là 2 mặt của chu trình sống. Sinh trưởng gắn với phát triển và phát triển trên cơ sở của sinh trưởng Ứng dụng kiến thức về sinh trưởng và phát triển Ứng dụng kiến thức về sinh trưởng: Để thúc hạt nảy mầm sớm khi chúng đang ở trạng thái ngủ, có thể dùng hoocmôn gibêrelin (thúc củ khoai tây nảy mầm) Điều tiết sinh trưởng của cây gỗ trong rừng (trồng cây với mật độ dày khi cây còn non; chặt, tỉa bớt, để lạo số lượng cây cần thiết khi cây đã đạt tới chiều cao cần thiết) SD hoocmôn sinh trưởng gibêrelin để tăng quá trình phân giải tinh bột thành mạch nha Ứng dụng kiến thức về phát triển: kiến thức về tác động của nhiệt độ, quang chu kì đc sử dụng trong công tác chọn cây trồng theo vùng địa lí, theo mùa; xen canh; chuyển, gối vụ cây nông nghiệp và trồng rừng hỗn loài BÀI 37: SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN Ở ĐỘNG VẬT Sinh trưởng của cơ thể động vật là quá trình tăng kích thước của cơ thể do tăng số lượng và kích thước TB Phát triển của cơ thể động vật là quá trình biến đổi bao gồm sinh trưởng, phân hóa (biệt hóa) TB và phát sinh hình thái các cơ quan và cơ thể PT không qua biến thái Phát triển qua biến thái Là kiểu phát triển mà con non có các đặc điểm hình thái, cấu tạo và sinh lí gần giống với con trưởng thành VD: ĐV bậc cao, chim, cá, bò sát Là kiểu phát triển mà con non có các đặc điểm hình thái, cấu tạo và sinh lí khác với con trưởng thành VD: Lưỡng cư, côn trùng, chân khớp PT qua biến thái hoàn toàn PT qua biến thái không hoàn toàn Là kiểu phát triển mà con non có hình dạng, cấu tạo và sinh lí hoàn toàn khác với con trưởng thành, trải qua các giai đoạn trung gian con non à con trưởng thành Là kiểu phát triển mà con non phát triển chưa hoàn thiện, trải qua nhiều lần lột xác, con non biến đổi thành con trưởng thành VD: bướm, lưỡng cư, ruồi, muỗi, ong.. VD: cào cào, châu chấu, chuồn chuồn, gián, ve… BÀI 38-39: CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN Ở ĐỘNG VẬT Nhân tố bên trong Hoocmôn điều hòa sinh trưởng Hoocmôn điều hòa sự phát triển Nhân tố bên ngoài Thức ăn: là nhân tố ảnh hưởng mạnh nhất đến quá trình sinh trưởng và phát triển của cả động vật và người Nhiệt độ: Mỗi loài động vật sinh trưởng và phát triển tốt trong điều kiện nhiệt độ môi trường thích hợp. Nhiệt độ quá cao hoặc quá thấp có thể làm chậm quá trình sinh trưởng và phát triển của động vật, đặc biệt là đối với động vật biến nhiệt Ánh sáng: ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng và phát triển của động vật. Những ngày trời rét, động vật mất nhiều nhiệt à chúng phơi nắng để thu thêm nhiệt và giảm mất nhiệt. Tia tử ngoại tác động lên da biến tiền VTM D thành VTM D. VTM D có vai trò trong chuyển hóa canxi để hình thành xương, qua đó ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển CHƯƠNG IV: SINH SẢN: là quá trình tạo ra những cá thể mới bảo đảm sự phát triển liên tục của loài SINH SẢN Ở THỰC VẬT Sinh sản vô tính Sinh sản hữu tính Là hình thức ssản không có sự hợp nhất của giao tử đực và giao tử cái, con cái giống nhau và giống cây mẹ - Con sinh ra mang bộ NST giống mẹ - Không có sự tái tổ hợp vạt chất di truyền Là hình thức ssản trong đó có sự hợp nhất của giao tử đực (n) và giao tử cái (n) tạo nên hợp tử (2n) ptriển thành cơ thể mới - Con sinh ra mang bộ NST giống cả của bố và mẹ - Có sự tái tổ hợp vật chất di truyền - Cá thể sống độc lập, đơn lẻ vẫn có thể tạo ra con cháu à có lợi trong trường hợp mật độ quần thể thấp - Tạo ra các cá thể thích nghi tốt với môi trường sống ổn định, ít biến động à quần thể ptriển nhanh - Tạo ra các cá thể mới giống nhau và giống cá thể mẹ về các đặc điểm di truyền - Tạo ra SL lớn con cháu giống nhau trong 1 tgian ngắn - Luôn có qtrình hthành và hợp nhất giao tử đực với giao tử cái, luôn có sự trao đổi, tái tổ hợp của 2 bộ gen - Luôn gắn liền với giảm phân để tạo giao tử - Ưu việt hơn so với sinh sản vô tính: Tăng khả năng thích nghi của thế hệ sau đối với môi trường sống luôn biến đổi Tạo ra sự đa dạng di truyền cung cấp nguồn vật liệu phong phú cho chọn lọc tự nhiên và tiến hóa Tạo ra thế hệ con cháu giống nhau về mặt di truyền à khi đk sống thay đổi à hàng loạt cá thể bị chết I. Sinh sản bào tử II. Ssản sinh dưỡng TN I. Cấu tạo của hoa II. Quá trình hình thành hạt phấn và túi phôi III. Quá trình thụ phấn và thụ tinh IV. Quá trình hình thành hạt và quả - Có ở TV bào tử: rêu, dương xỉ - Cơ thể mới được ptriển từ bào tử, bào tử lại hình thành trong túi bào tử từ thể bào tử - Trong chu trình sống có sự xen kẽ 2 thế hệ giao tử thể và bào tử thể - Cơ thể con được tạo thành từ 1 bộ phận sinh dưỡng của cơ thể mẹ + Rễ: cây ngấy (họ hoa hồng), củ khoai lang + Thân: xương rồng bà, hoa quỳnh, khoai tây, gừng, cỏ tranh, củ gấu + Lá: cây thuốc bỏng, cây hoa đá, cây thu hải đường - Giúp tạo đc n` cá thể của 1 thế hệ. - Dễ dàng phát tán, mở rộng vùng phân bố của loài. - Giữ nguyên đc tính trạng di truyền nhờ nguyên phân III. Phương pháp nhân giống vô tính (sinh sản sinh dưỡng nhân tạo) Nhân giống thủ công Nhân giống hiện đại: nuôi cấy mô a. Là sự nuôi cấy các TB lấy từ các phần khác nhau của cơ thể TV như củ, lá, đỉnh sinh trưởng, bao phấn, hạt phấn,túi phôi… trên MT dinh dưỡng thích hợp trong các dụng cụ thủy tinh để tạo ra cây non. Các thao tác thực hiện ở đk vô trùng sau đó, cây con đc chuyển ra trồng ở đất b. Cơ sở khoa học: Tính toàn năng của TB: Mỗi TB của cơ thể TV nào đó đều chứa bộ gen với đầy đủ thông tin di truyền của loài đó -> Nếu được nuôi dưỡng trong MT thích hợp TB đó có thể ptriển thành cây hoàn chỉnh. c. Ý nghĩa: Nhân nhanh các giống cây trồng trong thời gian ngắn. Đảm bảo được các tính trạng di truyền mong muốn. Bảo tồn được các giống cây quí hiếm. Tạo ra giống cây sạch bệnh. Giảm giá kinh phí trong sản xuất - Hthành hạt phấn: 1 TB mẹ (2n) (GP)→ 4 tiểu bào tử đơn bội (n) → (NP) → hạt phấn (1 nhân dinh dưỡng + 1 nhân ssản) - Hthành túi phôi: 1 TB mẹ (GP)→ 3 TB con (thoái hóa) + 1 đại bào tử (NP)→ túi phôi (3 TB đối cực + 1 TB trứng + 2 TB kèm + 2 TB cực) - Thụ phấn: qtrình vchuyển hạt phấn từ nhịànúm nhụy +Tự thụ phấn là hiện tượng hạt phấn của một cây nào đó thụ phấn cho hoa của chính cây đó. Ví dụ như lúa, đậu tương, lạc. + Thụ phấn chéo là hiện tượng hạt phấn của cây này thụ phấn cho hoa cái của cây khác cùng loài, thường thì ở cây thụ phấn chéo, hoa đực nằm trên cao hơn hoa cái (ngô: thụ phấn nhờ gió) hoặc có màu sắc hấp dẫn côn trùng (bầu bí, mướp: thụ phấn nhờ côn trùng) - Thụ tinh: là sự kết hợp giữa nhân giao tử đực với nhân của TB trứng trong túi phôi để tạo thành hợp tử (2n), khởi đầu cá thể mới +Thụ tinh kép là hiện tượng cả 2 giao tử đực tham gia thụ tinh, 1 giao tử đực hòa nhập với trứng, giao tử đực thứ 2 hợp nhất với nhân lưỡng bội (2n) tạo nên TB nhân tam bội (3n). Chỉ có ở TV Hạt kín (TV có hoa) +Ý nghĩa: dự trữ chất dinh dưỡng có trong noãn đã thụ tinh để nuôi phôi ptriển cho đến khi hình thành cây non (có khả năng tự dưỡng); đảm bảo cho thế hệ sau thích nghi với đk biến đổi của MT sống, duy trì nòi giống - Qtrình hthành hạt: + Noãn đã thụ tinh (chứa hợp tử và TB tam bội) -> hạt, hợp tử -> phôi, TB tam bội (3n) -> nội nhũ (phôi nhũ) + Nội nhũ là là 1 khối đa bào giàu chất dinh dưỡng, là mô nuôi dưỡng phôi phát triển +Các lọai hạt: Hạt có nội nhũ (hạt cây 1 lá mầm) Hạt không nội nhũ (hạt cây 2 lá mầm) - Quá trình hình thành quả: + Quả do bầu nhụy ptriển thành. Bầu nhụy dày lên, chuyển hóa như 1 cái túi chứa hạt, bảo vệ hạt và giúp hạt phát tán + Quả không có thụ tinh noãn (quả giả) gọi là quả đơn tính. Quả không có hạt chưa hẳn là quả đơn tính vì hạt có thể bị thoái hóa + Qtrình chín của quả bao gồm những biến đổi về sinh lý, sinh hóa làm cho quả chín có độ mềm, màu sắc hương vị hấp dẫn thuận lợi cho sự phát tán của hạt. SINH SẢN Ở ĐỘNG VẬT Sinh sản vô tính ở động vật Sinh sản hữu tính ở động vật Là kiểu sinh sản mà 1 cá thể sinh ra 1 hoặc nhiều cá thể mới giống hệt mình, không có sự kết hợp giữa tinh trùng và TB trứng Là kiểu sinh sản tạo ra cá thể mới qua hình thành và hợp nhất giao tử đơn bội đực và giao tử đơn bội cái để tạo ra hợp tử lưỡng bội, hợp tử phát triển thành cá thể mới Dựa trên phân bào nguyên nhiễm (nguyên phân) Dựa trên nguyên phân và giảm phân, thụ tinh - Cá thể sống độc lập, đơn lẻ vẫn có thể tạo ra con cháu à có lợi trong trường hợp mật độ quần thể thấp - Tạo ra các cá thể thích nghi tốt với MT sống ổn định, ít biến động à quần thể phát triển nhanh - Tạo ra SL lớn con cháu giống nhau trong 1 tgian ngắn - Tạo ra các cá thể mới rất đa dạng về các đặc điểm di truyền à ĐV có thể thích nghi và phát triển trong đk MT sống thay đổi -Tạo ra số lượng lớn con cháu trong thời gian tương đối ngắn - Tạo ra các cá thể mới giống nhau và giống cá thể mẹ về các đđiểm di truyềnàkhi đk sống thay đổi àhàng loạt cá thể bị chết hay toàn bộ quần thể bị tiêu diệt - Không có lợi trong trường hợp mật độ quần thể thấp Các hình thức sinh sản vô tính: đều từ 1 cá thể sinh ra 1 hoặc n` cá thể mới có bộ NST giống cá thể mẹ, không có sự kết hợp giữa trứng và tinh trùng và đều dựa trên nguyên phân để tạo cá thể mới Nhân đôi Nảy chồi Phân mảnh Trinh sinh ĐV đơn bào, giun dẹp Bọt biển, ruột khoang Bọt biển, giun dẹp Chân đốt: ong, kiến, rệp; 1 số loài cá, lưỡng cư, bò sát Phân chia cơ thể gốc thành 2 cơ thể mới có kích thước xấp xỉ bằng nhau Cá thể mẹ hình thành các chồi trên bề mặt cơ thể, mỗi chồi ptriển thành cơ thể mới Các mảnh vụn của cơ thể phát triển thành các cá thể mới Các trứng không thụ tinh phát triển thành cá thể mới Dựa trên phân chia đơn giản TB chất và nhân (tạo các eo thắt để phân chia nhân và TB chất Dựa trên nguyên phân n` lần tạo thành 1 chồi conà tách khỏi cơ thể mẹ tạo thành cá thể mới Dựa trên mảnh vụn vỡ của cơ thể, qua nguyên phân để tạo cơ thể mới Dựa trên phân chia TB trứng (không thụ tinh) theo kiểu nguyên phân n` lần tạo nên cá thể mới có bộ NST đơn bội Ứng dụng của sinh sản vô tính: Nuôi mô sống: tách mô từ cơ thể DDV để nuôi cấy trong MT có đủ chất dinh dưỡng vô trùng và nhiệt độ thích hợp, giúp cho mô đó tồn tại và phát triển à nuôi cấy da người cho các bệnh nhân bị bỏng da. Tuy nhiên, chưa tạo đc cơ thể mới từ nuôi cấy mô sống của ĐV có tổ chức cao Nhân bản vô tính: chuyển nhân của 1 TB xooma (2n) vào 1 TB trứng đã lấy mất nhân, rồi kích thích TB trứng đó phát triển thành 1 phôi. Phôi này tiếp tục phát triển thành 1 cơ thể mới UD: nhân bản vô tính cừu Đôly (1996), chuột, lợn, bò, chó.. Tạo ra các mô, các cơ quan mong muốn, từ đó thay thế các mô, cơ quan bị bệnh, bị hỏng ở người bệnh Quá trình sinh sản hữu tính: - Giai đoạn giảm phân tạo giao tử đực (tinh trùng) và giao tử cái (trứng) (hình thành tinh trùng và trứng) - Giai đoạn thụ tinh (giao tử đực kết hợp với giao tử cái tạo thành hợp tử) - Giai đoạn phát triển phôi và hình thành cơ thể nhờ quá trình nguyên phân ĐV lưỡng tính (ốc sên, giun đất) ĐV đơn tính (thú, chim, bò sát) Là ĐV trên mỗi cá thể có cả cơ quan sinh dục đực và cơ quan sinh dục cái Là ĐV trên mỗi cá thể chỉ có cơ quan sinh dục đực hoặc cơ quan sinh dục cái - Cả 2 cá thể sau khi thụ tinh đều có thể sinh con - Có lợi trong đk mật độ quần tể thấp - Tiêu tốn nhiều năng lượng & vật chất cho việc hình thành ,duy trì hđộng của cơ quan sinh sản trên 1 cơ thể - Trong 2 cá thể đơn tính thì chỉ có cá thể cái có thể sinh con - Không có lợi trong đk mật độ quần thể thấp Các hình thức thụ tinh: Thụ tinh ngoài (ếch, chuồn chuồn, cá) Thụ tinh trong (thú, chim, bò sát) - Là hình thức thụ tinh, trong đó, trứng gặp tinh trùng và thụ tinh ở bên ngoài cơ thể con cái. Con cái đẻ trứng vào MT nc còn con đực xuất tinh dịch lên trứng để thụ tinh - Là hình thức thụ tinh trong đó trứng gặp tinh trùng và thụ tinh ở trong cơ quan sinh dục của con cáià thụ tinh phải có quá trình giao phối giữa con đực và con cái - Tỉ lệ thụ tinh thấp do tinh dịch bị hòa loãng với nc - Tạo SL cá thể lớn - Ảnh hưởng bởi thiên địch, yếu tố MT - Tỉ lệ thụ tinh cao - Tạo SL cá thể ít Các hình thức sinh sản hữu tính: Đẻ trứng Đẻ con - Thụ tinh ngoài à trứng chưa thụ tinh đã đẻ (cá, ếch) - Thụ tinh trong à trứng đc thụ tinh mới đẻ (chim, bò sát), trứng có vỏ bọc bảo vệ - Phôi ptriển ngoài cơ thể mẹ nhờ chất dd của noãn hoàng. - Thụ tinh trong - ĐV có vú (lớp Thú): Phôi ptriển và lớn lên trong cơ thể mẹ nhờ trao đổi chất trực tiếp với cơ thể mẹ qua nhau thai - Cá mập xanh, cá kiếm, cá sụn, cá cảnh: hợp tử nằm lại trong ống dẫn trứng và ptriển thành con non nhờ chất dd của noãn hoàng - ĐV không phải mang thai à không gặp khó khăn khi di chuyển - Trứng có vỏ bọc cứng chống lại tác nhân có hại cho phôi thai như mất nc, a/s MT mạnh, xâm nhập của VSV - Phôi thai phát triển đòi hỏi tO thích hợp và ổn định, nhưng tO MT luôn biến động à tỉ lệ trứng nở thành con thấp. Còn các loại ấp trứng tạo đc tO thuận lợi cho phôi thai à tỉ lệ trứng nở thành con cao hơn - Trứng ptriển ở ngoài cơ thể à dễ bị các loài ĐV khác ăn - Chất dd từ cơ thể mẹ qua nhau thai để nuôi thai rất phong phú, tO trong cơ thể mẹ thích hợp cho sự ptriển của phôi thai - Phôi thai đc bảo vệ tốt cho cơ thể mẹ, không vị các ĐV khác ăn à tỉ lệ chết của phôi thai thấp - Mang thai gây khó khăn cho ĐV khi bắt mồi, chạy trốn kẻ thù. Khi mang thai à ĐV ăn n`. Nếu không kiếm đủ thức ăn à ĐV suy dd, phát sinh bệnh tật à con non sẽ yếu và nhẹ cân Chiều hướng tiến hóa Cơ quan sinh sản: Chưa có cơ quan sinh sản à có cơ quan sinh sản; cơ thể lưỡng tính à cơ thể đơn tính Cơ quan sinh sản chưa phân hóa à đã phân hóa Hình thức thụ tinh: Thụ tinh: tự thụ tinh à thụ tinh chéo Thụ tinh ngoài à thụ tinh trong Hình thức sinh sản Từ sinh sản vô tính à sinh sản hữu tính Từ đẻ trứng à đẻ con. Về bảo vệ phôi và chăm sóc con: Từ trứng phát triển hoàn toàn lệ thuộc vào đk MT xung quanh à bớt lệ thuộc Từ không chăm sóc, bảo vệ phôi, con non à chăm sóc, bảo vệ phôi, dạy dỗ con non

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docĐề cương sinh học kì 2 11 chuẩn phần lý thuyết.doc
Tài liệu liên quan